مەزڵووم عەبدی

مەزڵووم کۆبانی عەبدی
مەزڵووم عەبدی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩
ناوی خۆماڵی	بە کوردی: Mezlûm Ebdî بە عەرەبی: مظلوم عبدي
ناوی لەدایکبوون	فەرھاد عەبدی شاھین
ناو(ەکان)ی تر	Noms de guerre: شاھین جیلۆ مەزڵووم کۆبانی
لەدایکبوون	نز. ١٩٦٧ (٥١–٥٢ ساڵ)
دڵسۆزی	پەکەکە (١٩٩٠–٢٠١٢) ھەدەسە (٢٠١٥–ئێستا)
ساڵانی خزمەت	٢٠١٥–ئێستا
پلە	فەرماندەی گشتی
پێکدادانەکان/جەنگەکان	شەڕی پارتی کرێکارانی کوردستان و تورکیا شەڕی ناوخۆیی سووریا ڕاپەڕینی ڕۆژاوای کوردستان یاخیبوونی سووریای ڕۆژھەڵات (٢٠١٧–ئێستا) ھێرشی تورکیا بۆ سەر ڕۆژاوا (٢٠١٩)

فەرھاد عەبدی شاھین ناسراو بە مەزڵووم کۆبانی، مەزڵووم عەبدی یان شاھین سلۆ، سەرکردەیەکی سەربازیی کوردی ڕۆژاوایە. ئەو لە ئێستادا فەرماندەی گشتیی ھێزەکانی سووریای دیموکراتە.

لە ئەیلوولی ٢٠١٩، لەکاتی ھێرشەکانی ٢٠١٩ی ڕۆژاوا لەلایەن تورکیاوە، بە ناچاری لەگەڵ سوپای سووریا و ڕووسیا ڕێکدەکەوێت، مەزڵووم کۆبانی لەسەر ئەو ڕێککەوتنە وتی «ئەگەر ناچاربین لەنێوان سازش و جینۆساید یەکێک ھەڵبژێرین؛ ئەوا ئێمە خەڵکی خۆمان ھەڵدەبژێرین».

ژیان

مەزڵووم عەبدی لە دایک و باوکێکی کورد لە کۆبانی لەدایکبووە. وەک ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی حەلەب خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٩٠ لەناو سووریا پەیوەندی بە پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) کردووە و پێنج جار لەلایەن دەسەڵاتدارانی سووریاوە زیندانی کراوە. لە ماوەی کارکردنی لەگەڵ پەکەکە لە سووریا، بووەتە ھاوڕێی نزیکی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، ڕێبەری پەکەکە. لەژێر ناوی نھێنی "شاھین سلۆ"، مەزڵووم بەرپرسێکی باڵای پەکەکە بووە کە لە ساڵانی نەوەدەکانەوە لە مەنفا (سووریا) کاری کردووە و دواتر ڕۆڵێکی کارای ھەبووە لە ڕێکخستنەوەی پەکەکە لە ئەورووپا.

لە ساڵی ١٩٩٧ ڕووی لە ئەورووپا کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٣ خەریکی چالاکی سیاسی کوردی بووە. لەو ساڵەدا گەشتی کرد بۆ باشووری کوردستان، کە بەپێی ڕاپۆرتەکان دەستی ھەبووە لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی فەرماندەیی باڵای پەکەکە خزمەتی کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١١ ئەندامی دەستەی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی ھێزەکانی پاراستنی گەل (HPG) بووە. لە ساڵی ٢٠١١/٢٠١٢ لەلایەن پەکەکەوە ڕەوانەی سووریا کرایەوە بۆ ڕێکخستنی چالاکییەکانی یەکینەکانی پاراستنی گەل (YPG) لە ناوچە کوردنشینەکانی سووریا، ھاوکات لەگەڵ پەرەسەندنی شەڕی ناوخۆیی سووریا.

