بۆ ناوەڕۆک بازبدە

لۆلۆبی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(لە لۆلۆبیه‌کانەوە ڕەوانە کراوە)

لۆلۆبی (بە ئەکەدی: 𒇻𒇻𒉈𒆠، وڵاتی لۆلۆبییەکان)، کە زیاتر بە لۆلۆ دەناسرێن،[١][٢][٣][٤] کۆمەڵە ھۆزێکی سەردەمی بڕۆنز بوون کە لە ھەزارەی سێیەمی پێش زاییندا ھەبوون و نەمان. ئەوان خەڵکی ناوچەیەک بوون کە بە «لۆلۆبۆم» دەناسرا، کە ئێستا دەشتایی شارەزوورە لە چیاکانی زاگرۆس لە پارێزگای سلێمانی لە مۆدێرنەی ھەرێمی کوردستان. لۆلۆبی دراوسێ و ھەندێک جار ھاوپەیمانی حوورییەکانی شانشینی سیمورووم بوون و کەوتنە ململانێ لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی ئەکەدی سامی و ئاشوور.[٥] فڕاین (١٩٩٠) شاری «لۆلۆبۆنا» یان «لۆلۆبان»ی ئەوانی بە شارۆچکەی مۆدێرنی ھەڵەبجە لە ناوچەکەدا ناساندووە.

وێناکردنەکان

[دەستکاری]
لۆلۆبییە شکستخواردووەکان لە وێناکردنە ئەکەدییەکاندا
زیندانییەکی بەربەریی سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ئەکەدی، ڕووت، زنجیرکراو، بە ئەڵقەی لووت ڕادەکێشرێت، بە ڕیشێکی تیژ، قژی درێژ و پرچی ستوونی. ٢٣٥٠–٢٠٠٠ پ.ز، مۆزەخانەی لووڤەر.[٦]
قوربانییەکی لۆلۆبی بە ڕیشی تیژ و قژی درێژی پرچکراو. نەخشی سەر بەرد لە دەربەندی گاور. وێناکردنی لۆلۆبییە بەزێنراوەکان ھەروەھا لە کێلی سەرکەوتنی نەرام سیندا ھاوشێوەیە.[٧]

لە وێناکردنیاندا، لۆلۆبییەکان وەک گەلێکی شاخنشینی جەنگاوەر وێنا کراون.[٨] لۆلۆبییەکان زۆرجار بە سنگی ڕووت و بە پۆشینی پێستی ئاژەڵ نیشان دەدرێن. ڕیشیان کورت بووە و قژیان درێژ بووە و بە پرچێکی ئەستوور بەستراوە، وەک لە ستوونی سەرکەوتنی نەرام سیندا دەبینرێت.[٧]

فەرمانڕەواکان

[دەستکاری]

ئەمەی خوارەوە پێڕستی فەرمانڕەوا ناسراوەکانی شانشینی لۆلۆبییە.[٩][١٠] ١. ئیماشکۆش (نزیکەی ٢٤٠٠ پ.ز)[١١] ٢. ئەنوبانینی (نزیکەی ٢٣٥٠ پ.ز) ئەو فەرمانی کرد بە دروستکردنی نووسراوێک لەسەر تاشەبەرد لە نزیک سەرپێڵی زەھاو[بەستەری مردوو‍].[١٢] ٣. ساتوونی (نزیکەی ٢٢٧٠ پ.ز ھاوچەرخی نارام-سین پاشای ئەکەد و خیتا پاشای ئەوان) ٤. ئایریب (نزیکەی ٢٠٣٧ پ.ز) ٥. داریانام (نزیکەی ٢٠٠٠ پ.ز) ٦. ئیلکی (بەرواری ورد دیار نییە)[١٢] ٧. تاردوونی (بەرواری ورد دیار نییە) کوڕی ئیلکی. نووسراوەکەی لە شوێنێکی نە زۆر دوور لە نووسراوەکەی ئەنوبانینی دۆزراوەتەوە.[١٢] ٨. نوور-ئاداد (نزیکەی ٨٨١ – ٨٨٠ پ.ز) ٩. زەبینی (نزیکەی ٨٨١ پ.ز) ١٠. ھوبایا (نزیکەی ٨٣٠ پ.ز) پاشکۆی ئاشوورییەکان ١١. دادا (نزیکەی ٧١٥ پ.ز) ١٢. لەرکوتلا (نزیکەی ٦٧٥ پ.ز)

نەخشە بەردینەکانی لۆلۆبی

[دەستکاری]

