مۆزەخانەی ھونەری

مۆزەخانەی ھونەری
لقی	museum building، مۆزەخانە
بواری کار	ھونەر
بەکارهێنەر	art museum
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

مۆزەخانەی لۆڤەر لە پاریس، زۆرترین سەردانی مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٢٢.

مۆزەخانەی ھونەر، یان گەلەری ھونەری، ڕێکخراوێکە، بە زۆری بینا یان شوێنی پێشانگاکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان لە کۆمەڵەی تایبەتی مۆزەخانەکەوە ھەیە. مۆزەخانەکان، لەوانەیە لە خاوەندارێتی گشتی، یان تایبەتدا بێت، بۆ ھەمووان دەستی پێ بگات، یان سنووردارکردنی ھەبێت. ھەرچەندە بە پلەی یەکەم پەیوەندی بە، ھونەری بینراوەوە ھەیە، بەڵام زۆرجار مۆزەخانەکانی ھونەر، وەک شوێنێک بۆ ئاڵوگۆڕی کولتووری و چالاکییە ھونەرییەکانی تر بەکاردەھێنرێن، وەکو وتار، زێڕینگەریی، بینینی تابلۆکان، ھونەری نمایش، کۆنسێرتەکانی مۆسیقا، یان خوێندنەوەی شیعر. ھەروەھا مۆزەخانە ھونەرییەکان زۆرجار پێشانگای کاتی بە تەوەرەیی سازدەکەن، کە زۆرجار تێیدا بەرھەمە ھونەرییەکانی قەرزگرتوو لە کۆمەڵەکان، مۆزەخانەکانی دیکەوە وەرگیراون.

مۆزەخانەی لۆڤەر لە پاریس، زۆرترین سەردانی مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٢٢.

ڤیدیۆی (گەلەری نیشتمانی ھونەر لە واشنتۆن دی سی .

مۆزەخانەی ھونەر، یان گەلەری ھونەری، ڕێکخراوێکە، بەزۆری بینا یان شوێنی نمایشکردنی (ھونەری، لە کۆمەڵەی، تایبەتی مۆزەخانەکەوە، ھەیە. لەوانەیە لە خاوەندارێتی گشتی یان تایبەتدا بێت، بۆ ھەموو کەس کراوە بێت، یان تەنھا بە مەرج و ڕێسای دیاریکراو، دەستی پێ بگات، یان سنووردارکردنی ھەبێت. ھەرچەندە بە پلەی یەکەم پەیوەندی بە ھونەری بینراوەوە ھەیە، بەڵام زۆرجار مۆزەخانەکانی ھونەر وەک شوێنێک بۆ ئاڵوگۆڕی کولتووری و چالاکییە ھونەرییەکانی تر بەکاردەھێنرێن، وەکو وتار، زێڕینگەریی، بینینی تابلۆکان، ھونەری نمایش، کۆنسێرتەکانی مۆسیقا، یان خوێندنەوەی شیعر. ھەروەھا مۆزەخانە ھونەرییەکان، زۆرجار پێشانگای کاتی بە تەوەرەیی سازدەکەن، کە زۆرجار ئەو شتانە لەخۆدەگرن کە، بەرھەمە ھونەرییە قەرزکراوەکان لە مۆزەخانە، بە قەرز لە کۆمەڵەکانی دیکەوە وەرگیراوەن.

زاراوە

مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتان لە شاری نیویۆرک کە ناوی لێنراوە بەھۆی شوێنی ناوەندییەوە، لە لای (ڕۆژھەڵاتی سەرەوەی مانھاتن، زۆرترین سەردانیکردنی مۆزەخانەی ھونەری بووە لە ئەمریکا، و ھەشتەم مۆزەخانەی ھونەری بووە لە جیھاندا) لە ساڵی ٢٠٢٢دا.

دامەزراوەیەکی تایبەتە بە کۆکردنەوە، پاراستن، لێکۆڵینەوە و نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان، دەتوانرێت بە مۆزەخانەی ھونەر یان گەلەری ھونەر ناوببرێت، و لەوانەیە ئەو دوو زاراوەیە بە شێوەیەکی ئاڵوگۆڕ بەکاربھێنرێت. ئەمەش لە ناوی دامەزراوەکان لە سەرانسەری جیھاندا ڕەنگ دەداتەوە، کە ھەندێکیان بە گەلەری ھونەری دادەنرێت، وەک (گەلەری نیشتمانی لە لەندەن و گەلەری نیشتمانی نیو لە بەرلین) ھەندێکیشیان بە مۆزەخانە دادەنرێت، لەوانە (مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتان و مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرن) لە شاری نیویۆرک و مۆزەخانەی نیشتمانی ھونەری ڕۆژاوا لە تۆکیۆ.

