محەممەد موسەددیق

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
محەممەد موسەددیق
محمد مصدق
٣٥ەم سەرۆکوەزیرانی ئێران
لە پۆستدا بووە
٢١ی تەممووزی ١٩٥٢ – ١٩ی ئابی ١٩٥٣
پادشا محەممەدڕەزا پەھلەوی
پێشینە ئەحمەد قەوام
پاشینە فەزڵوڵڵا زاھیدی
لە پۆستدا بووە
٢٨ی نیسانی ١٩٥١ – ١٦ی تەممووزی ١٩٥٢
پادشا محەممەدڕەزا پەھلەوی
پێشینە حسێن عەلا
پاشینە ئەحمەد قەوام
وەزیری بەرگریی نیشتمانی
لە پۆستدا بووە
٢١ی تەممووزی ١٩٥٢ – ١٩ی ئابی ١٩٥٣
پادشا محەممەدڕەزا پەھلەوی
سەرۆک وەزیران خۆی
پێشینە مستەفا یەزدانپەنا
پاشینە عەبدوڵڵا ھیدایەت
وەزیری کاروباری دەرەوە
لە پۆستدا بووە
٣٠ی ئایاری ١٩٢٣ – ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٢٣
پادشا ئەحمەدشا قاجار
سەرۆک وەزیران حەسەن پیرنیا
پێشینە محەممەدعەلی فرووغی
پاشینە محەممەدعەلی فرووغی
لە پۆستدا بووە
٣٠ی ئەیلوولی ١٩٢١ – ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٢١
پادشا ئەحمەدشا قاجار
سەرۆک وەزیران ئەحمەد قەوام
پێشینە حەسەن ئیسفەندیاری
پاشینە ئەسەدوڵڵا قەدیمی
والیی پارێزگای ئازەربایجان
لە پۆستدا بووە
١٧ی شوباتی ١٩٢٢ – ١٢ی تەممووزی ١٩٢٢
پادشا ئەحمەدشا قاجار
سەرۆک وەزیران حەسەن پیرنیا
پاشینە ئەمانوڵڵا جەھانبانی
وەزیری دارایی
لە پۆستدا بووە
٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٢١ – ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢
پادشا ئەحمەدشا قاجار
سەرۆک وەزیران ئەحمەد قەوام
والیی پارێزگای فارس
لە پۆستدا بووە
١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٠ – ٢٢ی ئازاری ١٩٢١
پادشا ئەحمەدشا قاجار
سەرۆک وەزیران حەسەن پیرنیا
ئەندامی پەرلەمانی ئێران
لە پۆستدا بووە
٢٥ی نیسانی ١٩٥٠ – ٢٧ی نیسانی ١٩٥١
ناوچەی بەربژێری تاران
زۆرینە ٣٠,٧٣٨ (پلەی یەکەم)
لە پۆستدا بووە
٧ی ئازاری ١٩٤٤ – ١٢ی ئازاری ١٩٤٦
ناوچەی بەربژێری تاران
زۆرینە پلەی یەکەم
لە پۆستدا بووە
١١ی تەممووزی ١٩٢٦ – ١٣ی ئابی ١٩٢٨
ناوچەی بەربژێری تاران
لە پۆستدا بووە
١١ی شوباتی ١٩٢٤ – ١١ی شوباتی ١٩٢٦
ناوچەی بەربژێری تاران
زۆرینە پلەی سێیەم
لە پۆستدا بووە
نەیتوانی پۆستەکە بگرێتە دەست لە ١٩٠٦
ناوچەی بەربژێری ئیسفەھان
وردەکاریی تاکەکەسی
لەدایکبوون میرزا محەممەدخان موسەددیقولسەڵتەنە
(١٨٨٢-0٦-١٦) ١٦ی حوزەیرانی ١٨٨٢
تاران، ئێران
مردن ٥ی ئازاری ١٩٦٧(١٩٦٧-03-0٥) (٨٤ ساڵ ژیاوە)
نەخۆشخانەی نەجمیە، تاران، ئێران
Resting place قەڵای ئەحمەدئابادی موسەددیق
حیزبی سیاسی
ھاوسەر(ەکان) زەھرا خانم (ھاوسەرگیری ١٩٠١–١٩٦٥)
منداڵەکان 5
خوێندن لە ئینستیتیوتی پاریسی لێکۆڵینەوە سیاسییەکان
زانکۆی نووچاتێل
واژۆ

محەممەد موسەددیق (بە فارسی: محمد مصدق؛ IPA: [mohæmˈmæd(-e) mosædˈdeɢ] (سەبارەت بەم پەڕگەیە گوێگرتن)؛ لەدایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٨٨٢ – مردووی ٥ی ئازاری ١٩٦٧) سیاسەتوانێکی ئێرانی بوو کە وەک ٣٥ەم سەرۆکوەزیرانی ئێران خزمەتیکردووە، لە ١٩٥١ەوە تا ١٩٥٣، و حکوومەتەکەی ڕووخێنراوە لە کوودەتای ١٩٥٣ی ئێران کە لەلایەن دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی و دەزگای ھەواڵگریی بریتانییەوە داڕێژرابوو.[٤][٥]

ژیاننامە[دەستکاری]

وەک ڕێبەری بە نیشتیمانی بوونی نەوتی ئێران دەناسرێ، لەب ەروەی تا پێش ئە نەوتی ئێران لەژێر دەسەڵاتی وڵاتی بریتانیا بوو کۆمپانیای نەوتی ئێران و ئینگلیستان کە دواتر ناوی گۆڕا و بوو بە بریتیش پێترۆلیۆم یان بە کورت کراوە، بی پی.

موسەددیق دوای کودەتای ٢٨ ی گەلاوێژ لە ساڵی ١٣٣٢ی ھەتاوی لە دادگا دوای وەی بەڵگەی زۆری ھێنایەوە و کارەکانی خۆی خستە ڕوو سێ ساڵ زیندانی حوکمدرا و دوای تێپەڕاندنی ئەم سێ ساڵەش دوور خرایەوە بۆ مڵکی باوکی و ھەتا مردن لە تەنیاییدا لەوێ ژیانی بەسەر برد و دواتریش بەھۆی شێرپەنجە ھەر لەوێ گیانی سپارد.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Houchang E. Chehabi (1990). Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini. I.B.Tauris. پەڕە 113. ISBN 978-1850431985. 
  2. ^ Bani-Jamali، Ahmad (2008). آشوب: مطالعھ‌ای در زندگی و شخصیت دکتر محمد مصدق [Chaos: A Study on Life and Character of Dr. Mohammad Mosaddeq] (بە زمانی فارسی). Tehran: Ney. پەڕەکان 146–155. ISBN 978-9643129705. 
  3. ^ Matini، Jalal (2009). نگاھی بھ کارنامھ سیاسی دکتر محمد مصدق [A Glance at the Political Career of Dr. Mohammad Mosaddeq] (بە زمانی فارسی). Los Angeles, CA: Ketab Co. پەڕە 25. ISBN 978-1595842268. 
  4. ^ James Risen (2000). "Secrets of History The C.I.A. in Iran The Coup First Few Days Look Disastrous". The New York Times. 
  5. ^ Stephen Kinzer؛ John Wiley؛ David S. Robarge (12 April 2007). "All the Shah's Men: An American Coup and the Roots of Middle East Terror". Central Intelligence Agency.