ماتریکس

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Matrix.svg

ماتریکس یان ڕیزکراوە[١] (بە ئینگلیزی: Matrix) لە زانستی بیرکاریدا بریتییە لە پێکھاتەیەکی لاکێشەیی کە ژمارە یان ھەر شتێکی مەربووت بە بیرکاریی تێدایە. ئەم لاکێشەیە لە ژمارەیەک ڕیز و کۆڵەکە (یان ستوون) دروست دەبێت. ھەرخانەیەک کە لە ژمارەیەک یان ھەر شتێکی بیرکارییانە پێکدێت پێی دەوترێت دانەیەک[٢] لەدانەکانی ماتریکسەکە. ھەموو دانەیەک لەدانەکانی ماتریکس ناونیشانێکی ھەیە کە شوێنەکەی لە ماتریکسەکەدا پێشان دەدات. ناونیشانی دانە لە ژمارەی ئەو ڕیزەی لەسەر یەکێکبەدوایدا و ژمارەی ئەو ستوونەی لەخۆی دەگرێت پێکدێت.

جۆر[دەستکاری]

جۆری ماتریکس ژمارەی ڕیز و ستوونەکانی دەنوێنێت و بە شێوەی ژمارەی ستوون × ژمارەی ڕیز دەنووسرێت بۆیە ئەگەر ماتریکسەک ٢ ڕیز و ٣ ستوونی ھەبێت جۆرەکەی ٣×٢ دەبێت.

نموونە[دەستکاری]

ماتریکسی خوارەوە ٢ ڕیز و ٣ ستوونی ھەیە.

بەو ماتریکسەی لە تەنیا یەک ڕیز پێک ھاتووە ئاڕاستەبڕی ڕیزی یان ماتریکسی ڕیزی و بەو ماتریکسەی لە یەک ستوون یان کۆڵەکە پێک ھاتبێت، ئاڕاستەبڕی ستوونی یان ماتریکسی ستوونی دەوترێت. ئەو ماتریکسەی ھەمان ژمارە لە ڕیز و ستوونی ھەیە، بریتییە لە ماتریکسی چوارگۆشەیی لە جۆری m × m. ئەو ماتریکسەی لە ناکۆتا ڕیز یان ستوون (یان ناکۆتا ڕیز و ستوون) پێک ھاتبێت، پێی دەوترێت ماتریکسی ناکۆتا.

ناو جۆر نموونە شرۆڤە
ئاڕاستەبڕی ڕیزی ۱ × n ماتریکسێک کە لە یەک ڕیز پێک ھاتووە، بۆ دیاریکردنی ئاڕاستەبڕێک بەکار دێت
ئاڕاستەبڕی ستوونی n × ۱ ماتریکسێک کە لە یەک ستوون پێک ھاتووە، بۆ دیاریکردنی ئاڕاستەبڕێک بەکار دێت
ماتریکسی چوارگۆشەیی n × n ماتریکسێک ژمارەی ڕیز و ستوونەکانی یەکسانن، بۆ دیاریکردنی نەخشەیەکی ھێڵی کە لە بۆشاییەکی ئاڕاستەکراو بۆ خۆی پێناسە دەکرێت، وەکوو وێنەدانەوە و خولانەوە.

بۆ ئەوەی دوو ماتریکس کۆ بکرێنەوە یان لێکدەر بکرێن پێویستە لە ھەمان جۆر بن.

نووسین[دەستکاری]

ماتریکسەکان ھەندێک جار بەم شێوە

یان

و بە پیتی ئینگلیزیی گەورە (وەکووA) دیاری دەکرێن.

ماتریکسی چوارگۆشەیی[دەستکاری]

OOjs UI icon article-ltr.svg وتاری سەرەکیماتریکسی چوارگۆشەیی

ماتریکسی چوارگۆشەیی ئەو ماتریکسەیە کە ھەمان ژمارە لە ڕیز و ستوونی ھەیە، بۆ نموونە ماتریکسی ۳×۳ ماتریکسێکی چوارگۆشەیییە و لە سێ ڕیز و سێ ستوون پێک هاتووە.

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ کتێبی بیرکاری پۆلی ۱۱ زانستی (وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی ھەرێمی کوردستان)
  2. ^ کتێبی بیرکاری پۆلی ۱۱ زانستی (وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی ھەرێمی کوردستان)

سەرچاوەکان[دەستکاری]

ماتریکس لە ویکیی ئینگلیزیدا؛ شوباتی ٢٠١٥