نامە بۆ ڕۆمییەکان
 |
| نامە بۆ ڕۆمییەکان | |
|---|---|
 | |
| بەشێکە لە | Pauline epistles، پەیمانی نوێ |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ٠٠٥٧ |
| کورتەناو | Röm |
| سەرناو | Ἐπιστολὴ πρὸς Ῥωμαίους |
| چەشن | epistle |
| چاپەکان | Epistle to the Romans |
| دانەر | پۆڵسی تەڕسووسی |
| زمان | New Testament Greek |
| Entry in abbreviations table | Romans |
| تاگی "ستەک ئێکسچەینج" | https://hermeneutics.stackexchange.com/tags/romans، https://christianity.stackexchange.com/tags/romans |
نامە بۆ ڕۆمییەکان شەشەمین پەرتووکی ناو پەیمانی نوێیە، و درێژترینی سێزدە نامەکەی پۆڵسە. زانایانی پەرتووکی پیرۆز ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە لەلایەن پۆڵسی نێردراوەوە نووسراوە بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە ڕزگاری لە ڕێگەی مزگێنیی عیسای مەسیحەوە پێشکەش دەکرێت.
«ڕۆمییەکان» پێدەچێت لەو کاتەدا نووسرابێت کە پۆڵس لە ماڵی گایۆس لە کۆرنت نیشتەجێ بووە. نامەکە پێدەچێت لەلایەن تێرتیۆسی سکرتێری پۆڵسەوە نووسرابێتەوە و مێژووەکەی بۆ کۆتایی ٥٥–٥٧ی زایینی دەگەڕێتەوە. ھەرچەندە نامەکە لە شێوەی کۆتاییدا لە ١٦ بەش پێکدێت، بەڵام وەشانەکانی تەنھا ١٤ یان ١٥ بەشی یەکەمی لە سەرەتادا بڵاو بوونەتەوە. ھەندێک لەم پێداچوونەوانە ھیچ ئاماژەیەکیان بۆ بینەرە ڕەسەنەکانی مەسیحی لە ڕۆما تێدا نەبووە، ئەمەش وای کردووە لە سروشتدا زۆر گشتی بێت. جۆرە جیاوازەکانی تری دەقەکە بریتین لە پەراوێزەکان کە بە ڕاشکاوی باس لە کۆرنت دەکەن وەک شوێنی نووسین و ناوی فۆبی، دیاکۆنێکی کڵێسای کێنکریا، وەک ئەو نێردراوە دیاری دەکەن کە نامەکەی بۆ ڕۆما بردووە.
پێش نووسینی نامەکە، پۆڵس مزگێنییەکەی لە ناوچەکانی دەوروبەری دەریای ئیجە بڵاو کردبووەوە و پەرۆش بوو مزگێنییەکە زیاتر ببات بۆ ئیسپانیا، گەشتێک کە ڕێگەی پێ دەدا لە ڕێگادا سەردانی ڕۆما بکات. لە ئەنجامدا دەتوانرێت نامەکە وەک بەڵگەنامەیەک تێبگەیەنرێت کە تێیدا ھۆکارەکانی گەشتەکەی دەخاتە ڕوو و کڵێسای ڕۆما بۆ سەردانەکەی ئامادە دەکات. مەسیحییەکانی ڕۆما لە پاشخانێکی جوولەکە و نەتەوەکانی تر بوون و ئەگەری ئەوە ھەیە کە کڵێساکە بەدەست ململانێی ناوخۆیی نێوان ئەم دوو گرووپەوە ناڵاندبێتی. پۆڵس – کە جوولەکەی ھێلینیستیک و فەریسی پێشوو بوو – بەڵگەکانی دەگۆڕێت بۆ ئەوەی خزمەت بە ھەردوو بینەر و کڵێساکە بە گشتی بکات. لەبەر ئەوەی بەرھەمەکە کەرەستەی تێدایە کە ھەم بۆ وەرگرە تایبەتەکان و ھەم بۆ جەماوەری گشتی مەسیحی لە ڕۆما مەبەست بووە، زانایان لە پۆلێنکردنی وەک نامەیەکی تایبەت یان نامەیەکی گشتی تووشی زەحمەتی بوون.
ھەرچەندە ھەندێک جار وەک نامیلکەیەکی خواناسی (سیستماتیک) دادەنرێت، بەڵام «ڕۆمییەکان» لەسەر زۆرێک لەو بابەتانەی کە پۆڵس لە شوێنەکانی تردا باسیان دەکات بێدەنگ دەبێت، بەڵام سەرەڕای ئەوەش بە گشتی بە جەوھەری دادەنرێت، بەتایبەتی لەسەر بێتاوانکردن و ڕزگاری. لایەنگرانی ھەردوو «سۆلا فیدێ» و ھەڵوێستی کاسۆلیکی ڕۆمانی بۆ پێویستی ھەردوو باوەڕ و کردەوەکان، پشتیوانی لە «ڕۆمییەکان»دا دەدۆزنەوە.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
