میرنشینی شێخان
| میرنشینی شێخان میرگەھا داسنیا (کوردی) Mīrgaha Dāsiniyyā | ||||
| سەر بە بادینان (١٧٠٠–١٨٣٢) | ||||
| ||||
| پایتەخت | شێخان | |||
| زمان(ەکان) | کرمانجی | |||
| ئایین | ئێزدی | |||
| حکوومەت | پاشایەتی | |||
| مێژوو | ||||
| - دامەزراندن | سەدەی ١٠ | |||
| - داگیرکردنی لەلایەن میرنشینی سۆران | ١٨٣٢ | |||
میرنشینی شێخان یان میرنشینی داسنی میرنشینێکی کوردی ئێزیدی بوو، ناوەندەکەی لە ناوچەی شێخان بوو. ئەم میرنشینە لە سەدەی نۆیەمەوە تا ساڵی ١٨٣٢ لەلایەن عەشیرەتی داسنییەوە حوکمڕانی دەکرا و کەوتە دەستی میرنشینی سۆران.[١]
ھەرێم
[دەستکاری]ناوچەی داسنی بناری باکوور و ڕۆژھەڵاتی مووسڵ و ھەروەھا ناوچەکانی شێخان، لالش، دھۆک داسنییە، خەبات، سێمێل و شنگال لەخۆگرتبوو. لە سەدەی ١٦دا ناوچەکە فراوانتر بوو، ھەولێر و کەرکووکیش لە باشووری ڕۆژھەڵاتی گرتەوە.[٢][٣][٤][٥]
مێژوو
[دەستکاری]مێژووی سەرەتایی
[دەستکاری]داسنییەکان بە دڵسۆزی مانەوە بۆ عەدەوییە باپیرانی ئێزیدییەکان. لە ساڵی ٩٠٦ داسنییەکان دژی دەسەڵاتی حەمدانییەکان ڕاپەڕین. یاقوت ئەلحەماوی باس لەوە دەکات کە ئەوان لەسەر «چیای داسن» نیشتەجێ بوون. لە سەدەی ١٤دا مێژوونووسی عەرەب ئەلعومەری ئاماژەی بەوە کردووە کە داسنییەکان لە ئاکرێ نیشتەجێ بوون. لە سەدەی پازدەھەمدا لەلایەن میرنشینی بادینانەوە ھێرشیان کرایە سەر.[٦]
پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکان
[دەستکاری]لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٢١٩ شێخ عادی دووەم دەستی بەسەر موڵک و ماڵی مەسیحییەکان لە دێرەکانی مار یووحەنا و ئیشووع سەبران گرت و بەردەوام بوو لە کوشتنی ھەموو قەشەکانی ئەوێ. دەوترێت میر داسنی ڕای گەیاندووە، «ئەگەر مەسیحییەکان نیشانەی خاچ لەسەر نێوچاوانیان دابنێن، ئەوا بۆ سەرووی سەریان بەرزی دەکەنەوە».
لە نیسانی ساڵی ١٢٢٢دا میرێکی داسنی گوندی باشبیتای مەسیحییەکانی دوورخستەوە و وێرانی کرد و دانیشتووانەکەی کە مابوونەوە ناچار بوون بەرەو شارۆچکەی بارتێلا ھەڵبێن بە گوتەی ئەولیا چەلێبی، ھەر موسڵمانێک جنێوی بە شەیتان و ئێزید، یان سەگە ڕەشەکە بدات، دەستبەجێ لە سێدارە دەدرێت و ھەرکەسێک لە سەگێکی ڕەش بدات ھەمان سزا دەدرا.[٧][٨][٩][١٠]
لیستی فەرمانڕەواکانی داسنی
[دەستکاری]- حەسەن بەگی داسنی (؟ -١٥٣٤)
- حوسێن بەگی داسنی (١٥٣٤)؛ لە ماوەی کورتە دەسەڵاتی خۆیدا، سولەیمانی قانوونی ناوچەی سۆرانی (ھەولێر و کەرکووک)ی پێبەخشی، سەردەمی ئەویش بە سەردەمی زێڕینی میرنشین دادەنرێت.
- عەلی بەگ داسنی (١٨٠٩–١٨٣٢)؛ دوا حاکم و سەرۆکی داسنی، لەلایەن میر محەممەدی سۆرانەوە لەسێدارەدرا.[١١]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Ali، Majid Hassan (٢٠١٩). «Genocidal Campaigns during the Ottoman Era: The Firmān of Mīr-i-Kura against the Yazidi Religious Minority in 1832–1834». Genocide Studies International. ١٣ (1): ٧٧–٩١. doi:١٠.٣١٣٨/gsi.١٣.١.٠٥. ISSN ٢٢٩١-١٨٤٧. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ٣ی ئابی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ https://web.archive.org/web/20210728185351/https://ore.exeter.ac.uk/repository/handle/10036/3676
- ↑ James, B. “Le " territoire tribal des Kurdes " et l’Aire Iraqienne (Xe-XIIIe Siècles): Esquisse des Recompositions Spatiales. ” Revue des Mondes Musulmans et de la Méditerranée 117-118 (2007).101-126.
- ↑ https://books.google.com/books/about/The_Yezidis.html?hl=ar&id=RBCMDwAAQBAJ#v=onepage&q=kilis%20mamluk&f=false
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ٣ی ئابی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ https://books.google.com/books/about/The_Ecclesiastical_Organisation_of_the_C.html?hl=ar&id=jB8ir0ek8bgC#v=onepage&q=emir%20of%20the%20kurds&f=false
- ↑ https://books.google.com/books/about/Survival_Among_The_Kurds.html?hl=ar&id=0h0U-f8FbDEC#v=onepage&q=Daseni%20Sheikh%20Mohammed&f=false
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
