محەممەد ئەحمەد ئەربیل

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
محەممەد ئەحمەد ئەربیلی
لەدایکبوونمحەممەد ئەحمەد فەتحی
١٩٣٣
ھەولێر
نەتەوەکورد
ناوەکانی ترمحەممەد ئەربیلی
نەژادکورد
ھاووڵاتیکوردستانی
پیشەدەنگبێژ
ساڵانی چالاکی١٩٤٤
ئایینئیسلام

محەممەد ئەحمەد ئەربیل (ناوی تەواو: محەممەد ئەحمەد شێخ فەتحی) ھونەرمەندی مەقامبێژ و دەنگبێژێکی کوردستانە. لە ١/٧/١٩٣٣ لە گەڕەکی سەعدوناوەی شاری ھەولێر لەدایک بووە، باوکی ئەحمەد شێخ فەتحی لە ساڵی ١٨٩٨ لە گوندی باوەکراوەی ناوچەی باڵەکایەتی ڕوودەکاتە ھەولێر و نیشتەجێ دەبێت تاوەکو کۆچی دوایی دەکات لە ١٩٧٢، لە ساڵی ١٩٤٤ دەچێتە بەرخوێندن لە قوتابخانەی ئەربیل ئولا تاوەکوو ساڵی ١٩٤٩لەخوێندن بەردەوام دەبێت دواتر بەھۆی خراپی بژێوی ژیانیان ناچاردەبێت دەست لەخوێندن ھەڵبگرێت، بەھۆی دەنگ خۆشیەوە دەبێتە جێگای سەرنجی بەرێوەبەر و مامۆستایانی قوتابخانەکەی، لە تەمەنی زۆرمنداڵیەوە بەشداری لەچاڵاکیە مۆسیقیەکانی قوتابخانە دەکات کە ڕۆژانە دەستپێکی خوێندن بەسرودە نیشتمانیەکانی ھونەرمەند دەستی پێدەکرد، ھەریەک لە سرودە نیشتمانیە بەناوبانگەکانی نەورۆز و ئەی دلێران و لاوانی کورد لە لەیەن ھونەرمەندەوە ئاوازی بۆ دانراوە لە تەمەنی منداڵی قوتابخانەییدا،

لە ساڵی ١٩٥٦کاتێک مەلیک فەیسەڵی دووەم پاشای عێراق سەردانی ھەولێردەکات لەدیوەخانی مەلا فەندی چەندین مەقام و گۆرانی فۆلکلۆر پێشکەش بە پاشا دەکات وەک ئاھەنگی پێشوازی کەدەبێتە جێی سەرنجی پاشاو میوانانی دیوەخان، ھونەرمەند لەلایەن مۆسیقاژەن مەجید فەتاح گرنگی زیاتری پێدەدرێت و مامۆستا عیزەددین فەیزی دەبێتە ھاندەری ڕاستەوخۆی تاوەکو بەڕێچکەی ھونەردا بڕوات، بۆیە زۆرینەی گۆرانی و بەستە کوردی و تورکمانیەکانی ئەوکاتی ھەولێرێ ئەزبەردەکا و لەکۆڕ و بۆنەکان دەیھۆنێتەوە،

لە ساڵی ١٩٥٣ لەبەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی ھەولێر دادەمەزرێت وەک شوفێر، بەدەم کارەکەیەوە گۆرانی یەڵا شوفێر دادەنێت و دواتر لە ١٩٥٩ دەچێت لە ڕادیۆی بەغدا تۆماری دەکات.

لە ساڵی ١٩٧٣ بەمەبەستی ئەنجامدانی حەج ڕوودەکاتە میرنشینی عەرەبی سعودی بەمە دەبێتە حاجی محەممەد ئەربیلی، لەگەڵ ھونەرمەند مشکۆ دەبن بەھاوڕێ و چەندین ئاھەنگ و بۆنە لەشارەکانی ھەولێر و کەرکوک و سلێمانی ئەنجام دەدەن.

محەممەد ئەربیلی دوای دەنگدانەوەی گۆرانی یەڵا شوفێر بەناوبانگ دەبێت و گۆرانیەکەی لەلایان چەندین ھونەرمەندی مەزنی ئەوکات دەگوترێتەوە ئیتر پەرەی زیاتر بەخۆی دەدات و کات تەرخان دەکات بۆ نووسینی ھۆنراوە و داناننی ئاواز بۆیان و وەک مەقام و بەستە تۆماریان دەکات بە زمانەکانی کوردی و تورکمانی ھەروەھا لەگەڵ ھونەرمەندان عەبدولواحید گۆزەچی و نەجات توتنچی و یونس توتنچی ئاھەنگی گێڕاوە و چەندین ئاوازی بۆ داناون ھەربەھۆی محەممەد ئەربیلی جەباری براشی برەو پەیدادەکات

ھونەرمەند لە مەقامەکانی نەھاوەند و سەبا و کورد و بەیات توانایەکی سەرسورھێنەری ھەیە بۆیە لە زۆرینەی ئاھەنگ و بۆنەکان بانگھێشت دەکرێت بەتایبەت دوای ڕاپەرینە مەزنەکەی بەھاری ١٩٩١ دەرگای زۆرتر و ئازادی پتری بەڕوودا دەکرێتەوە بەجۆرێک دەتوانێت چەندین گەشت بۆ وڵاتی تورکیا ئەنجام بدات و ھەوادارانی تورکیا بەسەربکاتەوە بەھۆی ئەوەی مەقام و بەستەی زۆری بە زمانی تورکمانی تۆمارکردووە

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  • چاوپێکەوتنی ھونەرمەند لەلایەن کەناڵی کوردسات
  • دیداری ھونەرمەند لەلایەن کەناڵی ئازادییەوە