نەخۆشیی خەوی ئەفریقی
 | ئەم وتارە ھەتیوە، چونکە ھیچ وتارێکی تر بەستەری پێی نەداوە. تکایە لە وتارە پەیوەندیدارەکانەوە بەستەرەکان بەم پەڕە ئاشنا بکە؛ بۆ پێشنیارەکان ئامرازی دۆزینەوەی بەستەر تاقی بکەرەوە. (ئابی ٢٠٢٦) |
نەخۆشیی خەوی ئەفریقی یان تریپانۆسۆمیاسیزی ئەفریقی (بە ئینگلیزی: African trypanosomiasis یان Sleeping sickness) نەخۆشییەکی مشەخۆریی گواستراوەیە کە تووشی مرۆڤ و ئاژەڵەکانی تر دەبێت.[١] ئەم نەخۆشییە بەھۆی جۆرە میکرۆبەی کە دروستی دەکات بە ناوی Trypanosoma brucei دروست دەبێت و لە ڕێگەی پێوەدانی مێشی تووشبووی «تسێ تسێ» (Tsetse fly) دەگوازرێتەوە.[٢][٣]
جۆرەکان و گواستنەوە
[دەستکاری]مرۆڤ لە ڕێگەی دوو ژێر جۆری ئەم مشەخۆرەوە تووشی نەخۆشییەکە دەبێت:
- Trypanosoma brucei gambiense: ئەم جۆرە زیاتر لە نێوان مرۆڤەکاندا دەگوازرێتەوە و بەرپرسیارە لە پتر لە ٩٢٪ی کۆی گشتیی حاڵەتەکانی تووشبوون لە جیھاندا.
- Trypanosoma brucei rhodesiense: ئەم جۆرەیان نەخۆشییەکی ھاوبەشی نێوان مرۆڤ و ئاژەڵە (Zoonotic)، کە تێیدا ئاژەڵەکانی وەک مەڕوڵات و مانگا وەک حەشارگەی سەرەکیی مشەخۆرەکە کار دەکەن و مرۆڤیش تووش دەکەن.
نەخۆشییەکە بەھۆی ئەوەی لە قۆناغە پێشکەوتووەکانیدا ھێرش دەکاتە سەر کۆئەندامی دەماریی ناوەندی و دەبێتە ھۆی تێکچوونی خەو و بێھۆشی، بە «نەخۆشیی خەو» ناوزەد کراوە.
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Trypanosomiasis, human African (sleeping sickness)». World Health Organization. لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ WHO Media Centre (ئازاری ٢٠١٤). «Fact sheet N°259: Trypanosomiasis, Human African (sleeping sickness)». World Health Organization. لە ٢٦ی نیسانی ٢٠١٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی نیسانی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ NCBI. Human African Trypanosomiasis. 2024.
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە نەخۆشیی خەوی ئەفریقی تێدایە.
