مەلیک ئیسماعیلی دووەم
مەلیک ئیسماعیلی دووەم | |
|---|---|
_are_his_sons_Daniel,_Shlimon,_Yaqou_(later_Malik_Yaqou)_and_Dinkha.png) مەلیک ئیسماعیلی دووەمی تیاریی سەروو (ناوەڕاست)، دەورەدراو بە منداڵ و نەوەکانی. ئەوانەی وەستاون (چەپ بۆ ڕاست) منداڵەکانین: دانیاڵ، شلیمۆن، یاقۆ (مەلیک یاقۆ) و دینخا | |
| نازناو(ەکان) | ئیسماعیل بەگ |
| لەدایکبوون | ١٨٥٤ چەمبا، حەکاری |
| مردن | ١٩٣٦ ھەنادی، بەغدا، عێراق |
| نێژرا لە | ھەنادی ( دواتر گوێزرایەوە بۆ کڵێسەی مەریەمی پیرۆز لەساڵانی ١٩٧٠کان) |
| دڵسۆزی | خۆبەخشە ئاشوورییەکان، لێڤییەکانی عێراق[١] |
| پێکدادانەکان/جەنگەکان | شەڕی چەمبا ھەڵمەتی حەکاری (١٩١٦) یاخیبوونی ئاشوورییەکان پێکدادانی ئاشووری و کورد (١٨٩٥-١٩٠٠) پێکدادانی ئاشووری و کورد (١٩٠٠-١٩١٠) |
| مناڵەکان | مەلیک یاقۆ، دینخا، دانیاڵ، شلیمۆن[٢][٣] |
مەلیک ئیسماعیلی دووەمی تیاریی سەروو (بە سوریانی: ܡܲܠܝܼܟ ܐܝܼܣܡܲܥܝܼܠ ܒܝܼܬ؛ ١٨٥٤ - ١٩٣٦) مەلیکێکی ئاشووری (سەرۆک) بوو لە ھۆزی تیاری، کە لە شاری چامبا لەدایکبووە کە پایتەختی تیاریی سەروو بووە.[٤][٥] باوکی شلیمۆن بوو کە یەکێک بوو لە دوو کوڕە ڕزگاربووەکەی مەلیک ئیسماعیلی یەکەم[٦] مەلیک ئیسماعیلی دووەم گەورە بوو و بوو بە سەرکردەیەکی ئازا و ژیر، کە بە تێگەیشتنێکی قووڵی لە داینامیکی سیاسیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ناسراوە.[٧] دواتر تورکە عوسمانیەکان بە "ئیسماعیل بەگ" ناویان برد.[٨]
ژیانی سەرەتایی
[دەستکاری]مەلیک ئیسماعیل لە ساڵی ١٨٥٤ لە شاری چەمبای پایتەختی تیاریی سەروو لەدایکبووە. باوکی ناوی شلیمۆن بوو کە یەکێک بوو لە کوڕە ڕزگاربووەکانی مەلیک ئیسماعیل یەکەم.[٩] ھەروەھا ئیسماعیلی دووەم باوکی مەلیک یاقۆی بەناوبانگ بوو کە ڕۆڵێکی بەرچاوی لە مێژووی ئاشوورییەکانی سەدەی بیستەمدا ھەبووە. مەلیک ئیسماعیلی یەکەمی باپیرەی مەلیک ئیسماعیل لە ساڵی ١٨٤٣دا دژی ھێزەکانی بەدرخان بەگ شەڕی کردبوو، تا دوا توانایان بەرگریان لە سەربەخۆیی و پێگەی تیاریی سەروو دەکرد.[٩]
جەنگی جیھانیی یەکەم
[دەستکاری]شەڕی چامبا (١٢-١٥ی حوزەیرانی ١٩١٥)
[دەستکاری]شەڕی چەمبا لە نێوان بەرگریکارانی ئاشووری بە سەرۆکایەتیی مەلیک ئیسماعیلی دووەم، و ھێزە کوردییەکانی ئەرتووشی لە ژێر دەستی سیمکۆ ئاغای شکاک لە ١٢ تا ١٥ی حوزەیرانی ١٩١٥ ئەنجامدرا، کە لە ئەنجامدا سەرکەوتنی ئاشوورییەکان و پاشەکشەی کوردەکانی لێکەوتەوە.[١٠][١١]
شەڕی چال (ئایاری ١٩١٦)
[دەستکاری]شەڕێک لە شاخەکانی کوردستان لە ساڵی ١٩١٦ بە تایبەتیتر لە گوندی چال ڕوویدا. پێشتر ھێزەکانی ئاشوور بەسەر ٢ گرووپی جیاوازدا دابەش بوون، یەکێکیان لە ژێر سەرکردایتیی مەلیک ئیسماعیلی دووەم و ئەوی دیکەیان لە سەردەمی داوود مارشەمعوون. لە ٢٧ی ئایاردا ھێزەکانی ئاشوور لە گوندی چال کۆبوونەوە و لەوێ شەڕ دەستی پێکرد. دوای شەڕێکی تووند، شەش لە باشترین و دەستنەکەوتووترین قەڵاکان لەلایەن ئاشوورییەکانەوە وێران کران، دوای بەزاندنی ھێزی بەرامبەر، لەگەڵ بەشێک لە ماڵە دامەزراوەکانیان.[١٢]
مردن
