ناساو، بەھاما

ناساو، بەھاما
بە ئینگلیزی: Nassau
دامەزران	١ی کانوونی دووەمی ١٦٩٥
ناو بە زمانی فەرمی	Nassau
ناونراوە لەدوای	House of Nassau
ناسناوی خەڵک	Nassovien، Nassovienne
وڵات	بەھاما
پایتەختی	بەھاما، New Providence، Republic of Pirates
دابەشکاریی کارگێڕی	New Providence
ناوچەی کاتی	ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات
ناوچەی جوگرافی	New Providence
پۆتانی شوێن	٢٥°٤′٤١″N ٧٧°٢٠′١٩″W
ئەندامی	تۆڕی شارە داھێنەرەکان لە یوونێسکۆ
دانیشتووان	٢٢٧٬٩٤٠
بەرزی لە ئاستی دەریا	٣٤ مەتر
خوشکەشارەکان	ئالبانی، نیویۆرک، دێترۆیت، وینستن سەیڵم، ئاکاپولکۆ
ڕووبەر	٢٠٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە
وێبگە	http://www.nassauparadiseisland.com/
کۆدی تەلەفۆن	242
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ناساو (/ˈnæsɔː/ NASS-aw) پایتەخت و گەورەترین شاری بەھامایە. لە دوورگەی نیو پرۆڤیدێنس دایە کە ژمارەی دانیشتووانی ٢٩٦,٥٢٢ کەسە، کە ٧٤.٢٦٪ی کۆی دانیشتوانی وڵاتەکەیە. بە شێوەیەکی باو وەک شارێکی سەرەتایی پێناسە دەکرێت، کە لە ھەموو شارۆچکەکانی دیکەی وڵاتەکە بچووکترە. ناوەندی بازرگانی، پەروەردە، یاسا، کارگێڕی، و میدیای وڵاتە.

فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی لیندێن پیندلینگ کە فڕۆکەخانەی سەرەکییە بۆ بەھاما، نزیکەی ١٦ kiloمەتر (٩٫٩ mi) دوورە ڕۆژئاوای ناوەندی شاری ناساو، و ڕۆژانە گەشتی ھەیە بۆ شارە گەورەکانی کەنەدا و کاریبی و بەریتانیا و ئەمریکا و دەگەڕێتەوە. ناساو شوێنی ئەنجومەنی ئەنجومەن و بەشە جیاوازەکانی دادوەرییە و لە ڕووی مێژووییەوە بە قەڵای چەتەی دەریایی دادەنرا. شارەکە ناوی لێنرا بۆ ڕێزلێنان لە ویلیامی سێیەمی ئینگلتەرا، شازادەی پرتەقاڵ-ناساو.

مێژوو

وێنەکێشراوی کڵێسای وێسلیان، نز. ١٨٤٩

ئەو شارۆچکەیەی کە دواتر ناونرا ناساو، لە ساڵی ١٦٧٠ لەلایەن خانەدانە بەریتانییەکانەوە دامەزرا کە کۆچبەرە بەریتانییەکانیان لەگەڵ خۆیاندا ھێنا بۆ «نیو پڕۆڤیدێنس». ئەوان قەڵایەکیان دروست کرد و ناویان نا «چارڵز تاون» وەک ڕێزێک بۆ شا چارڵزی دووەمی ئینگلتەرا. لەو ماوەیەدا جەنگی زۆر لەگەڵ ئیسپانییەکان ھەبوو، و «چارڵز تاون» وەک بنکەیەک بۆ چەتەیی دەریایی دژی ئەوان بەکار دەھێنرا. لە ساڵی ١٦٨٤ شارۆچکەکە لە کاتی ھێرش بۆ سەر چارڵز تاون بە تەواوی سووتا. لە ساڵی ١٦٩٥ لەژێر دەسەڵاتی فەرمانڕەوا نیکۆلاس ترۆت دووبارە بنیات نرایەوە و ناوی گۆڕدرا بۆ ناساو وەک ڕێزێک بۆ پاشا ویلیامی سێیەم، کە سەر بە لقێکی بنەماڵەی ناساو بوو. ویلیام ستادتھۆڵدەری ھۆڵەندی بوو، و لە ساڵی ١٦٨٩ەوە بووە پاشای ئینگلتەرا، سکۆتلەندا و ئێرلەندا. ناوی ناساو لە بنەڕەتدا لە شارۆچکەی ناساو لە ئەڵمانیاوە وەرگیراوە.