ھەروەھا ھەندێک جار دەستەواژەی «گەلەری ھونەری» بۆ وەسفکردنی ئەو بازرگانیانە بەکاردەھێنرێت، کە ھونەر بۆ فرۆشتن نمایش دەکەن، بەڵام ئەمانە مۆزەخانەی ھونەر نین.

مێژوو

کۆمەڵە ھونەرییەکەی , کۆشکی ڤێرسای لە فەرەنسا، جار جار کراوە بوو بۆ بینینی گشتی.

بە درێژایی مێژوو، زۆربەی بەرھەمە ھونەرییە گرنگ و گەورە و گرانبەھاکان، بە گشتی لەلایەن (دامەزراوە ئایینییەکان یان سەرکردە سیاسییەکانەوە ڕاسپێردراون و لە پەرستگا و کڵێسا و (کۆشکەکاندا نمایشکراون، ئەوەی ھەم شکۆ و دەسەڵات پیشان بدەن و ھەم ئەرکی ئایینی و کەلتووری، جێبەجێ بکەن: ھەرچەندە ئەم کۆمەڵە ھونەرانە کراوە نەبوون بۆ خەڵکی گشتی، بەڵام زۆرجار بۆ بینینی، بەشێک لە خەڵک ئامادە دەکران. لە سەردەمی کلاسیکدا، دامەزراوە ئایینییەکان بە یەکێک لە یەکەمین فۆرمەکانی گەلەری ھونەر دادەنرا، چونکە کۆکردنەوە، پاراستن و نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان، لە شوێنە پیرۆزەکاندا ئەنجام دەدرا، سەرەتایی گەلەری ھونەر دەستیان کرد بە کارکردن. کۆکەرەوەی دەوڵەمەندی ڕۆمانی لە گەوھەرە نەخشێنراوەکان و شتە بەنرخەکانی تر، وەک جولیۆس قەیسەر، زۆرجار کۆکراوەکانیان دەبەخشی بە پەرستگاکان. تا ئێستا ڕوون نییە کە بە کردەوە تا چەند ئاسان بووە بۆ خەڵک کە سەیری ئەم شتانە بکەن.

لە ئەورووپا، لە کۆتایی سەدەی ناوەڕاستەوە، ناوچەکانی کۆشکی شاھانە، قەڵاکان و خانووە لادێیییە گەورەکانی نوخبە کۆمەڵایەتییەکان زۆرجار بەشێکیان دەکران بۆ دەستڕاگەیشتن بە بەشێک لە خەڵک، کە دەتوانرا کۆمەڵە ھونەرییەکان ببینرێن. لە کۆشکی ڤێرسای، چوونە ژوورەوە سنووردار بوو بۆ کەسانی ھەندێک چینی کۆمەڵایەتی، کە پێویست بوو جل و بەرگی گونجاو لەبەر بکەن، کە بە شێوەیەکی گشتی بریتی بوو لە ئیکسسواراتە گونجاوەکان، (بەستنی پێڵاوی زیوین و شمشێر) دەتوانرا لە دوکانەکانی دەرەوە بەکرێ بگیرێن. زۆرجار گەنجینەی کاتدراییل و کڵێسا گەورەکان، یان بەشێکیان بۆ نمایشی گشتی و ڕێزگرتن دانرابوون. زۆرێک لە خانووە لادێیییە گەورەکانی ئینگلتەرا دەتوانرا لەلایەن کەسانی بەڕێزەوە گەشتیان بۆ بکرێت بۆ وەرگرتنی پارەیەک بۆ خاوەن ماڵەکە، لەو ماوەیە درێژانەی کە خێزانەکە لە شوێنی نیشتەجێبووندا نەبوون.