فەرماندەی سەربازی لەکاتی شەڕی ناوخۆیی سووریا

لە ئابی ٢٠١٤، سەرپەرشتی ئەو دانوستانانەی دەکرد کە یەکینەکانی پاراستنی گەل (YPG) لە سلێمانی لەگەڵ ئێران و ئەمریکا ئەنجامیان دەدا بە مەبەستی پێکھێنانی ھاوپەیمانییەکی کاریگەر دژی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش)، کە دواتر بووە ھۆی ڕێککەوتن بۆ ھاوپەیمانی لەگەڵ ئەمریکا. مەزڵووم لە کاتی گەمارۆی کۆبانی (تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ - کانوونی دووەمی ٢٠١٥) بەرگری لە شارەکە کرد و سەرەڕای پێشنیازەکانی ئەمریکا بۆ کشانەوە، ڕەتیکردەوە شارەکە چۆڵ بکات. کاتێک ماڵی خێزانەکەی بۆ جاری سێیەم لەلایەن داعشەوە لە شەڕی کۆڵان بە کۆڵاندا دەستی بەسەردا گیرا، و بەھۆی زیادبوونی ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزی ئاسمانی ئەمریکا، داوای کرد ماڵەکەی خۆی بۆردوومان بکرێت. وەک فەرماندەی گشتی ھێزەکانی سووریای دیموکرات (HSD)، مەزڵووم تا ساڵی ٢٠١٩ فەرماندەیی ٧٠ ھەزار سەربازی دەکرد.

مەزڵووم ڕای گەیاندووە کە ئامادەیە لەگەڵ حکوومەتی ئەسەد کار بکات لە چوارچێوەی سیستمێکی فیدراڵیدا کە دان بە ناوچەی خۆسەری دی فاکتۆی «خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا» دا بنێت. لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩، عەبدی وەک نوێنەری ھەسەدە پلانی کارکردنی نەتەوە یەکگرتووەکانی واژوو کرد بە مەبەستی ڕێگریکردن لە بەسەربازکردنی منداڵان لە ھێزە چەکدارەکاندا.

پەیوەندییەکان لەگەڵ سووریای بەعس (٢٠١٧–٢٠٢٤)

لە ٢٥ی نیسانی ٢٠١٧، ھێزە چەکدارەکانی تورکیا ئۆپەراسیۆنێکی ئاسمانییان دژی ئامانجەکانی پەکەکە لە چیای شنگال لە باشووری کوردستان و چیای قەرەچووغ لە ڕۆژاوای کوردستان ئەنجامدا. عەبدی لە ناو ئەو تیمانەدا بوو کە ئەفسەرانی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی ئەمریکای لەگەڵ بوو و سەردانی ناوچەی چیای قەرەچووغیان کرد بۆ پشکنینی ئەو شوێنانەی لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیاوە بۆردوومان کرابوون. لە ٥ی ئازاری ٢٠١٨، عەقید ڕۆبەرت مانینگ، وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا سەبارەت بە عەبدی وتی: "ئێمە بەردەوام دەبین لە پشتیوانیکردنی ژەنەڕاڵ مەزڵووم و ھێزە ئەمنییە ناوخۆیییەکانی سووریا لەو ناوچانەی لە دەستی داعش ڕزگارکراون". لە بەرامبەردا حامی ئاکسۆی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی تورکیا، کاردانەوەی نیشاندا بەرامبەر بەکارھێنانی ناوی مەزڵوم عەبدی لەلایەن وتەبێژی پنتاگۆنەوە، کە لە "پێڕستی تیرۆریستە داواکراوەکان"ی تورکیادایە، ھەروەھا ناڕەزایی دەربڕی بەرامبەر بەکارھێنانی دەستەواژەی "ژەنەڕاڵ"ی یەپەگە.

لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، ڕۆژی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی «کانی ئاشتی»، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا نامەیەکی بۆ ڕەجەب تەییب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا نارد و نامەکەی مەزڵووم عەبدی بۆ ترەمپ ھاوپێچ کردبوو. نامەکە ئەم دەقەی تێدابوو: «من زۆر کارم کردووە بۆ چارەسەرکردنی ھەندێک لە کێشەکانتان. جیھان بێ ھیوا مەکە. دەتوانیت ڕێککەوتنێکی باش بکەیت. ژەنەڕاڵ مەزڵووم عەبدی ئامادەیە دانوستانت لەگەڵ بکات و ئامادەیە سازش بکات کە لە ڕابردوودا ھەرگیز نەدەکران. من کۆپییەکی ئەو نامەیەت بۆ دەنێرم کە بۆی نووسیووم و تازە بە دەستم گەیشتووە.» عەبدی لەکاتی ئۆپەراسیۆنەکەدا وەک فەرماندەی گشتی ھێزەکانی سووریای دیموکرات کاری دەکرد. لەکاتێکدا ئۆپەراسیۆنەکە بەردەوام بوو، دۆناڵد ترەمپ لەگەڵ سێرگی شۆیگو، وەزیری بەرگری ڕووسیا کۆبووەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرسەکان لەوانەش ئاگربەست. دوای ڕێککەوتنی سۆچی لە نێوان ڕووسیا و تورکیا، ترەمپ ڕاستەوخۆ ئەکاونتی توویتەری مەزڵووم عەبدی لە پەیامەکەیدا دانا و ڕای گەیاند کە بە تەلەفۆن لەگەڵ مەزڵووم عەبدی قسەی کردووە و زۆر خۆشحاڵە بەوە و سوپاسی کرد.

