ماریوپۆل

ماریوپۆل
بە ئۆكراینی: Маріуполь
بەشێکە لە	Ukraine east
دامەزران	١ی کانوونی دووەمی ٠٩٠١
ناو بە زمانی فەرمی	Маріуполь
ناسناو	Марік، Марик
ناونراوە لەدوای	ئاندرێ ژدانۆڤ، مریەم
زمانی فەرمی	زمانی ئوکراینی
کیشوەر	ئەورووپا
وڵات	ئوکراینا
پایتەختی	Mariupol urban hromada، Mariupol Raion
دابەشکاریی کارگێڕی	Mariupol urban hromada
ناوچەی کاتی	یوو تی سی+٠٢:٠٠، UTC+03:00، کاتی ئەوروپای ڕۆژھەڵات
پۆتانی شوێن	٤٧°٧′٥٠″N ٣٧°٣٣′٥٠″E
سەرۆک	Vadym Boichenko
دانیشتووان	٢٥٠٬٠٠٠
لەخۆگرتنەکان	Tsentralnyi Raion، Kalmius Raion، Livoberezhnyi Raion، Prymorsky Raion
بەرزی لە ئاستی دەریا	٦٧ مەتر
ڕووداوە بەرچاوەکان	گەمارۆدانی ماریۆپۆل
خەڵاتەکان	Order of the Red Banner of Labour، Hero City of Ukraine
ڕووبەر	٢٤٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە
کۆدی پۆستە	87500–87590
وێبگە	https://mariupolrada.gov.ua/، https://mariupol-r897.gosweb.gosuslugi.ru/
وەسفی ئاڵا	flag of Mariupol
وەسفی نیشان	coat of arms of Mariupol
شوێنەوارەکان	Q4343663
کۆدی تەلەفۆن	629
Category for honorary citizens of entity	Category:Honorary citizens of Mariupol
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ماریوپۆل شارێکە لە ئۆبلاستی دۆنێتسک لە ئوکراینا. دەکەوێتە سەر کەناری باکووری (پریازوڤیا)ی دەریای ئازۆڤ، لەسەر دەمەوڕووباری کاڵمیوس. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٢دا، پێش داگیرکاریی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا، دەیەمین گەورەترین شاری وڵاتەکە و دووەم گەورەترین شاری ئۆبلاستی دۆنێتسک بوو، بە ژمارەی دانیشتووانی مەزەندەکراوی ٤٢٥، school٦٨١ کەس؛ لە ئابی ٢٠٢٣دا، دەسەڵاتدارانی ئوکراینا ژمارەی دانیشتووانی ماریوپۆلیان بە نزیکەی ١٢٠٬٠٠٠ کەس مەزەندە کرد.

لە ڕووی مێژووییەوە، شارەکە ناوەندێک بوو بۆ بازرگانی و پیشەسازیی بەرھەمھێنان، و ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە پەرەپێدانی خوێندنی باڵا و چەندین کایەی بازرگانیدا، و ھەروەھا وەک ھاوینەھەوارێکی کەنار دەریایی لەسەر دەریای ئازۆڤ خزمەتی دەکرد. لە ساڵی ١٩٤٨دا، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ ژدانۆڤ (بە ڕووسی: Жданов) بە ناوی ئاندرێ ژدانۆڤەوە، کە خەڵکی ڕەسەنی شارەکە بوو و ببوو بە بەرپرسێکی باڵای پارتی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت و ھاوپەیمانێکی نزیکی جۆزێف ستالین. ناوەکە بەشێک بوو لە ھەوڵێکی گەورەتر بۆ گۆڕینی ناوی شارەکان بە ناوی کەسایەتییە سیاسییە باڵاکانی یەکێتیی سۆڤیەتەوە. ناوی مێژوویی شارەکە لە ساڵی ١٩٨٩دا گەڕێندرایەوە.

ماریوپۆل لەسەر شوێنی سەربازگەیەکی پێشووی کۆزاکەکان بە ناوی کاڵمیوس دامەزرا، و لە ساڵی ١٧٧٨دا مافی شاری لە ناوخۆی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیدا پێبەخشرا. ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە پیشەسازیبوونی سەردەمی ستالیندا؛ ناوەندێک بوو بۆ بازرگانیی دانەوێڵە، مێتالورژی، و ئەندازیاریی قورس – بە کارگەی ئاسن و پۆڵای ئیلیچ و کارگەی ئاسن و پۆڵای ئازۆڤستالیشەوە.

لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ەوە دەستی پێکرد، گەمارۆدانێکی سێ مانگە لەلایەن ھێزەکانی ڕووسیاوە شارەکەی تا ڕادەیەکی زۆر وێران کرد، کە بەھۆیەوە لەلایەن حکوومەتی ئوکرایناوە ناونیشانی فەرمیی «شاری پاڵەوانی ئۆکرانیا»ی پێبەخشرا. لە ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢دا، کۆتا سەربازانی ئوکراینا کە لە ماریوپۆل مابوونەوە لە کارگەی ئاسن و پۆڵای ئازۆڤستال خۆیان بەدەستەوە دا، و سوپای ڕووسیا تا ٢٠ی ئایار کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر شارەکەدا مسۆگەر کرد.