ڕێکخستنی تایبەت کرا بۆ ئەوەی خەڵک بتوانن زۆرێک لە کۆمەڵە شاھانە یان تایبەتەکان ببینن کە لە گەلەرییەکاندا دانراون، وەک زۆربەی تابلۆکانی کۆمەڵەی ئۆرلینز، کە لە باڵێکی کۆشکی شاھانە لە پاریس دانرابوون و دەتوانرا بۆ زۆربەی سەدەی ١٨ سەردانیان بکرێت. لە ئیتاڵیا گەشتیاری ھونەری گەشتی گەورە لە سەدەی ١٨ بەدواوە بوو بە پیشەسازییەکی سەرەکی و شارەکان ھەوڵیان دا کارە سەرەکییەکانیان دەستڕاگەیشتن بە کارە سەرەکییەکانیان. مۆزەخانەکانی کاپیتولین لە ساڵی ١٤٧١ بە بەخشینی پەیکەری کلاسیک بۆ شاری ڕۆما لەلایەن پاپایەوە دەستیپێکرد، لەکاتێکدا مۆزەخانەکانی ڤاتیکان کە کۆکراوەکانیان تا ئێستا خاوەندارێتی پاپایە، بنەماکانیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٥٠٦، کاتێک کە لەم دواییانەدا لاۆکۆن و کوڕەکانی دۆزرایەوە خراوەتە نمایشی گشتی. لە سەدەکانی دواتردا، مۆزەخانەی زۆر بە بابەتە جیاوازەکان دامەزران. لە ھەمان کاتدا، ھەندێک لە بەشەکانی ڤاتیکان، وەک گەلەری بێڵڤیدێر و مۆزەخانەکانی ڤاتیکان، بە مەبەستی نمایشکردنی کۆمەڵە ھونەرییەکان پەرەپێدران و بوون بە نموونەیەکی سەرەتایی گەلەرییە ھونەرییەکان. زنجیرەیەک مۆزەخانە لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز لە ماوەی سەدەکانی دواتردا کرایەوە و زۆرێک لە بیناکانی ڤاتیکان وەک گەلەری بە مەبەست دروستکراون. گەنجینەی شاھانەی سەرەتایی کە بەڕووی خەڵکدا کرایەوە، خەزنەی سەوزی شانشینی ساکسۆن بوو لە ساڵانی ١٧٢٠دا.

مۆزەخانە تایبەتەکان کە بەڕووی خەڵکدا کراوەن لە سەدەی ١٧ بەدواوە دەستیان بە دامەزراندنی کرد، زۆرجار لە دەوری کۆمەڵێک لە کابینەی جۆری شتە سەرنجڕاکێشەکان دامەزراوە. یەکەم مۆزەخانەی لەو جۆرە مۆزەخانەی ئاشمۆلین بوو لە ئۆکسفۆرد کە لە ساڵی ١٦٨٣ کرایەوە بۆ دانان و نمایشکردنی شوێنەوارەکانی ئیلیا ئاشمۆل کە وەک وەسیەتنامەیەک درایە زانکۆی ئۆکسفۆرد.

مۆزەخانەی گشتی

Kunstmuseum Basel, یەکەم مۆزەخانەی ھونەری گشتی جیھانە

مۆزەخانەی ھونەر بازل، لە ڕێگەی ڕەچەڵەکی خۆیەوە کە درێژدەبێتەوە بۆ کابینەی ئەمێرباخ، کە کۆمەڵێک بەرھەمی ھانس ھۆڵباین بچووکی لەخۆگرتبوو و لەلایەن شاری بازل لە ساڵی ١٦٦١ کڕدرا، بە یەکەم مۆزەخانەی ھونەر دادەنرێت کە کراوە بێت بۆ گشتی لە جیھاندا.

لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٨دا، زۆرێک لە کۆمەڵە ھونەرییە تایبەتەکان بەڕووی خەڵکدا کرانەوە و لە کاتی شۆڕشی فەرەنسا و شەڕەکانی ناپلیۆن و دوای ئەوە، زۆرێک لە کۆمەڵە شاھانەیییەکان بە نیشتمانی کران، تەنانەت لەو شوێنانەی کە دەسەڵاتی پاشایەتی لە شوێنی خۆیدا مابووەوە، وەک لە ئیسپانیا و باڤاریا.

لە ساڵی ١٧٥٣ مۆزەخانەی بەریتانیا دامەزرا و کۆمەڵە دەستنووسەکانی کتێبخانەی شاھانەی کۆن بەخشرایە بۆ بینینی گشتی. لە ساڵی ١٧٧٧دا پێشنیارێک لەلایەن پەرلەمانتار جۆن ویلکسەوە بۆ حکوومەتی بەریتانیا خرایەڕوو بۆ کڕینی کۆمەڵە ھونەری کۆچکردوو سێر ڕۆبەرت والپۆل کە یەکێک لە گەورەترین کۆمەڵەکانی لەو جۆرەی لە ئەورووپا کۆکردبووەوە و لە باڵێکی تایبەتی دروستکراوی مۆزەخانەی بەریتانیادا دابنێت بۆ بینینی گشتی. دوای مشتومڕێکی زۆر، لە کۆتاییدا بیرۆکەکە بەھۆی ئەو تێچوونە زۆرەوە وازی لێھێنرا و دوای بیست ساڵ، کۆمەڵەکە لەلایەن تزاریسا کاترینی گەورەی ڕووسیا کڕدرا و لە مۆزەخانەی ئیرمیتاژی دەوڵەتی لە سانت پترسبۆرگ ھەڵگیرا.

