مزگەوتی گەورەی ئامێدی
| مزگەوتی گەورەی ئامێدی | |
|---|---|
 | |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١١٧٧ |
| وڵات | عێراق |
| دابەشکاریی کارگێڕی | پارێزگای دھۆک |
| جێ | ئامێدی |
| پۆتانی شوێن | ٣٧°٥′٣٨″N ٤٣°٢٩′١٨″E |
 | |
مزگەوتی گەورەی ئامێدی (بە عەرەبی: جامع العمادیة الکبیر بە کوردی: مزگەفتی گەورەی ئامێدی)، ھەروەھا بە مزگەوتی گەورەی عەمادییەش دەناسرێت، مزگەوتێکە لە شارۆچکەی ئامێدی لە کوردستان.[١] لە ساڵی ١١٧٧ی زایینی لە سەردەمی عەبباسییەکان دامەزراوە، و بە درێژاییی مێژوو چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.
وەسف
[دەستکاری]منارە ئایکۆنییەکە، کە دەگاتە ٣٠ مەتر (٩٨ پێ) بەرزە، لە سەردەمی دەسەڵاتی سوڵتان حوسێن ئەلوالی لە سەدەی ١٥ی زایینیدا دروستکراوە. منارەکە پلیکانەی خولگەیی تێدایە تا دەگاتە سەرەوە.[٢] زۆرجار بەراورد دەکرێت بە منارەی مزگەوتی گەورەی ئەلنووری لە مووسڵ، کە لە بەرواری دروستکردن و ھەندێک تایبەتمەندی وەک بناغەی شێوە چوارگۆشە و پێکھاتەی ستوونی دەچێت. لە ماوەی سەدەی ١٨دا لە کاتی ھەڵمەتێکدا قوبەی منارەکە زیانێکی زۆری پێگەیشت و دواتر نۆژەنکرایەوە. لە ساڵی ١٩٦١ مزگەوتەکە کەوتە بەر بۆردوومانی فڕۆکەکانی حکوومەتی عێراقەوە و زیانی بە بەشی سەرەوەی منارەکە گەیاند. دواتر بە بەکارھێنانی بەردی ڕەسەن دروستکرایەوە.[٣]
مزگەوتەکە حەریم و چەند قوبەیەکی تێدایە کە لە قوڕ و بەرد دروستکراون.[٣] حەریمەکە بەسەر دوو بەشدا دابەشکراوە؛ بەشێکی سەرەوە کە لەلایەن سوڵتان حوسێنەوە دروستکراوە، و بەشی خوارەوە کە ژووری نوێژکردنە بۆ ژنان. مزگەوتەکە بە گشتی قەبارەی ڕووبەرەکەی ٢٬٠٠٠ square metre (٢٢٬٠٠٠ sq ft)ـە و دەتوانێت تا ٣٠٠ نوێژکەر لەخۆبگرێت.
مزگەوتەکە مەدرەسەیەکی مێژووییی ھەیە کە سەردەمانێک گەورەترین دامەزراوەی پەروەردەییی شارۆچکەکە بووە. مەدرەسەکە تێیدا فێربوونی بابەتی پەیوەندیدار بە ئایینی تێیدا دەخوێندرا، لەوانە فیقھ و زمانی عەرەبی. لەلایەن سوڵتان حوسێنەوە نۆژەنکرایەوە. لە باشوور مزگەوتێکی ھەیە کە کەوانە و قوبەیەکی ھەیە، کتێبخانەیەکیشی ھەیە کە بەرھەمە پەیوەندیدارەکان بە فیقھەوە لەخۆدەگرێت.[٤]
پێشانگا
[دەستکاری]
مینبەری مزگەوتەکە، کە ئێستا لە مۆزەخانەی نەتەوەییی عێراقدایە
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «"ذو الكفل" يجمع المسلمين والمسيحيين واليهود في العمادية العراقية - كتابات» "ذو الکفل” یجمع المسلمین والمسیحیین والیھود فی العمادیة الکردستانیة. Kitabat (بە عەرەبی). لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ «العمادية مدينة الألف منزل.. سكانها يغادرون» العمادیة مدینة الألف منزل.. سكانھا یغادرون. Niqash (بە عەرەبی). لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- 1 2 «"هذا الصباح"-مدينة العمادية شمال العراق» ھذا الصباح"-مدينة العمادیة کردستان. Al Jazeera (بە عەرەبی). ٧ی ئابی ٢٠١٧. لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «Al» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ دلیل الجوامع والمساجد التراثیة والأثریة.. لاپەڕە ٢٩٢.
