موجاھیدی کوڕی جەبر
موجاھیدی کوڕی جەبر | |
|---|---|
مجاھد بن جبر | |
 | |
| لەدایکبوون | ٢١ی کۆچی (٦٤٢ی زایینی) |
| مەرگ | ١٠٤ی کۆچی (٧٢٢ی زایینی) مەککە |
| پیشە | فەرموودەناس، ئیمامی تەفسیر، فەقیھ، تابیعی |
| ناسراوە بە | ئیمامی تەفسیرکاران و دیارترین قوتابی ئیبن عەبباس |
کارە ناودارەکان | تەفسیری موجاھید |
| ئایین | ئیسلام (ئەھلی سوننە) |
ئەبولحەجاج موجاھیدی کوڕی جەبر مەککی قوڕەشی (بە عەرەبی: أبو الحجاج مجاھد بن جبر المکی القرشی؛ لەدایکبووی ٢١ی کۆچی/٦٤٢ی زایینی - کۆچکردووی ١٠٤ی کۆچی/٧٢٢ی زایینی)، یەکێکە لە گەورەترین ئیمامەکانی تابیعین، بە شێخی قورئانخوێنان و تەفسیرکاران (شێخ القراء والمفسرین) دادەنرێت و بەناوبانگترین قوتابی عەبدوڵڵای کوڕی عەبباسە (ڕ.خ) لە زانستی تەفسیردا.
ژیان و پەیوەندیی لەگەڵ ئیبن عەبباس
[دەستکاری]موجاھید لە ساڵی ٢١ی کۆچی لە سەردەمی خەلافەتی عومەری کوڕی خەتتابدا (ڕ.خ) لەدایک بووە. ئەو بە تەواوی ژیانی خۆی بۆ وەرگرتنی زانست تەرخان کرد، بەتایبەتی زانستی قورئان. پەیوەندیی لەگەڵ مامۆستاکەی، ئیبن عەبباس، ئەوەندە بەھێز بوو کە بووە ھێمای قوتابی دڵسۆز. موجاھید خۆی دەڵێت: «من سی جار قورئانم لەسەر ئیبن عەبباس خوێندەوە، لە ھەر ئایەتێکدا دەموەستاند و لێم دەپرسی: دەربارەی چی دابەزیوە و چۆن بووە؟».[١]
ئەم پابەندبوونە وای کرد کە موجاھید ببێتە سەرچاوەی سەرەکی بۆ زانستی تەفسیری ئیبن عەبباس و زانایان بەبێ دوودڵی پشتیان پێ دەبەست. سوفیانی سەوری دەڵێت: «ئەگەر تەفسیرت لە موجاھیدەوە بۆ ھات، ئەوە بەستە».[٢]
پایەی زانستی
[دەستکاری]زانایانی ئیسلام کۆدەنگن لەسەر ئەوەی کە موجاھید یەکێکە لە ئیمامە ھەرە جێمتمانەکان لە ھەموو بوارەکانی زانستدا.
قەتادەی کوڕی دەعامە دەڵێت: «زاناترین کەس کە ماوەتەوە لە تەفسیردا، موجاھیدە».[٣]
ئەعمەش دەڵێت: «کاتێک موجاھید قسەی دەکرد، وا ھەست دەکرا مرواری لە دەمی دێتە دەرەوە».[٤]
زانایانی فەرموودە وەک ئیمامی بوخاری، ئیمامی موسلیم، ئیمامی ترمزی، و ئیمامی نەسائی بە شێوەیەکی بەرفراوان پشتیان بە گێڕانەوەکانی بەستووە لە کتێبەکانیاندا.
ئیبن حەجەر عەسقەلانی کورتەی بۆچوونەکان لەسەری کۆدەکاتەوە و دەڵێت: «ثقة، إمام في التفسير والعلم» (جێی متمانەیە، ئیمامە لە تەفسیر و زانستدا).[٥]
مامۆستا و قوتابییەکانی
[دەستکاری]مامۆستاکانی
[دەستکاری]عەبدوڵڵای کوڕی عەبباس (مامۆستای سەرەکی بوو)
قوتابییەکانی
[دەستکاری]عەمری کوڕی دینار
قەتادەی کوڕی دەعامە
ئیبن ئەبی نەجیح
مەنسووری کوڕی موعتەمیر
کۆچی دوایی
[دەستکاری]موجاھیدی کوڕی جەبر لە ساڵی ١٠٤ی کۆچی لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا لە شاری مەککە کۆچی دوایی کرد. دەگێڕنەوە کە لە کاتی مردنیدا لە سوژدەدا بووە.[٦]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی نۆیەم، ١٩٩٣، بەرگی ٤، ل. ٤٥٠.
- ↑ ئیبن ئەبی حاتەم، الجرح والتعدیل، بەرگی ٨، ل. ٣١٥.
- ↑ ئیبن سەعد، الطبقات الكبرى، بەرگی ٥، ل. ٤٦٧.
- ↑ ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ٤، ل. ٤٥٢.
- ↑ ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تقریب التهذیب، ل. ٥٢٨.
- ↑ ئیبن حەبان، الثقات، بەرگی ٥، ل. ٤٢٥.
لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
