میرنشینی چیای لوبنان

میرنشینی چیای لوبنان Emirate of Mount Lebanon إِمَارَة جَبَل لُبْنَان (عەرەبی)
دەوڵەتی ئۆتۆنۆمی لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
١٥١٦–١٨٤٢
Flag
میرنشینی چیای لوبنان لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی فەخرەدینی دووەمدا، نزیکەی ساڵی ١٦٣٠
ناوەند	بەعقلین (1516–نز. 1600) دیرلقەمەڕ (نز. 1600–1811) بەیتتین (1811–1840)
مێژوو
جۆر	میرنشین
مێژوو
• جەنگی عوسمانی و مەمالیک (١٥١٦-١٥١٧)	١٥١٦
• کۆنفرانسی لەندەن	١٨٤٢
پێشوو دواتر مەمالیکەکان قایمقامیەتی چیای لوبنان
ئەمڕۆ بەشێک لە	لوبنان

میرنشینی چیای لوبنان (بە عەرەبی : إِمَارَة جَبَل لُبْنَان) بەشێک بوو لە چیای لوبنان کە لە ژێر دەسەڵاتی سەقامگیری ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە نێوان ناوەڕاستی سەدەی ١٦ و سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا پلەی گۆڕاوی سەربەخۆیی بەشەکی بەھرەمەند بوو.

شارۆچکەی بەعقلین لە سەردەمی مەعندا شوێنی دەسەڵاتی خۆجێی بووە تا ئەو کاتەی فەخرەدینی دووەم بەھۆی کەمی ئاو لە بەعقلین ژیانی لە دێر قەمەر ھەڵبژارد. دێر ئەلقەمەر بەو کورسییە مایەوە تا بەشیر شیھابی دووەم لەسەر تەختی پاشایەتی بەرزبووەوە و دەربارەکەی گواستەوە بۆ کۆشکی بەیتەدین. ئەمڕۆ بەیتددین وەک ناوەندی قەزای شوف دەمێنێتەوە.

فەخرەدینی دووەم، دیارترین سەرکردەی ھۆزەکانی دروز لە کۆتایی سەدەی ١٦دا، لەلایەن عوسمانییەکانەوە مۆڵەتی پێدرا بۆ ئەوەی سەرکردایەتییەکانی دیکەی پارێزگاکان لە سوریای عوسمانیدا بەناوی ئەوانەوە ملکەچ بکات، و لە کۆتاییدا خۆی چۆکدا دانا، بۆ ئەوەی ڕێگە بۆ کۆنترۆڵکردنی پتەوتر لەلایەن ئیدارەی ناوەندی عوسمانییەوە بەسەر ئەیالەتەکانی سووریادا بکاتەوە. لە گێڕانەوەی ناسیۆنالیستی لوبنانیدا، وەک دامەزراندنی جۆرێک لە کۆندۆمینیۆمی دروز-مارۆنی کە زۆرجار وەک کۆرپەی دەوڵەتبوونی لوبنان و ناسنامەی نەتەوەیی وێنا دەکرێت، ئاھەنگ دەگێڕدرێت. مێژوونووسان و ڕۆشنبیرانی وەک سالیبی و بەیدوون زۆرێک لەم گریمانانەیان خستۆتە ژێر پرسیارەوە، ئەمەش پێشنیاری ڕوانگەیەکی ھاوسەنگتر و کەمتر ئایدیۆلۆژی بۆ ئەم قۆناغە دەکەن.

حکومەتی مەعن و شیھاب لە ناوچە جیاوازەکانی چیای لوبنان، لە نێوان ساڵانی ١٦٦٧ بۆ ١٨٤١، ئیلتیزامێکی عوسمانی بوو، یان کێڵگەیەکی باج، نەک میرنشینێکی خانەدانی و مولتازیمەکان ھەرگیز شازادەی حوکمڕان نەبوون. پەیوەندی نێوان باب ئەلعالی و میری شیھاب لە دەوری دانی باج دەسوڕایەوە، و شەرعیەتدان بە فەرمی پێگەی ئەوان وەک مولتازیم. ناجێگیری ھەڵوێستەکەیان ئەوەندە بوو کە لە ماوەی زیاتر لە سێ سەدەی دوو شانشینی (١٥١٦-١٨٤٠)دا تەنیا دوو سەرکردەی بەھێزی بەرچاو سەریان ھەڵدا، ئەوانیش فەخرەدینی دووەم (١٥٩١-١٦٣٥) و بەشیر شیھابی دووەم (١٧٨٨-١٨٤٠).

ھەرچەندە مێژوونووسە ناسیۆنالیستەکانی لوبنان مەیلیان ھەبووە میرنشین وەک جۆرێک لە پێشەکی مێژوویی چیای لوبنان موتەسەڕیفات کە لە ساڵی ١٨٦١ دامەزرا، بەڵام مێژوونووسان و ڕۆشنبیرانی دواتر وەک کەمال سەلیبی و ئەحمەد بەیدون کێبڕکێیان لەسەر ئەم گێڕانەوەیانە کردووە، و ئاماژەیان بەوە کردووە کە تەرخانکردنی ئەرکەکان بۆ فەرمانڕەوا ناوخۆییەکان لە چوارچێوەی ناڕاستەوخۆدا ھیچ شتێکی ناوازە نەبووە ئیدارە لە سووریای عوسمانی. گێڕانەوەی حزبی ناوی جیاوازیان بەم قەوارەیە (لەوانەش "ئیمارەتی شوف"، "ئیمارەتی جەبەل دروز"، "ئیمارەتی چیای لوبنان"، ھەروەھا "ئیمارەتی مەعن")، کە سنوورەکانی بە باشی دیاری نەکرابوون، زۆرتر بەھۆی پێگەی یاسایی و ئیداریی تاڕادەیەک ناڕوونەکەیەوە.