موعیزودین قەیقاباد
| موعیزودین قەیقاباد | |
|---|---|
 دراوی مویز و دین سەردەم | |
| ١٠ سوڵتانی دەھلی. | |
| فەرمانڕەوایی | ١٢٨٧ – ١ی شوباتی ١٢٩٠ |
| پێشوو | غیاس الدین بالبان |
| جێگر | شەمسەدین کەیومەرس |
| منداڵ(ەکان) | شەمسەدین کەیومەرس |
| خانەدان | شانشینی ماملوک (دەلھی). |
| باوک | ناسرودین بوغراخان |
| لەدایکبوون | 1269 بەنگال |
| مردن | 1ی شوباتی 1290 (تەمەن 20-21 ساڵ) دەلھی، ھیندستان |
| ئایین | ئیسلام |
موعیزودین قەیقاباد (١٢٦٩ – ١ی شوباتی ١٢٩٠، حوکمڕانی ١٢٨٧–١٢٩٠) دەیەمین سوڵتانی شانشینی مەملوک (شانشینی کۆیلە) بووە. کوڕی بوغرا خان سوڵتانی سەربەخۆی بەنگال بوو، ھەروەھا نەوەیەکی غیاس و دین بالبان بوو (١٢٦٦–١٢٨٧).
پاشخانی مێژوویی
[دەستکاری]دوای مردنی محەممەد خان کوڕەکەی، لە ساڵی ١٢٨٦ لەسەر دەستی مەغۆلەکان لە کاتی شەڕی ڕووباری بیاس، غیاسودین بالبان لە حاڵەتێکی شۆکدا بوو کە نەگەڕێتەوە. لە ڕۆژانی کۆتاییدا تەلەفۆنی بۆ کوڕەکەی بوغراخان کرد کە ئەوکات حاکمی بەنگال بوو، بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بمێنێتەوە، بەڵام بەھۆی سروشتی توندی باوکیەوە خۆی خلیسکاند بۆ بەنگال. دواجار بالبان نەوە و کوڕی محمد، کای خوسرۆی ھەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە جێنشینی؛ بەڵام کاتێک بڵبان کۆچی دوایی کرد، فەخرەدین، کۆتڤاڵی دەلھی، کاندیدکردنەکەی وەلا نا و بۆ مویز دین قەیقاباد، کوڕی بوغراخان ھەڵبژارد بۆ ئەوەی لەبری ئەوە ببێتە حاکم، ھەرچەندە تەمەنی تەنھا ١٧ ساڵ بوو.[١]
حوکمڕانی
[دەستکاری]دوای ئەوەی بوو بە سوڵتان، سەرقاڵی ژیانی شەراب و ژنان بوو، ئەو نموونەیەی سوڵتان دای نابوو، دەربارەکانیشی پەیڕەوی لێدەکرا. ئەو ئەوەندەی کەسانی پێش خۆی موسڵمان خواپەرست نەبووە، ئەوەندەش سەرنجی لەسەر خوێندنی ئیسلامی نەبووە. سوپاکەی لەگەڵ سوپای بەنگالی باوکی بەنگال لە باکووری بیھار کۆبووەوە، بەڵام بەھۆی خۆشەویستی بۆ باوکی ڕای کرد بەرەو ڕووی تا لە باوەشی گریانەکەی بگرێت. ھیچ شەڕێک ڕووی نەدا و پەیماننامەیەکی ئاشتی بەردەوام لە نێوان بەنگال و ھیندستان ڕێککەوت، کە تەنانەت لەلایەن جێنشینەکانیەوە ڕێزی لێگیرا. لە گەڕانەوەیدا بۆ دەلھی، نیزام الدینی گواستەوە بۆ مولتان، بە بینینی دوودڵی ئەم دووەمیان، سوڵتان فەرمانی ژەھراویکردنی دا. جەلالەدین خالجیی وەک فەرماندەیەکی نوێی سوپا دەستنیشان کرد، بەڵام کوشتن و دانانی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە نێو ئاغاکانی تورکیادا نارد. بە سوودوەرگرتن لەم شتە جەلال دین فیروز سوپاکەی بەرەو دەلھی بردە پێشەوە.[٢][٣]دوای چوار ساڵ لە ساڵی ١٢٩٠ لەلایەن ئاغایەکی خالجی کوژرا. ھەروەھا کوڕە کۆرپەکەی، کایومارەکان، کوژرا، کۆتایی بە شانشینی ماملووک و ھاندانی شۆڕشی خالجی.[٤]
دراو
[دەستکاری]مویز و دین قەیقاباد دراوی بە زێڕ و زیو و مس و بیلۆن لێدا. زۆر دراوی لە دەلھی و لۆکنۆەوە لێدا.
تانکەی زیو لە نەعنای حەزرەتی دێھلی (١٠٫٩٥ گرام)
بیلۆن ٣ گانی (٣٫٣٢ گرام)
پایکا مس لە ٤٠ ڕاتی (٤٫٢ گرام)
مس ئەدلی (٢ گرام)
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ ڤی. د. مەھاجان (٢٠٠٧). مێژووی ھیندستانی سەدەی ناوەڕاست. New Delhi: S Chand. لاپەڕە ١٢١, ١٢٢. ژپنک ٨١٢١٩٠٣٦٤٥.
{{cite book}}: پارامەتری نەناسراوی|چاپکردن=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ V.D. Mahajan (٢٠٠٧). مێژووی ھیندستانی سەدەی ناوەڕاست (چاپی 10th). New Delhi: S Chand. ژپنک ٨١٢١٩٠٣٦٤٥.
{{cite book}}: پارامەتری نەناسراوی|لاپەڕە=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ Antonova، K.A.؛ بۆنگارد-لێڤین، G.؛ کۆتۆڤسکی، G. (١٩٧٩). مێژوویەکی ھیندستان بەرگی یەکەم. مۆسکۆ، یەکێتی سۆڤیەت: بڵاوکردنەوەی پێشکەوتن.
{{cite book}}: پارامەتری نەناسراوی|لاپەڕە=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ {{بیرخستنەوەی کتێب|last=Sen |first=Sailendra |title=کتێبێکی دەرسی مێژووی سەدەی ناوەڕاستی ھیندستان |publisher=کتێبی پریموس |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=80} }