لە ٢٦–٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، ویلایەتە یەکگرتووەکان ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بە ناوی «کەیلا مۆلەر» ئەنجامدا کە بووە ھۆی کوشتنی ئەبوبەکر بەغدادی، سەرکردە و خەلیفەی خۆبەدەستەوەداوی ڕێکخراوی تیرۆریستی داعش. ئۆپەراسیۆنەکە لە دەوروبەری باریشا لە پارێزگای ئیدلیب لە سووریا ئەنجامدرا.

پێش ھێرشەکە، ھەسەدە بە ھاوکاری لەگەڵ حکوومەتی ئەمریکا، پێنج مانگ خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری ھەواڵگری بوون لەسەر شوێنی بەغدادی. بەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕای گەیاند کە ھەسەدە بە سەرکردایەتی کورد «ڕۆڵێکی سەرەکی» بینیوە لە ھەڵکوتانە سەر شوێنەکەی بەغدادی و ئەمریکا پەیوەندی نزیکی لەگەڵ ژەنەڕاڵ مەزڵووم عەبدی ھەبووە دەربارەی ھەموو لایەنێکی ئۆپەراسیۆنەکە. عەبدی ڕای گەیاند کە ئۆپەراسیۆنەکە بەھۆی کۆکردنەوەی ھێزە سەربازییەکانی تورکیا لە سنووری سووریا و ھێرشی تورکیا بۆ سەر باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا، مانگێک دواکەوتووە.

مەزڵووم عەبدی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی ئێن بی سی ئیدیعای ئەوەی کرد کە ھەسەدە ڕۆڵێکی کارای ھەبووە لە کوشتنی بەغدادی. لە ھەمان چاوپێکەوتنەدا وتی سیخوڕێکی سەر بە ھەسەدە توانیویەتی دزە بکاتە ناو بازنەی نزیکی بەغدادی و زانیاری دەربارەی شوێنی خۆشاردنەوە و بوونی توونێل و ژمارەی کەسەکان بەدەستبھێنێت. ھەروەھا ڕای گەیاند کە سیخووڕەکە توانیوویەتی جلوبەرگی ژێرەوەی بەکارھاتوو و نموونەی خوێنی بەغدادی بەدەستبھێنێت و ڕادەستی سی ئای ئەی بکات بۆ پشکنینی دی ئێن ئەی. لارا سێلیگمان لە گۆڤاری (Foreign Policy) نوسیوویەتی کە مەزڵووم عەبدی تاکە بیانی بووە کە زانیاری دەربارەی ئامانجەکە ھەبوو.

لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، وەزارەتی بەرگری سووریا ڕای گەیاند: «فەرماندەیی گشتی ھەسەدە، کە دەیەوێت دەرگای گفتوگۆ بکاتەوە، دەبێت ڕاستەوخۆ قسە بکات نەک ئاڕاستەی ئەندامەکانمان بکرێت.» مەزڵووم عەبدی لە توویتەر ڕای گەیاند کە بانگەوازەکە لەسەر ئاستی تاکەکەسی کراوە نەک بۆ دامەزراوەی ھەسەدە، و ئەوان بەشداریکردنی تاکەکەسی ئەندامەکانیان لە سوپای سووریا ڕەت دەکەنەوە و دەیانەوێت پێگەی ھەسەدە بپارێزرێت.

لە دوای ھێرشی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ سەر باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا، عەبدی ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ کارکردن لەگەڵ ڕژێمی سووریا و ڕووسیا و سازشکردن لەگەڵیان بە مەبەستی پاراستنی دانیشتووانی ناوچەکە لە «جینۆساید»ی ئەگەری لەلایەن «تورکیا و بەکرێگیراوە جیھادییەکانی». وەک بەشێک لە ڕێککەوتن لەگەڵ ھەسەدە، ڕێگە بە ھێزەکانی حکوومەتی سووریا درا بچنە ناو شارەکانی مەنبج و کۆبانی بە ھیوای ڕێگریکردن لە دەستدرێژی زیاتری تورکیا.

