هرانت دینک

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ھیرانت دینک (ماوەی ژیان : ١٥ی ئەیلوولی ١٩٥٤ لە مەلەدی لە تورکیا تاکوو ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧) ڕۆژنامەنووس و ستوونسووس و سەرنووسەرێکی تورکی بەڕەچەڵەک ئەرمەنی بووە، لەشاری مەلادی باشوری ڕۆژھەڵاتی تورکیا لە ١٩ ئەیلوولی ساڵی ١٩٥٤ لەدایک بووە، دایک و باوکی لەیەک جیابونەتەوە و ئەویش تا تەمەنی ٧ ساڵان لەماڵی نەنکی بووە و دواتر چۆتە ھەتیوخانەیەکی ئەرمەنی لە ئەستەنبول و تاکو قۆناغی ناوەندی لەو ھەتیوخانەیە خوێندووە و پاشان بەھۆی ئەوەی چۆتە سەر ڕێبازی بیروباوەڕی کۆمۆنیزم ماوی لەھەتیوخانەکە دەرکراوە و ئەویش قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی سیسیلی تەواوکردووە. ھیرانت دینک بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لەبواری ئاژەڵ لە زانکۆی ئەستنبول وەرگرتووە و دواتر چۆتە بەشی فەلسەفە، دوتر وازی لەخوێندن ھێناوە و خۆیی و ڕایتشڵی ھاوسەری خەیوەتگایەکیان بۆ پێگەیاندنی لاوە ئەرمەنیەکان کردۆتەوە کە ١٥٠٠ ھەتیوی لەخۆگرتبوو بەڵام لەساڵی ١٩٧٩ دەسەڵاتدارانی تورکیا دەستیان بەسەر خەیوەتگاکەدا گرتووە و ئەویش چیرۆکێکی لەسەر خەیوەتگای ھەتیوە ئەرمەنەکاندا نوسیوە و بەھۆی ھەڵوێستە سیاسیەکانێوە ٣ جار زیندانی کراوە. ھیرانت دینک لەساڵی ١٩٩٦ ڕۆژنامەی ئاغۆسی دامەزراندووە و خۆشی وەکو سەرنوسەر لەو ڕۆژنامەیەدا کاری کردووە و بەھەردوو زمانی تورکی و ئەرمەنی بڵاودەکرایەوە و کڕیارانی ئەم رۆژنامەیەش گەشتۆتە ٦٠٠٠ کەس، بەھۆی ئەوەی داکۆکی لە مافەکانی ئەرمەن کردووە و داوای لەحکومەت کردووە دان بە کۆمەڵکوژی ئەرمەنەکاندا بنێت ھیرانت دینک ڕوبەڕوی ناڕەحەنی و ھەڕەشەیەکی زۆر بۆتەوە و لەساڵی ٢٠٠٦ بەتۆمەتی سوکایەتی کردن بە ناسنامەی تورکی بۆ ماوەی ٦ مانگ زیندانی کراوە. ھیرانت دینک لەساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن ڕێکخراوی مافی مرۆڤی تورکیاوە خەڵاتی ئازادی بیرکردنەوە و گوزارشتکردنی وەرگرتووە، ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن گۆڤاری سترنەوە خەڵاتی ئازادی بیرکردنەوە و قارەمانی ڕۆژنامەوانی پێبەخشراوە و خەڵاتێ دیکەشی بۆ بیرۆکە و بیرکردنەوەی وەرگرتووە، ساڵی ٢٠٠٧ پێش مردنی خەڵاتی بجۆرنسۆنی نەرویجی بۆ مافی مرۆڤی بەدەستھێناوە. ھیرانت دینک لە ١٩ یەنایری ٢٠٠٧ لەبەردەم بارەگای ڕۆژنامەکەیدا ئاغۆس ھاوڵاتیەکی بەڕەچەڵەک تورک لەڕقی ئەوەی ئەرمەن بووە و داکۆکی لەمافی ئەرمەن کردووە داوێتە بەر دەستڕژی گوللە و دەست بەجێ گیانی لەدەستداوە.

سەرچاوە[دەستکاری]