نۆرترۆپ بی-٢ سیپریت
| نۆرترۆپ بی-٢ سیپریت | |
|---|---|
 | |
| لقی | strategic bomber with 4 jet engines، فڕۆکەی ڕادارڕەوێن، flying wing |
| ناسناو | Boomerang |
| پەرەپێدەر | Northrop |
| وڵاتی بنەڕەت | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کارپێکەر | ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| دروستکەر | Northrop Grumman Corporation، Northrop |
| یەکەم فڕین | ١٧ی تەممووزی ١٩٨٩ |
| بزوێنەر | General Electric F118 |
| چوونە خزمەت | ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٣ |
| Sensors | AN/APQ-181 |
نۆرترۆپ بی-٢ سپیریت (بە ئینگلیزی: Northrop B-2 Spirit) بۆمبھاوێژێکی ستراتیژیی قورسی ئەمریکییە کە تەکنەلۆژیای ستێڵسی کەم-بینراو بەکاردەھێنێت بۆ چوونەناو بەرگرییە ئاسمانییە پێشکەوتووەکان. زۆرجار وەک بۆمبھاوێژی ستێڵس ئاماژەی پێدەکرێت.[١][A]
باڵێکی فڕیوی ژێر-خێراییی دەنگە و دوو کەسی تاقمی ھەیە، بی-٢ لەلایەن نۆرسرۆپەوە (دواتر نۆرسرۆپ گرومان) وەک بەڵێندەری سەرەکی دیزاین کراوە، و بۆینگ، ھیوز، و ڤاوت وەک بەڵێندەری لاوەکیی سەرەکی کاریان کردووە. لە ساڵی ١٩٨٨ تا ٢٠٠٠ بەرھەم ھێنراوە.[٢] بۆمبھاوێژەکە دەتوانێت چەکی کۆنڤێنشناڵ و تێرمۆناوکی ھەڵبدات،[٣] وەک تا ھەشتا بۆمبی ٥٠٠ پاوەندی (٢٣٠ کیلۆگرامی) Mk 82 JDAMی ئاراستەکراو بە جی پی ئێس، یان شازدە بۆمبی ئەتۆمیی B83ی ٢٤٠٠ پاوەندی (١١٠٠ کیلۆگرامی). بی-٢ تاکە فڕۆکەی دانپێدانراوی لە خزمەتدایە کە دەتوانێت چەکی گەورەی ھەوا-بۆ-زەوی دوورمەودا لە دۆخێکی ستێڵسدا ھەڵبگرێت.
پەرەپێدان لەژێر پڕۆژەی بۆمبھاوێژی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو (ATB) لە سەردەمی ئیدارەی کارتەردا دەستیپێکرد، کە بۆمبھاوێژی B-1Aی توانای ماک ٢ی بەشێکی ھەڵوەشاندەوە چونکە ATB بەڵێنی زۆری نیشان دابوو، بەڵام کێشەکانی پەرەپێدان پێشکەوتنی دواخست و تێچووەکانی بەرز کردەوە. لە کۆتاییدا، پڕۆگرامەکە ٢١ فڕۆکەی بی-٢ی بە تێچووی مامناوەندیی ٢٫١٣ ملیار دۆلار بۆ ھەر یەکەیەک بەرھەم ھێنا (نزیکەی ٢ ملیار دۆلار لە ٢٠٢٣دا)، کە پەرەپێدان، ئەندازیاری، تاقیکردنەوە، بەرھەمھێنان، و کڕینی لەخۆگرتبوو.[٤] دروستکردنی ھەر فڕۆکەیەک تێچووی مامناوەندیی ٧٣٧ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو، لەکاتێکدا کۆی تێچووەکانی کڕین (کە بەرھەمھێنان، پارچەی یەدەگ، کەرەستە، نوێکردنەوە، و پشتیوانیی نەرمامێر لەخۆدەگرێت) مامناوەندیی ٩٢٩ ملیۆن دۆلار بوو (نزیکەی ١٫١١ ملیار دۆلار لە ٢٠٢٣دا) بۆ ھەر فڕۆکەیەک.[٤] تێچووە سەرمایەیی و کارپێکەرییە بەرچاوەکانی پڕۆژەکە وای کرد لە کۆنگرەی ئەمریکادا ببێتە جێی مشتومڕ تەنانەت پێش ئەوەی کۆتاییھاتنی شەڕی سارد خواستی بۆ فڕۆکەیەکی ستێڵس کە بۆ لێدانی قووڵ لە خاکی سۆڤیەتدا دیزاین کرابوو، بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بکاتەوە. بەم ھۆیەوە، لە کۆتایییەکانی ١٩٨٠ەکان و ١٩٩٠ەکاندا یاسادانەران کڕینی پلاندانراوی ١٣٢ بۆمبھاوێژیان بۆ ٢١ کەم کردەوە.
