مێژووی چاپکردن

چاپکردن ھەر لە ھەزارەی چوارەمی پێش زایینەوە دەرکەوت لە شێوەی مۆرە لوولەکییەکان کە لەلایەن شارستانییەتەکانی پرۆتۆ-ئیلامی و سۆمەری بەکاردەھێنران بۆ بڕوانامەکردنی بەڵگەنامە نووسراوەکان لەسەر تابلێتە قوڕینەکان. شێوە سەرەتایییەکانی تر مۆری بلۆک، سکەی کوتراو، شوێنەواری گۆزەکاری، و چاپکردنی قوماش دەگرێتەوە. لە سەرەتادا شێوازێک بوو بۆ چاپکردنی نەخشەکان لەسەر قوماش وەک ئاوریشم، چاپکردنی بلۆکە دار بۆ دەقەکان لەسەر کاغەز لە چینی تانگ لە سەدەی ٧ەمدا سەری ھەڵدا، بۆ بڵاوبوونەوەی بەرھەمھێنانی کتێب و چاپکردنی بلۆکە دار لە بەشەکانی تری ئاسیا وەک کۆریا و ژاپۆن.

'دیامۆند سوترا'ی بوودایی چینی، کە لە ١١ی ئایاری ٨٦٨ بە بلۆکە دار چاپکراوە، کۆنترین کتێبی چاپی ناسراوە کە ڕێکەوتێکی بڵاوکردنەوەی وردی ھەبێت. تیپی گوازراوە لە چین لە ماوەی سەدەی ١١ەمدا لەلایەن پیشەگەری خانەدانی سۆنگ بی شێنگ داھێنرا، بەڵام بەراورد بە چاپکردنی بلۆکە دار بەکارھێنانی سنووردار بوو؛ بەڵام، بەکارھێنانی تیپە گوازراوەکانی مس لە کتێبێکی سەردەمی سۆنگ لە ساڵی ١١٩٣دا بەڵگەنامەکراوە، و زووترین پارەی کاغەزی چاپکراو بە بەکارھێنانی تیپی کانزایی گوازراوە بۆ چاپکردنی کۆدە ناسێنەرەکان لە ساڵی ١١٦١دا دروست کراوە. تەکنەلۆژیاکە ھەروەھا بۆ دەرەوەی چین بڵاوبووەوە، کە کۆنترین کتێبی چاپی ماوە بە بەکارھێنانی تیپی کانزایی گوازراوە 'جیکجی'یە، کە لە کۆریا لە ساڵی ١٣٧٧دا لە سەردەمی گۆریۆ چاپکراوە.