کۆمەڵەی شاھانەی باڤاریا (ئێستا لە ئەلتێ پیناکۆتێک، میونشن) لە ساڵی ١٧٧٩ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە و کۆمەڵەی مێدیچی لە فلۆرانس لە دەوروبەری ساڵی ١٧٨٩ (وەک گەلەری ئۆفیزی). کردنەوەی مۆزەخانەی لۆڤەر لە سەردەمی شۆڕشی فەرەنسادا لە ساڵی ١٧٩٣ وەک مۆزەخانەیەکی گشتی بۆ زۆربەی کۆکردنەوەی شاھانەی پێشووی فەرەنسا، قۆناغێکی گرنگی لە پەرەپێدانی دەستڕاگەیشتن بە ھونەر بە گشتی بە گواستنەوەی خاوەندارێتی بۆ دەوڵەتێکی کۆماری دیاری کرد؛ بەڵام درێژەپێدەری ئەو ڕەوتانە بوو کە پێشتر بە باشی دامەزرابوون.

ئەو بینایەی ئێستا پرادۆ لە مەدرید داگیری کردووە پێش شۆڕشی فەرەنسا دروست کراوە بۆ نمایشکردنی گشتی بەشێک لە کۆمەڵە ھونەرە شاھانەیییەکان، گەلەرییە شاھانەیییە ھاوشێوەکانیش لە ڤییەنا و میونشن و پایتەختەکانی دیکە بەڕووی خەڵکدا کراونەتەوە؛ بەڵام لە بەریتانیا کۆکردنەوەی شاھانەی ھاوتا لە دەستی تایبەتی پاشادا مایەوە و یەکەم گەلەری ھونەری نیشتمانی کە بۆ مەبەست دروست کرابوو گەلەری وێنەی دولویچ بوو کە لە ساڵی ١٨١٤ دامەزراوە و گەلەری نیشتمانی لە لەندەن دە ساڵ دواتر لە ساڵی ١٨٢٤ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە. بە ھەمان شێوە گەلەری نیشتمانی لە پراگ بە کردنەوەی کۆمەڵەیەکی ھونەری شاھانە یان شازادەیی کە ھەبووە بۆ خەڵک دروست نەبووە، بەڵکو لە سفرەوە وەک پڕۆژەیەکی ھاوبەشی ھەندێک لە ئەرستۆکراتی چیک لە ساڵی ١٧٩٦دا دروست بووە.

گەلەری ھونەری کۆرکۆران لە واشنتۆن دی سی بە گشتی بە یەکەم مۆزەخانەی ھونەری لە ئەمریکا دادەنرێت. لە سەرەتادا لە گەلەری ڕێنویک بوو کە لە ساڵی ١٨٥٩ دروست کراوە.

ئێستا ئەم بینایە بەشێکە لە دامەزراوەی سمیسۆنی، ڕێنویک کۆمەڵە ھونەری ئەمریکی و ئەورووپی ویلیام ویڵسۆن کۆرکۆرانی تێدابوو. بیناکە لەلایەن جەیمس ڕێنویکی بچووکەوە دیزاین کراوە و دواجار لە ساڵی ١٨٧٤ تەواو بووە. دەکەوێتە 1661 Pennsylvania Avenue NW. ڕێنویک دوای زیادکردنی تویلێری لۆڤەر دیزاینی کردووە. لە کاتی دروستکردنیدا بە «لۆڤەری ئەمریکی» ناسرابوو.