نەخشە جیاوازەکانی لۆلۆبی لە ناوچەی سەرپێڵی زەھاو دەبینرێن، کە باشترینیان پارێزراوە نەخشی سەر بەردی ئانوبانینییە. ھەموویان فەرمانڕەوایەک نیشان دەدەن کە پێ دەنێت بەسەر دووژمنێکدا، و زۆربەشیان خوداوەندێک نیشان دەدەن کە ڕووی لە فەرمانڕەواکەیە. نەخشێکی تر نزیکەی ٢٠٠ مەتر دوورتر دەدۆزرێتەوە، بە شێوازێکی ھاوشێوەی نەخشی ئانوبانینی، بەڵام ئەمجارەیان بە فەرمانڕەوایەکی بێ ڕیش.[١٣] گەڕاندنەوەی بۆ فەرمانڕەوایەکی دیاریکراو بە نادیاری دەمێنێتەوە.[١٣][١٤]

نەخشی سەر بەردی ئانوبانینی

[دەستکاری]

نەخشەکانی تری لۆلۆبی

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ Eidem، Jesper؛ Læssøe، Jørgen (١٩٩٢). The Shemshāra Archives 2: The Administrative Texts (بە ئینگلیزی). Kongelige Danske Videnskabernes Selskab. لاپەڕە ٢٢, ٥١–٥٤. ژپنک ٩٧٨-٨٧-٧٣٠٤-٢٢٧-٤.
  2. ↑ Speiser، Ephraim Avigdor (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧). Mesopotamian Origins: The Basic Population of the Near East (بە ئینگلیزی). University of Pennsylvania Press. لاپەڕە ٩٠. ژپنک ٩٧٨-١-٥١٢٨-١٨٨١-٩.
  3. ↑ Campbell، Lyle (٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧). Language Isolates (بە ئینگلیزی). Routledge. لاپەڕە ٣٧. ژپنک ٩٧٨-١-٣١٧-٦١٠٩١-٥.
  4. ↑ Potts، Daniel T. (٢٠١٤). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era (بە ئینگلیزی). Oxford University Press. لاپەڕە ٣٦. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٣٣٠٧٩-٩.
  5. ↑ Hamblin، William J. (٢٠٠٦). Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC. Routledge. لاپەڕە ١١٥–١١٦. ژپنک ٩٧٨١١٣٤٥٢٠٦٢٦.
  6. ↑ «Louvre Museum Official Website». cartelen.louvre.fr.
  7. 1 2 "The hair of the Lullubi is long and worn in a thick braid. They wear animal skins, while the Akkadian soldiers wear the proper attire for battle, helmets and military tunics." in Bahrani، Zainab (٢٠٠٨). Rituals of War: The Body and Violence in Mesopotamia. Zone Books. لاپەڕە ١٠٩. ژپنک ٩٧٨١٨٩٠٩٥١٨٤٩.
  8. ↑ Bury، John Bagnell؛ Cook، Stanley Arthur؛ Adcock، Frank Ezra (١٩٧٥). The Cambridge Ancient History: The Egyptian and Hittite empires to c. 1000 B.C. University Press. لاپەڕە ٥٠٥. ژپنک ٩٧٨٠٥٢١٠٨٦٩١٢.
  9. ↑ Qashqai, 2011.
  10. ↑ Legrain, 1922; Cameron, 1936; D’yakonov, 1956; The Cambridge History of Iran; Hinz, 1972; The Cambridge Ancient History; Majidzadeh, 1991; Majidzadeh, 1997.
  11. ↑ Cameron، George G. (١٩٣٦). History of Early Iran (PDF). The University of Chicago Press. لاپەڕە ٣٥.
  12. 1 2 3 Cameron، George G. (١٩٣٦). History of Early Iran (PDF). The University of Chicago Press. لاپەڕە ٤١.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 Osborne، James F. (٢٠١٤). Approaching Monumentality in Archaeology. SUNY Press. لاپەڕە ١٢٣. ژپنک ٩٧٨١٤٣٨٤٥٣٢٥٥.
  14. ↑ Vanden Berghe، Louis. Relief Sculptures de Iran Ancien. لاپەڕە ١٩–٢١.
  15. 1 2 3 4 Osborne، James F. (٢٠١٤). Approaching Monumentality in Archaeology (بە ئینگلیزی). SUNY Press. لاپەڕە ١٢٣–١٢٤. ژپنک ٩٧٨١٤٣٨٤٥٣٢٥٥.
  16. ↑ Osborne، James F. (٢٠١٤). Approaching Monumentality in Archaeology (بە ئینگلیزی). SUNY Press. لاپەڕە ١٢٣–١٢٤. ژپنک ٩٧٨١٤٣٨٤٥٣٢٥٥.
  17. ↑ Frayne، Douglas (١٩٩٠). Old Babylonian Period (2003-1595 BC). University of Toronto Press. لاپەڕە ٧٠٧ ff. ژپنک ٩٧٨٠٨٠٢٠٥٨٧٣٧.
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە لۆلۆبی تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لۆلۆبی&oldid=1676711»