بی-٢ دەتوانێت ئەرکی ھێرشکردن لە بەرزیی تا ٥٠٬٠٠٠ پێ (١٥٬٠٠٠ مەتر) ئەنجام بدات؛ مەودای بێ-سوتەمەنی وەرگرتنی زیاتر لە ٦٬٠٠٠ مایلی دەریایی (١١٬٠٠٠ کیلۆمەتر؛ ٦٬٩٠٠ میل)ە و دەتوانێت زیاتر لە ١٠٬٠٠٠ مایلی دەریایی (١٩٬٠٠٠ کیلۆمەتر؛ ١٢٬٠٠٠ میل) بفڕێت بە یەکجار سووتەمەنی وەرگرتن لە ئاسماندا. لە ساڵی ١٩٩٧دا وەک دووەم فڕۆکە کە بە تەکنەلۆژیای ستێڵسی پێشکەوتوو دیزاین کراوە، دوای فڕۆکەی ھێرشبەری لۆکھید ئێف-١١٧ نایتھاوک، چووە خزمەتەوە. بە شێوەیەکی سەرەکی وەک بۆمبھاوێژێکی ئەتۆمی دیزاین کراوە، بی-٢ یەکەمجار لە شەڕدا بۆ ھەڵدانی تەقەمەنیی کۆنڤێنشناڵی نا-ئەتۆمی لە شەڕی کۆسۆڤۆ لە ساڵی ١٩٩٩دا بەکارھێنرا. دواتر لە عێراق، ئەفغانستان، لیبیا، یەمەن، و ئێران بەکارھێنرا.[٥]
ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان تا ساڵی ٢٠٢٤ نۆزدە فڕۆکەی بی-٢ی لە خزمەتدایە. یەکێکیان لە پێکدادانێکی ساڵی ٢٠٠٨دا تێکشکاوە،[٦][٧] و یەکێکی تریان ئەگەری ھەیە لە خزمەت دوورخرابێتەوە دوای ئەوەی لە پێکدادانێکی ساڵی ٢٠٢٢دا زیانی بەرکەوت.[٨] ھێزی ئاسمانی پلانی ھەیە تا ساڵی ٢٠٣٢ فڕۆکەکانی بی-٢ بەکاربھێنێت، کاتێک نۆرسرۆپ گرومان بی-٢١ ڕەیدەر جێگەیان دەگرێتەوە.[٩]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Westwick، Peter (٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩). Stealth: The Secret Contest to Invent Invisible Aircraft (بە ئینگلیزی). Oxford University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٠٦٧٧٤٦-٦.
- ↑ Norris، Guy (٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢). «The Story Behind Aviation Week's B-2 Rollout Photo Scoop | Aviation Week Network». aviationweek.com.
- ↑ «B-2 Spirit». United States Air Force. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- 1 2 ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەریGaoنەدراوە - ↑ Liebermann، Oren؛ Bertrand، Natasha؛ Britzky، Haley (١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤). «US B-2 bombers strike Iran-backed Houthis in Yemen | CNN Politics». CNN Politics (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «B-2 accident report released». US Airforce. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ Rolfsen، Bruce (٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨). «Moisture confused sensors in B-2 crash». Air Force Times. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
- ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەریairforcemag13may24نەدراوە - ↑ admin (٩ی شوباتی ٢٠١٨). «USAF to Retire B-1, B-2 in Early 2030s as B-21 Comes On-Line». Air & Space Forces Magazine (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) |