مۆزەخانە و گەلەرییەکانی زانکۆ

مۆزەخانەی ھونەری زانکۆی تارتو، کۆنترین مۆزەخانەی ئیستۆنیایە

مۆزەخانە و گەلەرییە ھونەرییەکانی زانکۆ کۆمەڵێک ھونەر پێکدەھێنن کە لەلایەن ھەموو جۆرە قوتابخانە و کۆلێژی کۆمەڵایەتی و کۆلێژ و زانکۆکانەوە پەرەیان پێدراوە و خاوەندارێتی دەکرێن و پارێزگارییان لێدەکرێت. ئە م دیاردە یە لە ڕۆژاوا و ڕۆژھە ڵاتدا بوونی ھە یە و وای لێدە کات بە پراکتیزێکی جیھانی بێت. ئەم ژمارەیە بە بەراورد لەگەڵ جۆرەکانی تری مۆزەخانەی ھونەری، ڕەنگە مۆزەخانەی ھونەری زانکۆ گەورەترین پۆلی مۆزەخانەی ھونەری لە وڵاتەکەدا بێت. لەکاتێکدا یەکەمین لەم کۆمەڵانە دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵە فێرکارییەکان کە لە ئەکادیمیا ھونەرییەکان لە ئەورووپای ڕۆژاوا پەرەیان پێدراوە، بەڵام ئێستا پەیوەستن بە ناوەندەکانی خوێندنی باڵا بە ھەموو جۆرەکانییەوە و لە ناوەندەکانی خوێندنی باڵادا جێگیرکراون.

گەلەرییەکان وەک بەشێکی دیاریکراو لە مۆزەخانەکاندا

Ateneum, مۆزەخانەیەکی ھونەرییە لە شاری ھێلسنکی لە فینلاند

وشەی گەلەری لە بنەڕەتدا زاراوەیەکی تەلارسازییە، ژوورەکانی نمایشکردن لە مۆزەخانەکاندا زۆرجار پێیان دەوترێت گەلەری گشتی. ھەروەھا لە زۆر مۆزەخانەدا زنجیرەیەک ژوور کە تایبەتن بە قۆناغە مێژوویییە تایبەتەکان، (بۆ نموونە میسری کۆن)یان بۆ جۆرێکی دیاریکراو بەرھەمە ھونەرییەکان تەرخان کراوە، گرووپکردنی کارە بابەتییەکانی دیکەی بەرچاو، (بۆ نموونە جپسۆتێک یان کۆمەڵەی کاستی گچکە وەک لە مۆزەخانەی ئاشمۆلی) لە ناو مۆزەخانەیەکدا، کە کۆمەڵەیەکی جۆراوجۆرتری بەرھەمی ھونەری تێدایە، بە گەلەری تایبەت ناودەبرێن، بۆ نموونە گەلەری میسری یان گەلەری کاست.

ھونەری بینراو لە گەلەرییەکدا نیشان نەدراوە.

بەرھەمە ھونەرییەکان و کارەکان لەسەر کاغەز، وەک وێنەکێشان، پاستێل، ڕەنگی ئاو، چاپ و وێنە بەھۆی ھەستیاری ماددەکانیان بەرامبەر ڕووناکی و ھۆکارەکانی ژینگە، بە شێوەیەکی گشتی بۆ ھەمیشەیی لە پێشانگاکان، پیشان نادرێن بە ھۆکاری پاراستن. لەبری ئەوە، دەستڕاگەیشتن بە گشتی بۆ ئەم بەرھەم و کەرەستانە لە ڕێگەی (ژوورێکی چاپی تایبەتەوە کە دەکەوێتە ناو مۆزەخانەکەوە دابین دەکرێت. زۆرجار دیوارە یان مۆزایک) لەو شوێنە دەمێنێتەوە کە دروستکراون

لە، (شوێنی خۆید) ھەرچەندە زۆربەیان گواستراونەتەوە بۆ گەلەرییەکان.

فۆرمەکانی جۆراوجۆری ھونەری سەدەی بیستەم، وەک ھونەری وشکانی و ھونەری نمایش، ھەروەھا بەزۆری لە دەرەوەی گەلەرییەک بوونیان ھەیە. تۆمارە فۆتۆگرافییەکانی)ئەم جۆرە ھونەرانە زۆرجار لە گەلەرییەکان پیشان دەدرێن، بەڵام. زۆربەی مۆزەخانەکان و گەلەرییە ھونەرییە گەورەکان خاوەنی بەرھەمی زیاترن لەوەی کە شوێنی نمایشکردنیان ھەبێت. باقییەکەی تر لە کۆکردنەوەی یەدەگدا ھەڵدەگیرێن، لە شوێنی کارەکە یان لە دەرەوەی شوێنەکە.

باخچەی پەیکەرسازی ھاوشێوەی گەلەرییەکی ھونەرییە، پەیکەرسازی لە فەزای دەرەوەدا پێشکەش دەکات. پەیکەرسازی لە ناوبانگدا پەرەی سەندووە و پەیکەرسازی لە شوێنە کراوەکاندا ھەم لەسەر بنەمای ھەمیشەیی و ھەم بە شێوەیەکی کاتی دانراوە.