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، کۆمەڵێک لە سیناتۆرەکانی ئەمریکا پێشنیاریان کرد کە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڤیزا بە عەبدی بدات بۆ ئەوەی بتوانێت لە ئەمریکا باس لە دۆخی سووریا بکات. لە بەرامبەردا، عەبدولحەمید گووڵ، وەزیری داد، ڕەخنەی لە حکوومەتی ئەمریکا گرت کە وەک «کەسایەتییەکی سیاسی شەرعی» مامەڵە لەگەڵ عەبدی دەکات و ئاماژەی بەوەدا کە داوای ڕادەستکردنەوەی دەرکراوە.

دۆناڵد ترەمپ لە نامەیەکدا بۆ ئەردۆغان، عەبدی بە کەسێک وەسف کرد کە «ئامادەیە سازش بکات». لەکاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەمریکا لە ١٤ی تشرینی دووەم، ئەردۆغان نامەکەی بۆ ترەمپ گەڕاندەوە و بانگەشەی ئەوەی کرد کە عەبدی «کوڕی بەخێوکراوی» عەبدوڵڵا ئۆجەلانە.

مەزڵووم عەبدی ڕای گەیاند کە ئەوان خۆیان بە «سووری و بەشێک لە سووریا» دەزانن و ئامادەن لەگەڵ حکوومەتی سووریا کار بکەن. ھەسەدە لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ بە فەرمی پشتیوانی خۆی بۆ ڕێککەوتنەکە ڕاگەیاند.

لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٠، خۆکوژێک بە بارھەڵگرێکی پڕ لە تی ئێن تی خۆی بە قەرەباڵغییەکدا لە شاری عەفرین تەقاندەوە و ٥٣ ھاووڵاتی مەدەنی کوژران. حکوومەتی تورکیا یەپەگەی تۆمەتبار کرد. مەزڵوم عەبدی ئیدانەی تەقینەوەکەی کرد و سیاسەتی تورکیای بە ھۆکار زانی و ئاماژەی بەوەدا کە «چەتە چەکدارەکانی تورکیا» دەستیان لە ھێرشی ھاوشێوەدا ھەبووە.

لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٢، کاتێک ئەردۆغان ستراتیژێکی جیاوازی گرتەبەر و باسی ئەگەری کۆبوونەوەی لەگەڵ ئەسەد کرد، عەبدی لە چاوپێکەوتنێکدا لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ وتی: «ئێمە گەڕانەوە بۆ ڕابردوو قبووڵ ناکەین. ئیدارەی خۆسەر دە ساڵە ھەیە و دەبێت بە دەستووری قبووڵ بکرێت… ڕژێم دەبێت دان بە ھەسەدە و ئاسایشدا بنێت.»

لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، تەقینەوەیەک لە شەقامی ئیستیقلال لە ئیستەنبوڵ ڕوویدا و بووە ھۆی کوشتنی ٦ کەس. دەسەڵاتدارانی تورکیا پەکەکە و ھەسەدەیان تۆمەتبار کرد. لە ٢٢ی تشرینی دووەم، مەزڵووم عەبدی ڕای گەیاند کە ئەنجامدەری تەقینەوەکە پەیوەندی بە جیھادییەکانی داعشەوە ھەیە و بەرپرسیارێتی تەقینەوەکەی ڕەتکردەوە. ئەو داوای ئاشتی لە نێوان تورکیا و کوردانی سووریا کرد، بەڵام بەڵێنی دا بەرگریی لە خاکەکانی ژێر دەسەڵاتی بەڕێوەبەریی خۆسەر بکات.

لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، عەبدی ڕای گەیاند کە بەھۆی ھێرشەکانی تورکیاوە ئۆپەراسیۆنەکانیان دژی داعش ڕاگرتووە.

لە سەرەتای تەممووزی ٢٠٢٤، لەو ناوچانەی باکووری سووریا کە لەژێر کۆنترۆڵی تورکیا و ھێزەکانی ئۆپۆزسیۆندان، خۆپیشاندانی توندوتیژ دژی تورکیا ڕوویدا. مەزڵووم عەبدی ھێرشکردنە سەر سوورییەکانی لە قەیسەری (تورکیا) ئیدانە کرد و ڕای گەیاند کە سەرەڕای جیاوازییەکان، سوورییەکان بە شەرەفی نیشتمانی یەکگرتوون. عەبدی پێشوازی لەو خۆپیشاندەرانە کرد کە ڕوو لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی ھەسەدە دەکەن.

لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، عەبدی ھۆشداریدا کە ئەگەر تورکیا بەردەوام بێت لە ھێرشەکانی و ئەگەر ئەمریکا پشتیوانییەکانی کەم بکاتەوە، ھەسەدە توانای بەڕێوەبردنی زیندانی حەسیچەی نابێت (کە ١٢٠٠٠ چەکداری داعشی تێدایە). عەبدی ئەردۆغانی تۆمەتبار کرد بەوەی دەیەوێت بەڕێوەبەریی خۆسەر لەنێو ببات و کوردانی سووریا دەربکات بۆ نیشتەجێکردنی عەرەب لە شوێنیان.

لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، لە ھەولێر لەگەڵ مەسعوود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە.

ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد

ھەڵوێستی مەزڵووم عەبدی دوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد، ھەرچەندە لەلایەن کۆمەڵگەی نێونەتەوەیییەوە پشتیوانی لێکراوە، بەڵام بووەتە ھۆی مشتومڕی ھەرێمی. ئەمریکا و وڵاتانی ئەورووپا ڕایان گەیاندووە کە ھەسەدە (SDF) زامنێکی سەقامگیرییە لە ناوچەکە و بە ئەرێنی وەڵامی بانگەوازەکانی عەبدییان داوەتەوە. لە لایەکی ترەوە، تورکیا ڕەخنەی لە مەزڵوم عەبدی و ھەسەدە گرتووە بەھۆی پەیوەندییان بە پەکەکەوە و لەو پرۆسەیەدا ھەڕەشەی ئۆپەراسیۆنی سەربازی زیاد کردووە.

لەکاتی ڕووخانی ڕژێمی ئەسەددا، سوپای نیشتمانیی سووریا (SNA) کە لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی دەکرێت، تەل ڕەفعەتی گرت و ھەڵمەتێکی سەربازی ڕاگەیاند کە شاری مەنبجی دەکردە ئامانج، کە شارێکی ستراتیژییە لە گوندەوارەکانی ڕۆژھەڵاتی حەلەب. لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤، ھەسەدە پلانی بۆ گواستنەوەی ئاوارە کوردەکانی تەل ڕەفعەت و ناوچەی شەھبا بۆ ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی ھەسەدە لە گەڕەکی شێخ مەقسوودی حەلەب و باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا ڕاگەیاند. مەزڵووم عەبدی لەوبارەیەوە وتی: «ھەوڵەکانمان بەردەوامە بۆ دابینکردنی دەرچوونێکی پارێزراو بۆ دانیشتووانی تەل ڕەفعەت و شەھبا.» ئەم ھێرشە گرنگییەکی تایبەتی ھەبوو چونکە مەنبج نوێنەرایەتی دوایین ناوچەی ژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی سووریای دیموکرات (ھەسەدە)ی دەکرد لە ڕۆژاوای ڕووباری فورات، کە گرووپەکە بە پشتیوانی سەربازی ئەمریکا بوونی خۆی تێدا پاراستبوو. ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئۆپۆزسیۆن وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی «بەرەبەیانی ئازادی» ھاوکات لەگەڵ ئۆپەراسیۆنی «بەرپەرچدانەوەی دەستدرێژی» (ڕدع العدوان) ئەنجامدرا، کە لە ئیدلیبەوە بەرەو حومس پێشڕەوی دەکرد.

ژووری ئۆپەراسیۆنەکانی «بەرەبەیانی ئازادی»، کە پێکھاتەیەکی سوپای نیشتمانی (SNA)یە، ڕای گەیاند کە ھەرچەندە ئامانجی سەرەکییان لابردنی حکوومەتی ئەسەد بووە، بەڵام ناچار بوون ڕووبەڕووی ھەسەدە ببنەوە بەھۆی ئەوەی بە ھێرشکردنە سەر گوندەکانی ژێر دەسەڵاتی ئۆپۆزسیۆن لە گوندەواری حەلەب وەسفیان کرد. ژووری ئۆپەراسیۆنەکان ئاگاداری سەلامەتی بۆ دانیشتووانی مەدەنی مەنبج بڵاوکردەوە و داوای لێکردن لە دامەزراوە سەربازییەکان دوور بکەونەوە.