بەھۆی نەبوونی فەرمانڕەوای کارا دوای ترۆت، ناساو تووشی بارودۆخێکی سەخت بوو. لە ساڵی ١٧٠٣، ھێزە ھاوپەیمانەکانی ئیسپانیا و فەڕەنسا بۆ ماوەیەکی کورت ناساویان داگیر کرد. زیاتر لەوەش، ناساو لە کاتی جەنگی جێنشینیی ئیسپانیا ئازارێکی زۆری چەشت و لە ساڵانی ١٧٠٣، ١٧٠٤ و ١٧٠٦دا شاھیدی پەلامارەکانی ئیسپانیا بوو. لە ساڵی ١٧٠٣ تا ١٧١٨، ھیچ فەرمانڕەوایەکی یاسایی لە داگیرگەکەدا نەبوو. تۆماس واکەر کۆتا بەرپرسی دەستنیشانکراوی دوورگەکە بوو، و ھەرچەندە بەڵگەکان کەمن، وا دیارە کە وەک جێگری فەرمانڕەوا کاری کردووە لە کاتی گەیشتنی بێنجامین ھۆرنیگۆڵد لە ساڵی ١٧١٣. تا ئەم کاتە، بەھاما کە دانیشتووانێکی کەمی ھەبوو، ببووە پەناگەی چەتەکان کە بە «نیو پڕۆڤیدێنس» دەناسرا. فەرمانڕەوای بەرموودا ڕای گەیاند کە زیاتر لە ١٠٠٠ چەتە لە ناساو ھەن و ژمارەیان لە سەد دانیشتووەکەی شارۆچکەکە زیاترە. ئەوان ناساویان وەک کۆماری چەتەکان ڕاگەیاند، و دانیان بە بارودۆخی گەشەسندووی دوورگەکەدا نا کە میوەی تازە، گۆشت و ئاو و پاراستنێکی زۆری لە نێوان ڕێڕەوە ئاوییەکانیدا دابین دەکرد. بەندەری ناساو ڕێک بۆ بەرگری دروست کرابوو و دەتوانرا نزیکەی ٥٠٠ کەشتی لەخۆ بگرێت، ھەرچەندە زۆر تەنک بوو بۆ وەرگرتنی کەشتییە جەنگییە گەورەکان. بێنجامین ھۆرنیگۆڵد، لەگەڵ ڕکابەرە گەورەکەی ھێنری جێنینگز، بوونە سەرکردەی نا فەرمیی کۆمارێکی ڕاستەقینەی چەتەکان کە میوانداری «فلاینگ گانگ»ی دەکرد. چەتە بەناوبانگەکانی تری کە کاتیان لە ناساو بەسەر بردووە بریتین لە چارڵز ڤەین، تۆماس بارۆ (کە خۆی وەک «فەرمانڕەوای نیو پڕۆڤیدێنس» ناساند)، جۆن ڕاکھام، ئان بۆنی، مێری ڕید، و ئێدوارد تیچی بەناوبانگ، کە زیاتر بە «ڕیش ڕەش» ناسراوە.