تەلارسازی

مۆزەخانەی ڕیکس لە ئەمستردام، ھۆڵەندا .

زۆربەی تابلۆ گەورەکان لە نزیکەی ساڵی ١٥٣٠ بەدواوە بە شێوەیەک دیزاین کراون کە یان لە کڵێساکان یان کۆشکەکاندا ببینرێن و زۆرێک لەو بینایانەی کە وەک کۆشک دروستکراون، ئێستا بە سەرکەوتوویی وەک مۆزەخانەی ھونەر کاردەکەن ھەروەھا، ئەم تابلۆیانە نەک تەنھا وەک بەرھەمی ھونەری بەھایان ھەیە، بەڵکوو بەشێکی گرنگن لە میراتی مێژوویی و کولتووری، و یارمەتیدەری تێگەیشتنن لە ژیانی کۆمەڵایەتی، ئایینی و ھونەری ئەو سەردەمە. لە سەدەی ١٨دا زیادکردنی کۆشک و خانووە لادێیییەکان ھەندێکجار بە تایبەتی وەک گەلەری بۆ بینینی ھونەر مەبەست بوو، و بەو بیرۆکەیە دیزاین دەکرا. فۆڕمی تەلارسازی تەواوی بیناکە کە تەنھا مەبەست لێی بووە گەلەرییەکی ھونەری، بەبێ گومان لەلایەن سێر جۆن سۆنەوە بە دیزاینەکەی بۆ گەلەری وێنەی دولویچ لە ساڵی ١٨١٧ دامەزراوە ئەم بینایە بە یەکەم گەلەریی ھونەری گشتی لە جیھان دادەنرێت کە بە تایبەتی بۆ نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان دروست کرابوو، و دیزاینەکەی کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر تەلارسازی و مۆزەخانەسازیی سەردەمی دواتر ھەبوو. ئەمەش گەلەرییەکەی وەک زنجیرەیەک ژووری بەیەکەوە گرێدراو دامەزراند کە تاڕادەیەکی زۆر شوێنی دیواری بێ پچڕانیان ھەبوو، بۆ ھەڵواسینی وێنە و ڕووناکی ناڕاستەوخۆ، لە (ڕووناکی ئاسمانی یان فانووسی سەربانەوە.

لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا بووژانەوەی بیناسازی گەلەرییە ھونەرییە گشتییەکان لە ئەورووپا و ئەمریکادا بەخۆیەوە بینی، کە بووە تایبەتمەندییەکی کولتووری جەوھەری شارە گەورەکان. گەلەرییە ھونەرییە زیاترەکان شانبەشانی مۆزەخانە و کتێبخانە گشتییەکان سەریان ھەڵدا وەک بەشێک لە ھەڵمەتی شارەوانی بۆ خوێندەواری و پەروەردەی گشتی.

لە ماوەی ناوەڕاست و کۆتایی سەدەی بیستەمدا، شێوازە تەلارسازییەکانی پێشووتر کە بۆ مۆزەخانە ھونەرییەکان بەکاردەھێنران (وەک شێوازی ھونەری بیۆس لە مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتانی لە شاری نیویۆرک یان تەلارسازی گۆتیک و بوژانەوەی ڕێنێسانسی مۆزەخانەی ڕایکس لە ئەمستردام) کەوتە ژێر ستایلە مۆدێرنەکانەوە، وەکو دیکۆستراکتڤیزم. نموونەی ئەم ڕەوتە بریتین؛ لە مۆزەخانەی گوگنھایم لە شاری نیویۆرک لە نووسین (فرانک لۆید ڕایت، مۆزەخانەی گوگنھایم بیلباو) لەلایەن فرانک گێری، سەنتەری پۆمپیدۆ-مێتز لەلایەن شیگێرو بان و دیزاینکردنەوەی مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرن لە سانفرانسیسکۆ لەلایەن ماریۆ بۆتا. ھەندێک لە ڕەخنەگران: دەڵێن ئەم گەلەرییانە ئامانجەکانیان دەشکێنن، چونکە (فەزای > شوێن و ناوەوەی بیانەکە) ھەندێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە دیزاینی ناوەوەی شکۆمەندی ئەم گەلەرییانە سەرنجی سەردانکەران لە تابلۆکان لادەبات، و چاو لە تابلۆکان سەرقاڵ دەکەن، کە بڕیارە نمایشی بکەن.