نەخۆشیی لایم

نەخۆشیی لایم (بە ئینگلیزی: Lyme disease) جۆرێکە لە چڵککردنی ئەسپرۆکێتیی فرەسیستەمی (کاردەکاتە سەر چەندین کۆئەندامی جیاوازی لەش). لانی کەم سێ جۆر بەکتریای سەر بە ڕەگەزی «بۆرێلیا» وەک Borrelia burgdorferi ھۆکاری سەرەکین بۆ دروستبوونی ئەم نەخۆشییە.^[١]^[٢]^[٣]

گواستنەوە و نیشانەکان

ئەم ھۆکارە بەکتریاییانە لە ڕێگەی پێوەدانی جۆرە گەنەیەکی خێزانی گەنە ڕەقەکانەوە (Ixodidae) دەگوازرێنەوە بۆ مرۆڤ. ئاژەڵەکانی وەک ئاسک و مشک ڕۆڵێکی گرنگ لە خولی ژیانی ئەم بەکتریایە و بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکەدا دەگێڕن.

گرنگترین نیشانەکانی نەخۆشیی لایم بریتین لە:

تا و سەرێشە^[٤]
ماندوێتیی توند و بێھێزی^[٥]
خەمۆکی
خوران و دەرکەوتنی پەڵەی پێستیی تایبەت (کە زۆرجار وەک نیشانەی ئامانج یان ئەڵقەیی دەردەکەوێت)^[٦]

ئەگەر نەخۆشییەکە لە قۆناغە سەرەتایییەکانیدا چارەسەر نەکرێت، دەکرێت بڵاوبێتەوە بۆ جومگەکان، کۆئەندامی دەمار و دڵ.^[٧]

ئەمانەش ببینە

سەرچاوەکان

↑ Shapiro ED (ئایاری ٢٠١٤). «Clinical practice. Lyme disease» (PDF). The New England Journal of Medicine. ٣٧٠ (18): ١٧٢٤–١٧٣١. doi:١٠.١٠٥٦/NEJMcp١٣١٤٣٢٥. PMC ٤٤٨٧٨٧٥. PMID ٢٤٧٨٥٢٠٧. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢١ی ئابی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٦ ھێنراوە.
↑ Wenner M (١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١). «Let's Do a Tick Check – These pervasive bloodsuckers can give you more than just Lyme disease. Here's how to protect yourself. (Interactive)». The New York Times. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ھێنراوە.
↑ Wolcott KA، Margos G، Fingerle V، Becker NS (ئەیلوولی ٢٠٢١). «Host association of Borrelia burgdorferi sensu lato: A review». Ticks and Tick-Borne Diseases. ١٢ (5) 101766. doi:١٠.١٠١٦/j.ttbdis.٢٠٢١.١٠١٧٦٦. PMID ٣٤١٦١٨٦٨.
↑ «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
↑ «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
↑ «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
↑ «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

دەروازەی پزیشکی

[NEJM2014-1] Shapiro ED (ئایاری ٢٠١٤). «Clinical practice. Lyme disease» (PDF). The New England Journal of Medicine. ٣٧٠ (18): ١٧٢٤–١٧٣١. doi:١٠.١٠٥٦/NEJMcp١٣١٤٣٢٥. PMC ٤٤٨٧٨٧٥. PMID ٢٤٧٨٥٢٠٧. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢١ی ئابی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٦ ھێنراوە.

[NYT-20210611-2] Wenner M (١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١). «Let's Do a Tick Check – These pervasive bloodsuckers can give you more than just Lyme disease. Here's how to protect yourself. (Interactive)». The New York Times. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ھێنراوە.

[Wolcott_Host_association_of_Borrelia-3] Wolcott KA، Margos G، Fingerle V، Becker NS (ئەیلوولی ٢٠٢١). «Host association of Borrelia burgdorferi sensu lato: A review». Ticks and Tick-Borne Diseases. ١٢ (5) 101766. doi:١٠.١٠١٦/j.ttbdis.٢٠٢١.١٠١٧٦٦. PMID ٣٤١٦١٨٦٨.

[CDC2013S-4] «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

[CDC2013S2-5] «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

[CDC2013S3-6] «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

[CDC2013S4-7] «Signs and Symptoms of Lyme Disease». cdc.gov. ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]