لە ساڵی ١٧١٨، حکوومەتی بەریتانیا ھەوڵی دا کۆنترۆڵی دوورگەکە بەدەست بھێنێتەوە و کاپتن وودس ڕۆجەرزی وەک فەرمانڕەوای پاشایەتی دەستنیشان کرد. ئەو بە سەرکەوتوویی چەتەکانی سەرکوت کرد، کارگێڕیی شارستانیی چاک کردەوە و بازرگانیی گەڕاندەوە. ڕۆجەرز ناساوی پاک کردەوە و قەڵاکەی دووبارە دروست کردەوە، و سامانی خۆی بەکار ھێنا بۆ ھەوڵدان بۆ زاڵبوون بەسەر کێشەکاندا. لە ساڵی ١٧٢٠، ئیسپانییەکان ھێرشیان کردە سەر ناساو بەڵام نەیانتوانی شارۆچکەکە و دوورگەکە داگیر بکەن.

لە کاتی جەنگەکان لە سێزدە داگیرگەکە، ناساو گەشەسەندنێکی ئابووریی بەخۆیەوە بینی. بەو پارەیەی لە چەتەیی دەریایییەوە دەست دەکەوت، قەڵایەکی نوێ، گلۆپی شەقامەکان و زیاتر لە ٢٣٠٠ خانووی شکۆدار دروست کران و ناساو فراوان کرا. سەرەڕای ئەوەش، ئەو زەلکاوانەی مێشوولەیان تێدا زاوزێ دەکرد، پڕ کرانەوە.

لە ساڵی ١٧٧٦، جەنگی ناساو بووە ھۆی داگیرکردنێکی کورتخایەن لەلایەن مارینزی کیشوەری ئەمریکییەوە لە کاتی جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا، کە تێیدا مارینزەکان یەکەم ھێرشی گەورەی خۆیان بۆ سەر فۆرت مۆنتایگ ئەنجام دا دوای ھەوڵدان بۆ چوونە ناو فۆرت ناساو بە نھێنی. لە ساڵی ١٧٧٨ دوای داگیرکارییەکی شەوانە، ھێرشبەرە ئەمریکییەکان بە سەرکردایەتی کاپتن ڕاتبوون، بە کەشتی و بارووت و کۆگای سەربازییەوە ڕۆیشتن دوای ئەوەی تەنھا بۆ دوو ھەفتە لە ناساو مانەوە. لە ساڵی ١٧٨٢، ئیسپانیا ناساوی داگیر کرد بۆ کۆتا جار کاتێک دۆن خوان دی کاگیگال، فەرمانڕەوای گشتیی کووبا، بە ٥٠٠٠ پیاوەوە ھێرشی کردە سەر نیو پڕۆڤیدێنس. لە نیسانی ١٧٨٣، ئەندرۆ دیڤۆ، دڵسۆزێکی ئەمریکی کە لە دوورگەکە نیشتەجێ ببووەوە، دوورگەکەی بۆ تاجی بەریتانیا وەرگرتەوە.

لۆرد دانمۆر لە ساڵی ١٧٨٧–١٧٩٦ فەرمانڕەوایەتیی داگیرگەکەی کرد. ئەو سەرپەرشتیی دروستکردنی فۆرت شارلۆت و فۆرت فینکاسڵی کرد لە ناساو.

لە کاتی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا، ناساو وەک بەندەرێک بۆ گەمارۆشکێنەکان خزمەتی دەکرد کە دەچوون بۆ بەندەرەکانی کەناری باشووری ئەتڵەسی و لێی دەگەڕانەوە بۆ بەردەوامبوونی بازرگانی لەگەڵ کۆنفیدراڵی.

لە ساڵانی ١٩٢٠ەکان و ١٩٣٠ەکاندا، ناساو سوودی لە قەدەغەکردنی کحوول لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بینی.

لە کاتی شۆڕشی کووبای ساڵی ١٩٥٩، گەشتیاری زیاتر سوودی بینی بەھۆی ئەو بەربەستانەی کە سەپێندرابوون بەسەر ھاووڵاتیانی ئەمریکی کە سەردانی کووبایان دەکرد. ئەمڕۆ، شوێنی ناساو نزیک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و بەھاما وای لێ دەکات ببێتە شوێنێکی گەشتیاریی باو.