لە ٩ی کانوونی یەکەم، ئاژانسی ئەنادۆڵی فەرمی تورکیا بانگەشەی ئەوەی کرد کە شارەکە لەلایەن سوپای نیشتمانییەوە (SNA) کۆنترۆڵکراوە. مەزڵوم عەبدی ئەمەی ڕەتکردەوە و بە «شەڕی دەروونی» و «پڕوپاگەندە» وەسفی کرد. ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ (SOHR) ڕای گەیاند کە سوپای نیشتمانیی زۆربەی شارەکەی کۆنترۆڵ کردووە و بانگەشەی کشانەوەی ئەنجومەنی سەربازی مەنبجی کرد، جگە لە پێگەکانی بەشی دواوەی مەنبج. ھەروەھا ڕاپۆرت کرا کە دوای ئەنجامدانی گفتوگۆ، ئەمریکا و تورکیا گەیشتنە ڕێککەوتنێک کە بووە ھۆی کشانەوەی ھەسەدە لە مەنبج.

دوای کۆنترۆڵکردنی شاری مەنبج لەلایەن سوپای نیشتمانییەوە لە ١١ی کانوونی یەکەم، ڕێککەوتنێکی ئاگربەستی کاتی لە ناوچەکە لە نێوان سوپای نیشتمانیی و ھەسەدە بە ناوبژیوانی ئەمریکا ئەنجامدرا؛ بەڵام چالاکییە سەربازییەکان نەوەستان، کە لە کۆتاییدا بووە ھۆی شەڕ لە گوندەواری کۆبانی. سەرەڕای ئەوەش، سوپای نیشتمانی ڕەتیکردەوە ڕێگە بە چۆڵکردنی ئەندامانی ھەسەدە یان ھاووڵاتیانی مەدەنی لە مەنبج بدات، ئەندامە دەستگیرکراوەکانی ھەسەدەی لەسێدارە دا و ھەوڵی ئۆپەراسیۆنی ھێرشبەری دا دژی ھەسەدە، کە بووە ھۆی شەڕ لە نزیک بەنداوی تیشرین. ھەفتەی دواتر، سوپای نیشتمانی ڕای گەیاند کە کۆتاییان بەو ئاگربەستە ھێناوە کە ئەمریکا ناوبژیوانی تێدا کردبوو. تورکیا ڕای گەیاند کە ئاگربەست بوونی نییە.

ھێرشەکە ھاوکات بوو لەگەڵ ئەوەی چەندین فراکسیۆنی یاخیبووی سووریا لەگەڵ ئەحمەد شەرع، سەرکردەی دی فاکتۆ، ڕێککەوتن لەسەر ھەڵوەشاندنەوەی گرووپەکانیان و چوونە ژێر ڕکێفی وەزارەتی بەرگری نوێی وڵات. مەزڵووم عەبدی بەشداری لەم کۆبوونەوەیەدا نەکرد لە دیمەشق.

پەیوەندی لەگەڵ حکوومەتی ئینتیقالیی دوای ئەسەد

لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، گفتوگۆکان لە نێوان حکوومەتی نوێی سووریا بە سەرۆکایەتی دەستەی تەحریری شام (HTS) و ھەسەدە لە دیمەشق دەستیپێکرد. تەوەری گفتوگۆکان جێگیرکردنی ھێزە کوردییەکان بوو لە ئیدارەی نوێ و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان لەگەڵ سوپای نیشتمانی (SNA). مەزڵوم عەبدی فەرماندەی ھەسەدە ڕای گەیاند کە یەکێک لە داواکارییە سەرەکییەکانی ئیدارەیەکی لامەرکەزییە، کە تێیدا پێشنیاری کرد ھەسەدە تێکەڵ بە وەزارەتی بەرگری نوێ بکرێت، بەڵام وەک «بلۆکێکی سەربازی» بەبێ ھەڵوەشاندنەوەی گرووپەکە. ئەم پێشنیازە لەلایەن مورھەف ئەبووقەسرە، وەزیری بەرگری نوێی سووریاوە ڕەتکرایەوە و ڕای گەیاند کە بلۆکێکی وا «دراوست نییە». ئەبووقەسرە خواستی خۆی دەربڕی بۆ تەواوکردنی پرۆسەی تێکەڵبوونەکە تا ١ی ئازار. لە ھەمان کاتدا، بەکارھێنانی ھێزی بەدوور نەزانی ئەگەر دانوستانەکان شکست بھێنن.

