ویلایەتی ئەدیرنە
| ویلایەتی ئەدیرنە ادرنە ولایتی Vilâyet-i Edirne | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ویلایەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی | |||||||||||||
| ١٨٦٧–١٩٢٢ | |||||||||||||
.svg) Flag | |||||||||||||
.png) .jpg) نەخشەی سەرەوە: نەخشەی ویلایەتی ئەدیرنە لە ناو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا، لە ساڵی ١٩٠٠دا نەخشەی خوارەوە: نەخشەی ویلایەتی ئەدیرنە لە ساڵی ١٩٠٧دا | |||||||||||||
| ناوەند | ئادریانۆپڵ(ئێدیرنە)[١] | ||||||||||||
| ناوچە | |||||||||||||
| • شوێن | 41°10′N 26°19′E / 41.16°N 26.32°Eپۆتانەکان: 41°10′N 26°19′E / 41.16°N 26.32°E | ||||||||||||
| ژمارەی دانیشتووان | |||||||||||||
• موسڵمان, ١٩١٤[٢] | ٣٦٠٬٤١١ | ||||||||||||
• یۆنانی, ١٩١٤ | ٢٢٤٬٦٨٠ | ||||||||||||
• ئەرمەنی, ١٩١٤ | ١٩٬٧٧٣ | ||||||||||||
• جوو, ١٩١٤ | ٢٢٬٥١٥ | ||||||||||||
| مێژوو | |||||||||||||
| مێژوو | |||||||||||||
• یاسای ویلایەت | ١٨٦٧ | ||||||||||||
• ھەڵوەشاندن | ١٩٢٢ | ||||||||||||
| |||||||||||||
| ئەمڕۆ بەشێک لە |  تورکیا یۆنان بولگاریا | ||||||||||||
ویلایەتی ئەدیرنە، بە تورکیی عوسمانی: ولایت ادرنە بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Edirne) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.[٣]
پێش ساڵی ١٨٧٨ ڕووبەری ویلایەتەکە ٢٦١٦٠ میل چوارگۆشە بووە (٦٧٨٠٠ کم٢) و تا چیای بەڵکان درێژ بووەتەوە. بەڵام بە پێی پەیمانی بەرلین (١٨٧٨)، سنجاقەکانی ئیسلیمیە، زۆربەی سنجاقەکانی فیلیبە و بەشێکی کەم لە سنجاقەکانی ئەدیرنە (کزلاغاچ کازا و مۆناستێر ناھیا) لێی ھەڵکەندران بۆ دروستکردنی ویلایەتی ڕوم ئەیلی ڕۆژھەڵات کە ڕووبەری کۆی گشتی ٣٢٬٩٧٨ کم٢ بوو. ویلاتەکە لە ساڵی ١٨٨٥ بە شێوەیەکی ئاشتیانە لەگەڵ میرنشینی بولگاریا یەکیگرت.[٤]
باقی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٢٣ لە نێوان تورکیا و یۆنان دابەش بوو و لە دوای جەنگی جیھانیی یەکەم لە چوارچێوەی پەیمانی لۆزاندا گەیشتە لوتکە. بەشێکی بچووکتر پێشتر بەھۆی پەیماننامەی بوخارێست (١٩١٣) دوای شەڕەکانی بەڵکان چووبووە بولگاریا. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا ھاوسنوور بووە لەگەڵ ویلایەتی ئەستەمبوڵ و دەریای ڕەش و دەریای مەڕمەڕە لە ڕۆژھەڵات و لە ڕۆژئاوا لەگەڵ ویلایەتی سەلانیک و لە باکوور لەگەڵ ویلایەتی ڕوم ئەیلی ڕۆژھەڵات (بە زمانی بولگاری لە ساڵی ١٨٨٥ەوە) و لە باشوورەوە لەگەڵ دەریای ئیجە. ھەندێک جار ناوچەکە بە تراسی باشوور، یان تراسی ئادریانۆپۆلیتانیش وەسف دەکرێت.[٥]
دوای شاری ئەدریانۆپڵ (بە تورکی ئێدیرنە؛ دانیشتوانی لە ساڵی ١٩٠٥ نزیکەی ٨٠ ھەزار)، شارۆچکە سەرەکییەکان بریتی بوون لە ڕۆدۆستۆ (ئێستا تەکیرداغ) (٣٥ ھەزار)، گێلیبۆڵ (٢٥ ھەزار)، کرکلارێلی (١٦ ھەزار)، ئێسکێچە (١٤ ھەزار)، چۆرلو (١١٬٥٠٠)، دیمێتۆکا (١٠ ھەزار)، ئینێز (٨٠٠٠)، گومولچین (٨٠٠٠) و دێدەئاغاچ (٣٠٠٠).[٦]
سنجاقەکان
[دەستکاری]- سنجاقی ئێدیرنە
- سنجاقی کرکلەرەلی
- سنجاقی تەکیرداغ
- سنجاقی گەلیبۆلو
- سنجاقی دەدەغاچ (تا ساڵی ١٩١٢)
- سنجاقی گومولچین (تا ساڵی ١٩١٢)
- سنجاقی فیلیب (تا ساڵی ١٨٧٧)
- سنجاقی سلیمیا (تا ساڵی ١٨٧٧)
نەخشە
[دەستکاری]
نەخشەی نەتەوەیی ساڵی ١٩١٢ بەپێی ئێتنۆگرافەرانی بولگاری
نەخشەیەک کە دابەشبوونی ئیداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە ساڵی ١٣١٧ی ھیجری، ١٨٩٩ گریگۆری، لەوانەش ویلایەتی ئەدیرنە و سنجاقەکانی دەخاتەڕوو.
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Adrianople_(vilayet)
- ↑ https://web.archive.org/web/20111007185405/http://www.tsk.tr/8_TARIHTEN_KESITLER/8_1_Ermeni_Sorunu/konular/ermeni_faaliyetleri_pdf/Arsiv_Belgeleriyle_Ermeni_Faaliyetleri_Cilt_1.pdf
- ↑ Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey
- ↑ Statelova, Elena (1999). История на България. Том 3 [History of Bulgaria. Volume 3]. София: Издателска къща „Анубис“. p. 16
- ↑ https://books.google.iq/books?id=kjmE5ffqAO0C&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
- ↑ https://books.google.iq/books?id=htMUx8qlWCMC&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