[دەستکاری]مەلیک ئیسماعیلی دووەم لە ساڵی ١٩٣٦ لە شاری ھەنادی لە عێراق کۆچی دواییی کرد دوای ئەوەی پێشتر لە بەغدا نەخۆش بوو.[١٣] دواتر پاشماوەکانی لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا بۆ کڵێسای ئاشووری مەریەمی پیرۆز گواسترایەوە.[١٤] مەلیک یاقۆ کە یەکێک لە کوڕەکانی بوو، بوو بە جێنشینی و بوو بە مەلیکی دواتری تیاریی سەروو.[١٥]
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]- مەلیک یاقۆ
- شەڕی چەمبا
- تیاری
- ھێزە ئاشوورییەکانی عێراق
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
- ↑ Office، Great Britain Colonial (١٩٢٠). Report to the Council of the League of Nations on the Administration of 'Iraq (بە ئینگلیزی). لاپەڕە ٥٢.
- ↑ Office، Great Britain Colonial (١٩٢٠). Report to the Council of the League of Nations on the Administration of 'Iraq (بە ئینگلیزی). لاپەڕە ٥٢.
- ↑ Office، Great Britain Colonial. Report to the Council of the League of Nations on the Administration of 'Iraq (بە ئینگلیزی). لاپەڕە ٥٢.
- ↑ Wigram، Edgar T. A. (٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤). The Cradle of Mankind: (Life in Eastern Kurdistan) (بە ئینگلیزی). E-Kitap Projesi & Cheapest Books. ژپنک ٩٧٨-٦١٥-٥٥٦٤-٨٦-٤.
- ↑ Hamilton، A. M. (٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤). Road Through Kurdistan: Travels in Northern Iraq (بە ئینگلیزی). Bloomsbury Publishing. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٦٥٢-١.
- ↑ «Leaders & Heroes». www.tyareh.org (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «Leaders & Heroes». www.tyareh.org (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ (بە ئینگلیزی) https://assyriannews.at.ua/21_december_2009.pdf.
{{cite web}}: پارامەتری|title=ونە یانیش واڵایە (یارمەتی) - 1 2 «Leaders & Heroes». www.tyareh.org (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ Suny، Ronald Grigor؛ Göçek، Fatma Müge؛ Naimark، Norman M. (٢ی شوباتی ٢٠١١). A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire (بە ئینگلیزی). Oxford University Press. لاپەڕە ٢٥٧. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٧٨١٠٤-١.
- ↑ Ismail، Yaqou D'Malik (١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٤). Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945 (بە ئینگلیزی). Ramon Michael.
- ↑ Ismail، Yaqou D'Malik (١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٤). Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945 (بە ئینگلیزی). Ramon Michael.
- ↑ Nations، League of (١٩٣٣). Official Journal (بە ئینگلیزی). League of Nations. لاپەڕە ١٨٣٢.
- ↑ «Leaders & Heroes». www.tyareh.org (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ Gevargiz، Hannibal (٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥). A Brief History of Assyrians in Hamadan (بە ئینگلیزی). ژپنک ٩٧٩-٨-٣٦٩٤-٣٩٣٠-٢.
