نەخۆشیی فشاری دوای زەبری ئاڵۆز
نەخۆشیی فشاری دوای زەبری ئاڵۆز (بە کورتی: C-PTSD؛ بە ئینگلیزی: Complex post-traumatic stress disorder) نەخۆشییەکی دەروونییە کە لە ئەنجامی بەرکەوتنی درێژخایەن یان بەردەوام بە زەبرێکی دەروونیی قورس و توند سەرھەڵدەدات؛ بەتایبەت ئەو جۆرە زەبرانەی کە کەسەکە ھەست دەکات دەربازبوون لێیان زۆر ئەستەمە یان مەحاڵە، وەک: دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان بە شێوەیەکی بەردەوام، توندوتیژیی خێزانیی درێژخایەن، یان مانەوە لە دیلی و چەوساندنەوەدا.[١]
نیشانەکان
[دەستکاری]ئەم نەخۆشییە لە سیستمی پۆلێنکردنی ئای سی دی-١١ لەلایەن ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانییەوە بە فەرمی وەک نەخۆشییەکی سەربەخۆ ناسێنراوە.[٢] بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە، جگە لە ھەبوونی نیشانە بنەڕەتییەکانی نەخۆشیی فشاری دوای ڕووداوی دڵتەزێن (وەک بیرکەوتنەوەی بەردەوامی ڕووداوەکان، دوورکەوتنەوە لە بیرەوەرییەکان، و دڵەڕاوکێی زۆر)، دەبێت سێ نیشانەی سەرەکیی تریش لە کەسەکەدا ھەبن کە بە تێکچوونی خۆڕێکخستن ناسراون:[٣]
- تێکچوونی ڕێکخستنی سۆزداری: زەحمەتی لە کۆنترۆڵکردنی ھەست و سۆزەکان، وەک تووڕەیی لەناکاو، خەمۆکیی درێژخایەن، یان سڕبوونی ھەستەکان.
- خۆوافامکردنی نەرێنی: ھەستکردنی بەردەوام بە بێبەھایی، شەرم، تاوانباری و ھەستکردن بە شکستی تەواو.
- کێشە لە پەیوەندییە نێوانکەسییەکاندا: زەحمەتی لە دروستکردن و پاراستنی پەیوەندییە سۆزداری و کۆمەڵایەتییەکان، و ھەستکردن بە نامۆیی لە کۆمەڵگە و بێمتمانەیی بە کەسانی تر.
چارەسەر
[دەستکاری]چارەسەری ئەم نەخۆشییە پێویستی بە پلانێکی فرەقۆناغی و چارەسەری دەروونیی بەردەوام ھەیە. شێوازە باوەکانی چارەسەر بریتین لە: چارەسەری ڕەفتاریی مەعریفی (CBT)، چارەسەری دەروونی لەڕێگەی جووڵەی چاو و دووبارە پڕۆسەکردنەوە (EMDR)، لەگەڵ ڕاھێنانی ھۆشیاری و خۆڕێکخستنەوە، بە مەبەستی گێڕانەوەی ھەستی ئارامی بۆ نەخۆش و باشترکردنی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی.[٤]
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Brewin CR، Cloitre M، Hyland P، Shevlin M، Maercker A، Bryant RA (2017-12-01). «A review of current evidence regarding the ICD-11 proposals for diagnosing PTSD and complex PTSD». Clinical Psychology Review. 58: 1–15. doi:١٠.١٠١٦/j.cpr.٢٠١٧.٠٩.٠٠١. PMID ٢٩٠٢٩٨٣٧.
- ↑ «ICD-11: Complex post traumatic stress disorder». World Health Organization. 2022-02-11. لە 2026-09-07 ھێنراوە.
- ↑ Cloitre M (2020-03-01). «ICD-11 complex post-traumatic stress disorder: simplifying diagnosis in trauma populations». British Journal of Psychiatry. 216 (3): 129–131. doi:١٠.١١٩٢/bjp.٢٠٢٠.٤٣. PMID ٣٢٣٤٥٤١٦.
- ↑ Herman، Judith L. (1997-05-30). Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence. Basic Books. لاپەڕە 115–130. ژپنک ٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٨٧٣٠-٣.
 | ئەم پزیشکی وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
 | ئەم «دەروونناسی» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
 | ئەم «فەلسەفە» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |