بۆ ناوەڕۆک بازبدە

نانۆبۆڕی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
نانۆبۆڕی کاربۆنی زیگزاگی تاک دیواری سووڕاوە

نانۆبۆری پێکهاتەیەکی لوولەکیی قەبارە-نانۆییە کە ناوکاێکی خاڵی (Hollow core) هەیە، بە شێوەیەکی گشتی لە گەردیلەکانی کاربۆن پێکدێت، هەرچەندە ماددەکانی دیکەش دەتوانن نانۆبۆری پێکبهێنن. نانۆبۆرییەکانی کاربۆن (CNTs) ناسراوترین و بەربڵاوترین جۆرن کە لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە؛ ئەمانە لە پەڕەی لولکراوی گرافین پێکدێن کە تیرەکەیان (Diameter) لە نێوان یەک بۆ دەیان نانۆمەتردایە و درێژییەکەشیان دەگاتە چەندین ملیمەتر.[١] ئەم پێکهاتانە تایبەتمەندیی فیزیایی، کیمیایی و کارەبایی ناوازەیان هەیە، لەوانە: بەرگرییەکی بەرزی ڕاکێشان (High tensile strength)، گەیەنەرێکی نایابی گەرمی و کارەبایە، و کاریگەرییە کوانتەمییە بێهاوتاکان بەهۆی سروشتە یەک-ڕەهەندییەکەیانەوە. [٢] نانۆبۆرییەکان دەکرێنە دوو پۆلی سەرەکییەوە: نانۆبۆریی تاک-دیوار (SWNTs) و نانۆبۆریی فرە-دیوار (MWNTs)، کە هەر یەکێکیان خاوەن تایبەتمەندی و بەکارهێنانی جیاوازن. لە کاتی دۆزینەوەیانەوە لە ساڵی ١٩٩١دا، نانۆبۆرییەکان بوونەتە جێی بایەخی لێکۆڵینەوە و گەشەپێدانی چڕ، بە ئاسۆیەکی گەش بۆ بەکارهێنانیان لە بوارەکانی وەک ئەلیکترۆنیک، زانستی ماددەکان، کۆگاکردنی وزە و پزیشکیدا. [١] [٣]

جۆرەکانی

[دەستکاری]
  • نانۆبۆریی BCN: پێکهاتووە لە بڕی هاوتا لە گەردیلەکانی بۆرۆن، کاربۆن و نایترۆجین. [٤]
  • نانۆبۆریی نیتریدی بۆرۆن (Boron nitride nanotube): شێوەیەکی کۆپاژی (Polymorph) نیتریدی بۆرۆنە. [٥] [٦]
  • نانۆبۆریی کاربۆن: زاراوە گشتییەکانی نانۆبۆری و دیاگرامەکان دەگرێتەوە. [٧]
  • نانۆبۆریی DNA: تۆڕێکی دوو-ڕەهەندییە کە بە دەوری خۆیدا دەچەمێتەوە، [٨] لە ڕووی قەبارە و شێوەوە تا ڕادەیەک لە نانۆبۆریی کاربۆن دەچێت.
  • نانۆبۆریی نیتریدی گالیۆم: نانۆبۆرییەکە لە ماددەی نیتریدی گالیۆم دروست کراوە. [٩]
  • نانۆبۆریی سیلیکۆن: لە گەردیلەکانی سیلیکۆن پێکهاتووە. [١٠]
  • نانۆبۆریی نا-کاربۆنی: بە تایبەتی نانۆبۆرییەکانی سەڵفایدی تەنکستن (IV). [١١]
  • نانۆبۆریی تونێلکار (Tunneling nanotube): پەیوەندییەکی پەردەیی لوولەکییە لە نێوان خانەکاندا. [١٢]
  • نانۆبۆڕییەکانی تیتانیۆم: لە ڕێگەی گۆڕینی کانزای ئاناتاز (Anatase) بەهۆی کارلێکی هایدرۆثێرماڵەوە (Hydrothermal synthesis) دروست دەکرێن.[١٣]

پێکهێنەرەکانی نانۆبۆڕی

[دەستکاری]
  • Chiraltube: پێکهێنەرێکی ئەتۆمییە بۆ هەر جۆرە نانۆبۆرییەک بە هەر کایراڵێتییەک (Chirality) لە هەر ماددەیەکی دوو-ڕەهەندییەوە (2D material). [١٤]
  • TubeASP: تایبەتە بە نانۆبۆرییەکانی کاربۆن.
  • Nanotube Modeler: تەنها بۆ نانۆبۆرییەکانی کاربۆن بەکاردێت.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 Maruyama S، Arnold MS، Krupke R، Peng LM (شوباتی ٢٠٢٢). «Physics and applications of nanotubes». Journal of Applied Physics. ١٣١ (8). doi:١٠.١٠٦٣/٥.٠٠٨٧٠٧٥.
  2. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "Ren_2024" نەدراوە
  3. ↑ «Current and Potential Applications of Carbon Nanotubes - PreScouter - Custom Intelligence from a Global Network of Experts». PreScouter. ئازاری ٢٠١٧.
  4. ↑ Luo L، Mo L، Tong Z، Chen Y (ئایاری ٢٠٠٩). «Facile Synthesis of Ternary Boron Carbonitride Nanotubes». Nanoscale Research Letters. ٤ (8): ٨٣٤–٨٣٨. doi:١٠.١٠٠٧/s١١٦٧١-٠٠٩-٩٣٢٥-٧. PMC ٢٨٩٤١١١. PMID ٢٠٥٩٦٣٧٧.
  5. ↑ Rubio A، Corkill JL، Cohen ML (شوباتی ١٩٩٤). «Theory of graphitic boron nitride nanotubes». Physical Review B. ٤٩ (7): ٥٠٨١–٥٠٨٤. Bibcode:١٩٩٤PhRvB..٤٩.٥٠٨١R. doi:١٠.١١٠٣/PhysRevB.٤٩.٥٠٨١. PMID ١٠٠١١٤٥٣. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
  6. ↑ Chopra NG، Luyken RJ، Cherrey K، Crespi VH، Cohen ML، Louie SG، Zettl A (ئابی ١٩٩٥). «Boron nitride nanotubes». Science. ٢٦٩ (5226): ٩٦٦–٩٦٧. Bibcode:١٩٩٥Sci...٢٦٩..٩٦٦C. doi:١٠.١١٢٦/science.٢٦٩.٥٢٢٦.٩٦٦. PMID ١٧٨٠٧٧٣٢. S2CID ٢٨٩٨٨٠٩٤. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
  7. ↑ Iijima S، Ichihashi T (حوزەیرانی ١٩٩٣). «Single-shell carbon nanotubes of 1-nm diameter». Nature (بە ئینگلیزی). ٣٦٣ (6430): ٦٠٣–٦٠٥. doi:١٠.١٠٣٨/٣٦٣٦٠٣a٠. ISSN ١٤٧٦-٤٦٨٧.
  8. ↑ Feldkamp U، Niemeyer CM (ئازاری ٢٠٠٦). «Rational design of DNA nanoarchitectures». Angewandte Chemie. ٤٥ (12): ١٨٥٦–١٨٧٦. doi:١٠.١٠٠٢/anie.٢٠٠٥٠٢٣٥٨. PMID ١٦٤٧٠٨٩٢.
  9. ↑ Goldberger J، He R، Zhang Y، Lee S، Yan H، Choi HJ، Yang P (نیسانی ٢٠٠٣). «Single-crystal gallium nitride nanotubes». Nature. ٤٢٢ (6932): ٥٩٩–٦٠٢. doi:١٠.١٠٣٨/nature٠١٥٥١. PMID ١٢٦٨٦٩٩٦.
  10. ↑ Kiricsi I، Fudala Á، Kónya Z، Hernádi K، Lentz P، Nagy JB (٢٠٠٠). «The advantages of ozone treatment in the preparation of tubular silica structures». Applied Catalysis A: General. ٢٠٣: L١–L٤. doi:١٠.١٠١٦/S٠٩٢٦-٨٦٠X(٠٠)٠٠٥٦٣-٩.
  11. ↑ Tenne R، Margulis L، Genut M، Hodes G (١٩٩٢). «Polyhedral and cylindrical structures of tungsten disulphide». Nature. ٣٦٠ (6403): ٤٤٤–٤٤٦. Bibcode:١٩٩٢Natur.٣٦٠..٤٤٤T. doi:١٠.١٠٣٨/٣٦٠٤٤٤a٠. S2CID ٤٣٠٩٣١٠. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
  12. ↑ Rustom A، Saffrich R، Markovic I، Walther P، Gerdes HH (شوباتی ٢٠٠٤). «Nanotubular highways for intercellular organelle transport». Science. ٣٠٣ (5660): ١٠٠٧–١٠١٠. doi:١٠.١١٢٦/science.١٠٩٣١٣٣. PMID ١٤٩٦٣٣٢٩.
  13. ↑ Mogilevsky G، Chen Q، Kleinhammes A، Wu Y (٢٠٠٨). «The structure of multilayered titania nanotubes based on delaminated anatase». Chemical Physics Letters. ٤٦٠ (4–6): ٥١٧–٥٢٠. Bibcode:٢٠٠٨CPL...٤٦٠..٥١٧M. doi:١٠.١٠١٦/j.cplett.٢٠٠٨.٠٦.٠٦٣. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
  14. ↑ de Albornoz-Caratozzolo JM، Cervantes-Sodi F (کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣). «Chiraltube, rolling 2D materials into chiral nanotubes». Nanoscale Advances. ٦ (1): ٧٩–٩١. doi:١٠.١٠٣٩/D٣NA٠٠٣٠١A. PMC ١٠٧٢٩٨٩٢. PMID ٣٨١٢٥٦٠٣.
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە نانۆبۆڕی تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=نانۆبۆڕی&oldid=1605574»