لە ٢٩ی کانوونی دووەم، ئەحمەد ئەلشەرع وەک سەرۆکی سووریا دەستنیشانکرا. حەسەن عەبدولغەنی، وتەبێژی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی سووریا، لە میدیای فەرمییەوە ھەڵوەشاندنەوەی ھەموو فراکسیۆنە چەکدارەکانی وڵاتی ڕاگەیاند، کە سوپای نیشتمانی (SNA) و دەستەی تەحریری شام (HTS)ی خودی شەرع دەگرێتەوە. ئەلشەرع لە یەکەم چاوپێکەوتنیدا وەک سەرۆک، بە ڕۆژنامەنوسانی «زە ئیکۆنۆمیست»ی ڕاگەیاند کە دژایەتی سیستمی فیدراڵی دەکات لە سووریا. ھەروەھا ئەلشەرع وتی تورکیا پلانی ھەبوو ئۆپەراسیۆنێکی تەواو لە باکوور دژی ھێزە کوردییەکان دەستپێبکات، بەڵام داوای لێکردن چاوەڕێ بکەن بۆ ئەوەی دەرفەت بە دانوستانەکان بدەن تا لەگەڵ مەزڵووم عەبدی بگەنە ڕێککەوتن.

دوای چەندین دانوستانی شکستخواردوو، عەبدی لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ لەگەڵ ئەحمەد شەرع سەرۆکی سووریا کۆبووەوە. مەزڵووم ڕای گەیاند ھەسەدە ڕازی بووە تێکەڵ بە دامەزراوەکانی دەوڵەت ببێت. ئەحمەد شەرع ڕۆژی دووشەممە دوای واژووکردنی ڕێککەوتنەکە لە دیمەشق لە پاڵ ئەحمەد شەرعی سەرۆکی کاتی، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نوسیویەتی: «ئێمە پابەندین بە بنیاتنانی داھاتوویەک کە مافی ھەموو سورییەکان زامن بکات و ئاواتەکانیان بۆ ئاشتی و کەرامەت بەدی بھێنێت.» ڕەجەب تەییب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا ئەم ڕێککەوتنە قبووڵ دەکات (تەحەمول دەکات) و لە بەیاننامەکەیدا بە ڕوونی ڕای گەیاندووە کە دەبێت فڕۆکەخانەکان، کێڵگە نەوتییەکان و دەروازە سنوورییەکان بکەونە ژێر کۆنترۆڵی حکوومەت لە دیمەشق، بەمەش داواکارییە ئەسڵییەکەی مەزڵووم عەبدی و لایەنە کوردییەکان بۆ خۆسەری لە وڵاتەکەدا لەناودەبات. ئەردۆغان لە لێدوانێکی تەلەڤیزیۆنیدا وتیشی: «ئێمە گرنگییەکی زۆر بە یەکپارچەیی خاکی سوریای دراوسێمان و پاراستنی پێکھاتە یەکگرتووەکەی و بەھێزکردنی یەکێتی و سەقامگیرییەکەی دەدەین.» پێش لێدوانەکەی ئەردۆغان، بەرپرسێکی تورکیا وتبووی حکوومەتی تورکیا «بە وریایییەوە گەشبینە» بە ڕێککەوتنەکە بەڵام سەرنجی لەسەر جێبەجێکردنییەتی.

ئەم ڕێککەوتنە مشتومڕی زۆری لێکەوتەوە، چونکە لە ھەمان ھەفتەدا فراکسیۆنەکانی ھێزە چەکدارەکانی سووریا کوشتاری بە کۆمەڵیان لە ناوچەی عەلەوییەکان لە ڕۆژاوای وڵات ئەنجامدا. ئەمەش وای لە زۆر کەس کرد بڕوایان وابێت بەم ڕێککەوتنە شەرع دەتوانێت وێنەیەکی ئەرێنی لە جیھانی ڕۆژاوادا بەدەستبھێنێت دوای ئەم ڕووداوانە، و کەمتر مەبەست لێی سوودگەیاندنە بە کوردانی سووریا. مەزڵووم عەبدی ئیدانەی توندوتیژییەکانی دژی عەلەوییەکان کرد و داوای لە ئەحمەد شەرع کرد بکەرانی کوشتارەکان لێپرسینەوەیان لەگەڵ بکرێت و توندوتیژییەکان بوەستێنرێن. عەبدی ڕای گەیاند گرووپە توندڕەوەکان ھەوڵدەدەن «ململانێی تایفی دروست بکەن و حسابی ناوخۆیی یەکلا بکەنەوە» لە سەرانسەری سووریا. وادەی کۆتایی بۆ یەکگرتنەکە بۆ کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ دیاری کراوە.

ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (ENKS) و گرووپە کوردییەکانی دیکە ڕۆژی دووشەممە ڕایان گەیاند کە بێئاگا بوون لە کۆبوونەوە گرنگەکەی ئەم دوایییەی نێوان ئەحمەد شەرع سەرۆکی کاتی سووریا و مەزڵووم عەبدی فەرماندەی ھێزەکانی سووریای دیموکرات.

بەڵام لەژێر ئەو مەرجانەدا زانراوە کە ئۆپەراسیۆنی ھاوبەش لە نێوان ھەسەدە و ھێزەکانی حکوومەتی دیمەشق دژی پاشماوەکان و شانە نووستووەکانی داعش لە بیابانی سووریا ئەنجام دەدرێت. ئەلشەرع بەڵێنی داوە بەدواداچوون بۆ تاوانبارانی جەنگی سەر بە ڕژێمی پێشوو بکات. لە ٢٩ی ئازار، عەبدی وتی پابەند نابن بە بڕیارەکانی حکوومەتی ئینتیقالی نوێ، بەو پاساوەی کە پێکھاتەکەی ڕێگە بە تاکە فراکسیۆنێک دەدات کۆنترۆڵی ھەبێت و نوێنەرایەتی فرەچەشنی سووریا ناکات.

لە چاوپێکەوتنێکی ١٦ی تشرینی یەکەم لەگەڵ ئاژانسی ئەسۆشییەیتد پرێس، مەزڵوم عەبدی وتی ھەردوولا ڕێککەوتوون لەسەر «میکانیزمێک» کە ڕێگە بە ھەسەدە دەدات پەیوەندی بە سوپای سووریاوە بکات وەک یەکەی یەکگرتوو نەک وەک سەربازی تاکەکەسی. ھەروەھا وتیشی ھێزەکان «بەپێی یاساکانی وەزارەتی بەرگری» تێکەڵ دەکرێن.

لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، ھاکان فیدان وەزیری دەرەوەی تورکیا داوای لە ھەسەدە کرد تێکەڵ بە سوپای سووریا ببێت و واز لە ڕێگریکردن لە سەقامگیری سووریا بھێنێت لەکاتێکدا شەڕ و پێکدادان لە حەلەب سەریھەڵدایەوە. لەو نێوەندەدا، پێشنیارە نووسراوەکەی دیمەشق ڕێکخستنەوەی ھەسەدەی بۆ سێ فیرقە و چەندین لیوا، لەوانەش یەکەیەکی ژنان، وەک بەشێک لە پلانی تێکەڵبوونەکە لەخۆگرتبوو.

لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، عەبدی لە دیمەشق لەگەڵ بەرپرسانی حکوومەتی سووریا گفتوگۆی کرد دەربارەی تێکەڵکردنی ھەسەدە بە سوپای نیشتمانیی، وەک بەشێک لە پلانی یەکگرتن کە پێشتر ڕێککەوتنی لەسەر کرابوو؛ بەڵام کۆبوونەوەکە بەبێ «ئەنجامی بەرچاو» کۆتایی ھات دوای ئەوەی ناکۆکییەکان بەردەوام بوون لەسەر چۆنییەتی بەڕێوەچوونی تێکەڵبوونەکە، و ھەردوولا ڕازی بوون لە کاتێکی تردا بەردەوامی بە گفتوگۆکان بدەن. لە ١٦ی کانوونی دووەم، کشانەوەی ھێزەکانی ھەسەدەی لە دێر حافیر و ناوچەکانی دەورووبەری بۆ پێگەکانی ڕۆژھەڵاتی فورات ڕاگەیاند. ڕۆژی دواتر، بە یاوەری تۆم باراک نوێنەری ئەمریکا گەیشتە ھەولێر بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ مەسعوود بارزانی سەرکردەی کوردانی عێراق. لە ١٨ی کانوونی دووەم، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئەحمەد شەرع ڕازی بوو بە ئاگربەست بۆ کۆتایی ھێنان بە ھێرشەکەی باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا.

ئەمانەش ببینە

• پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان