لێدوانی بەکارھێنەر:ئەمارسین ئورنەمۆ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا ئەمارسین ئورنەمۆ!
Crystal Clear app ktip.png

ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٩٬٧٩٣ وتار و ١٢٦ بەشداربووی چالاکی ھەیە.

ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی
ویکیپیدیای کوردیی باکووری ویکیپیدیای کوردیی باکووری ویکیپیدیای کوردیی باشووری ویکیپیدیای کوردیی باشووری ویکیپیدیای کوردیی زازاکی ویکیپیدیای کوردیی زازاکی

بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ سیاسەتەکانی ویکیپیدیا ئاشنا بیت: WikiVote.png

User-info.svg ئەم پەڕەیە تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت پەڕەی بەکارھێنەر، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، ئەمەش پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:

  • تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
  • لە کاتی وتووێژدا ڕێساکانی وتووێژ لەبەر چاو بگرە.
  • لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی ~~~~ یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی Button sig.png پەیامەکەت واژوو بکە.

ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:

Crystal Clear app kedit.png

-- چالاک وتووێژ ‏١٨:٣٧، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)

زایۆنیزمی جیهانی[دەستکاری]

زایۆنیزم یان سەهیۆنیزم (بە عیبری: צִיּוֹנוּת) بزووتنەوەیەکی سیاسی نەتەوەیی جوولەکە یە کە ئامانجیان دروستکردن و کۆکردنەوەی پاڵپشتی بوو لەپێناو بونیادنانی دەوڵەتێک بۆ جووەکان لە خاکی پیرۆز (مەبەستیان لە کەنعان یان فەلەستینی پێشوو).

ئامانجەکەیان لە ساڵی ١٩٤٨ ھاتەدی بە درووستبوونی دەوڵەتی ئیسرائیل .

لە ساڵی ١٨٩٧ یەکەم کۆبوونەوەی خۆیان لە بازل لە سویسرا گرێدا لەو کۆبوونەوەیە پەیڕە و پڕۆگرامی خۆیان دانا بەبەشداری ٢٠٠ ئەندام، تیۆدۆر ھێرتسل یش بەباوکی زایۆنیزم دادەنرێت

ئەوەی باسکرا مێژووی دامەزراندن و کاری سەرەتاییان بوو ، بەڵام ئێستا تێکەڵکراون لەگەڵ بزاوتی لیبراڵیزمی جیهانی کە ئەمریکا پێشەوایەتییان دەکات و دەستیان گرتووە بەسەر جومگە سەرەکیەکانی جیهان بەگشتی و ئەمریکا بەتایبەتی ، وەکو سندوقی دراوی نێودەوڵەتی ، بانکی قەرزی نێودەوڵەتی ، سەرۆکایەتی یەکێتی ئەوروپا و نەتەوە یەکگرتووەکان ..... هتد . ئەم بزاوتە ئێستا بە ڕاشکاوانەتر باس بکرێن دەبێ بڵێین بزاوتی لیبراڵیزمی جیهانی چونکە پێکەوە گرێدراون لەئێستادا.

ئەمانە لەپشتەوەی ڕاگەیاندنەکان و بەشێکی زۆری ڕوداوە جیهانییەکاندان گەرچی زۆرجار خورافیات و پڕوپاگەندە دەدرێتە پاڵیان بەتایبەت لەلایەن ئەو کەسانەوە کە باوەڕیان بە تیرۆی پیلانگێڕی (نظریة المؤامره) هەیە کە پێیان وایە بە موطلەقی دەسەڵاتیان بەسەر جیهاندا ئەشکێت و هیچ سنوورێک بۆ کاری خودا ناهێڵنەوە ، هەروەکو چۆن بەڵگەکانیان فلیم کارتۆنەکانی سیمپسۆن و پیت گۆت و چەندین فیلم کارتۆنی دیکەیە کە لەڕاستیدا زۆربەی جارەکان لەدوای ڕوداوەکانەوە پارچەیەکی نوێ لە فیلم کارتۆنەکان دروست دەکرێت ، بۆ نمونە بینیمان کە لە ساڵی ٢٠١٦ دا پێشبینی ئەوەکرابوو کە هیلاری کلینتۆن دەبێتە سەرۆکی ئەمریکا و پروپاگەندەیەکی زۆر بڵاو کرایەوە لەسەر ئەو بابەتە بەڵام هەردوای بردنەوەی دۆناڵد ترەمپ لە هەڵبژاردنەکاندا خێرا کۆمەڵە وێنە و کاریکاتێکی تر دروست کردن کە باسیان لە بردنەوەی دۆناڵد ترەمپ دەکرد گوایە لە ساڵانی پێشووتردا ئەم پلانەیان داناوە .

بزاوتی لیبراڵیزمی ئەمریکی پێکهاتوون لە هەموو گروپ و تاقم و هەڵگرانی هەموو بیروباوەڕێک بەبێ جیاوازی کە لەئێستادا وەکو مەزهەب و ئایینێکی نوێی جیهانی لێ هاتووە .

ئەوانیش : بوزی ، هیندۆسی ، موسوڵمان ، مەسیحی ، جولەکە ، بێ ئایین ، شیعە ، کۆمەنیست ، ئەنارشیست ..... هتد 

واتە بەگشتی هەموو جۆرە بیروباوەڕێکیان تێدایە کە لەسەر کۆمەڵە کۆلکەیەکی هاوبەش کۆبونەتەوە لەیەکتری ، ووزەپێدەری مەعریفی و فەلسەفییان فەلسەفەی داروینە کە سەردێڕەکەی ( البقاء للأصلح و الأقوى ) . بۆیە ئەمانە وەکو ئاژەڵێکی بەسۆز و بە رەحمن بۆ ئەوکەسانەی بەهاو نرخە سەپاوەکانیان قبوڵ دەکەن و وەکو ئاژەڵێکی خوێنمژ و دڕندەن بۆ ئەو کەسانەی کە خاوەن دید و ڕوئیای سەربەخۆن لە دیاریکردنی و پێناسەکردنی ژیاندا . لە ئێستادا کابینەی جۆ بایدن یەک بە یەکیان بەرهەمی فکری لیبڕاڵیزمی جیهانین زۆر زۆر جەخت لەسەر ئەم چەند خاڵە سەرەکییە دەکەنەوە ئەوانیش : یەکەم _ برەوپێدانی چەک و هێزی سەربازی و ئاژاوە دروستکردن لەپێناو سەرفبوونی چەکەکانیان. دووەم _ بەدەستهێنانی نەوت و سامانە سروشتیەکانی وڵاتان . سێیەم _ بەرەوپێشبردنی زانست . چوارەم _ کۆنترۆڵی تەواوی ڕاگەیاندن و میدیاکان کە لەم لایەنەوە تاکی جولەکە ( یەهودی ) پشکی شێریان بەرکەوتووە . پێنجەم _ سەروەرێتی دەسەڵات و ڕەهابوونی سیادەی نەتەوەیەکگرتووەکان . شەشەم _ سەرەکیترین لێنز و کار لەسەر کردنیان بریتییە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست کە چەندین ئامانجی گرنگیان هەیە تیایدا چونکە تاکە ناوچە کە بتوانێت بە مەعرەفەی سەربەخۆوە بەرامبەر بە هەژمونیان بوەستێتەوە تەنها رۆژهەڵاتی ناوینە ( شرق الاوسط ) بەگشتی لەسەر چوار تەوەرە کار دەکەن لە رۆژهەڵاتی ناویندا ئەوانیش : یەکەم _ یەکەم: پەروەردەو فێرکردن ، واتە دەبێت مەناهجی دراسی هەموو ئەو وڵاتانەی کە پێچەوانەی نرخ و بەهاکانی رۆژئاواییە بگۆڕدرێت . دووەم _ هێنانە پێشەوەی ئافرەتان بۆ بوارەکانی راگەیاندن ، سەرۆکایەتی ، بەرپرسی کایەکانی دەوڵەت . سێیەم _گەرم کردنەوە بابەتی مافی مرۆڤ بە ناوی ماف وە یەکسانی ژنو پیاو بۆ دارماندنی نەریتی گەلانی کە وە چەسپاندنی نەریتی زایونیزمی جیهانی لەناو ئەو گەلاندا. چوارەم _ کارا کردنەوەی رۆڵی راگەیاندن لە ئاستی جیهان بۆ دەست نیشان وە دووبارە پێناسە کردنەوەی دۆستو دووژمن.

وەک زانراوە تاکە ناوچە کە بتوانێت بە مەعرەفە و کلتوری سەربەخۆوە بوەستێتەوە لە بەرامبەریان بریتیە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست . سەیری رووسیا بکەن ، چۆن لە بواری مەعریفی و سیاسیەوە شکستی هێناوە بەرانبەر بە رۆژئاوا هەروەها چین ناچار بوو بەشێک لە مەعرەفەی ئابووری رۆژئاوا قەبووڵ بکەن لەبازاڕدا بەهۆی فشاری سیستەمی جیهانی . وە دواجار دەبن بە بەشێک لەو سیستمە جیهانییە . ئەمارسین ئورنەمۆ (لێدوان) ‏١٩:١٢، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)