لۆس ئانجلەس

لۆس ئانجلەس Los Ángeles (ئیسپانی)
شار
دیمەنی ئاسمانیی ناوەندی لۆس ئانجلەس ھێمای ھۆلیوود ئیکۆ پارک شەقامی ئۆلڤێرا ھۆڵی شاری لۆس ئانجلەس ڕوانگەی گریفیت کەناری ڤێنیز
ئاڵا مۆر دروشمی خانەدانی نیشانەی وشەیی
ناسناوەکان:  L.A.، شاری فریشتەکان، پایتەختی کات بەسەربردنی جیھان، لا-لا-لاند، تینسڵتاون
لۆس ئانجلەس لۆس ئانجلەس
پۆتانەکان: 34°03′N 118°15′W
وڵات	ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ویلایەت	کالیفۆڕنیا
کاونتی	لۆس ئانجلەس
ناوچە	باشووری کالیفۆڕنیا
CSA	لۆس ئانجلەس-لۆنگ بیچ
MSA	لۆس ئانجلەس-لۆنگ بیچ-ئاناھایم
پوێبلۆ	٤ی ئەیلوولی ١٧٨١
پێگەی شار	٢٣ی ئایاری ١٨٣٥
ناساندنی وەک شارەوانی	٤ی نیسانی ١٨٥٠
ھاوناو	خانمی ئێمە، شاژنی فریشتەکان
دەسەڵات
• جۆر	سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەن
• دەستە	ئەنجومەنی شاری لۆس ئانجلەس
• سەرۆک شارەوانی	کارین باس (D)
• پارێزەری شار	ھایدی فێڵدستاین سۆتۆ (D)
• چاودێری شار	کێنێس مێجیا (G)
ڕووبەر
• کۆی گشتی	٤٩٨٫٣ میلی چوارگۆشە (١٬٢٩٠٫٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە)
• وشکایی	٤٦٩٫١ میلی چوارگۆشە (١٬٢١٤٫٩ کیلۆمەتری چوارگۆشە)
• ئاو	٢٩٫٢ میلی چوارگۆشە (٧٥٫٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە)
بەرزایی	٢٣٣ پێ (٧١ مەتر)
بەرزترین بەرزایی (چیای لوکێنس)	٥٬٠٧٥ پێ (١٬٥٤٧ مەتر)
نزمترین بەرزایی (زەریای ئارام)	٠ پێ (٠ مەتر)
ژمارەی دانیشتووان  (٢٠٢٠)
• کۆی گشتی	٣٬٨٩٨٬٧٤٧
• مەزندە  (2025)	٣٬٨٦٩٬٠٨٩ داڕێژە:Loss
• پلە	سێیەم لە ئەمریکای باکوور دووەم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکەم لە کالیفۆڕنیا
• چڕی	٨٬٢٠٥ کەس لە میلی چوارگۆشە (٣٬١٦٨ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە)
• شاری	١٢٬٢٣٧٬٣٧٦ (US: دووەم)
• گەورەشار	١٢٬٩٢٧٬٦١٤ (US: دووەم)
• CSA	١٨٬٣١٦٬٧٤٣ (US: دووەم)
سەرناوی دانیشتوو	ئەنجێلێنۆ (Angeleno, Angelino, Angeleño)
تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (٢٠٢٤)
• مێترۆ	$١٫٣٥٥ تریلیۆن
• CSA	$١٫٦٩٧ تریلیۆن
ناوچەی کاتی	UTC−08:00 (PST)
• ھاوین (DST)	UTC−07:00 (PDT)
کۆدی پۆستە	List 90001–90084, 90086–90089, 90091, 90093–90097, 90099, 90101–90103, 90174, 90185, 90189, 90291–90293, 91040–91043, 91303–91308, 91311, 91316, 91324–91328, 91330, 91331, 91335, 91340, 91342–91349, 91352–91353, 91356–91357, 91364–91367, 91401–91499, 91504–91505, 91601–91609
کۆدی ناوچەکان	٢١٣، ٣٢٣، ٣١٠، ٤٢٤، ٨١٨، ٧٤٧، ٦٢٦
کۆدی FIPS	06-44000
پێناسەکانی تایبەتمەندیی GNIS	1662328، 2410877
کەشوھەوا	کەشوھەوای نیمچە وشکی گەرم (Bsh)
وێبگە	lacity.gov

لۆس ئانجلەس (بە ئینگلیزی: LA یان L.A.) پڕ دانیشتووترین شارە لە ویلایەتی کالیفۆڕنیای ئەمریکا، و سەنتەری بازرگانی، دارایی، و کولتووریی باشووری کالیفۆڕنیایە. بە خەمڵاندنی ٣٫٨٧ ملیۆن دانیشتوو لە ناو سنوورەکانی شارەکەدا ھەتا ڕێکەوتی ٢٠٢٥، دووەم پڕ دانیشتووترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا، لە دوای شاری نیویۆرک، و گەورەترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ڕۆژئاوا. شارەکە دانیشتووانێکی ھەمەچەشنی ھەیە لە ڕووی نەتەوەیی و کولتوورییەوە، و شاری سەرەکییە لە ناوچەیەکی مێترۆپۆلیتان کە ١٢٫٩ ملیۆن کەسی تێدایە (٢٠٢٤). ناوچەی گەورەی لۆس ئانجلەس، کە ناوچەیەکی ئاماریی تێکەڵە و ناوچە مێترۆپۆلیتانەکانی لۆس ئانجلەس و ڕیڤەرساید-سان بێرناردینۆ لەخۆ دەگرێت، گەورەشارێکی بەرفراوانە کە زیاتر لە ١٨ ملیۆن دانیشتووی ھەیە.

زۆربەی بەشی سەرەکیی شارەکە دەکەوێتە ناو حەوزی لۆس ئانجلەس لە تەنیشت زەریای ئارام لە ڕۆژئاوا و بەشێکی بەناو چیاکانی سانتا مۆنیکا و بەرەو باکوور بۆ ناو دۆڵی سان فێرناندۆ درێژ دەبێتەوە، کە شارەکە لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ دۆڵی سان گابریێل. ڕووبەرەکەی نزیکەی ٤٦٩ square mile (١٬٢١٠ km²)یە، و ناوەندی کاونتی و پڕ دانیشتووترین شاری ناوچەی لۆس ئانجلەسە، کە پڕ دانیشتووترین کاونتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا بە خەمڵاندنی ٩٫٨٦ ملیۆن دانیشتوو ھەتا ڕێکەوتی ٢٠٢٢. شارەکە سێیەمین شارە کە زۆرترین سەردانیکەری ھەیە لە ئەمریکادا (دوای شاری نیویۆرک و میامی)، کە زیاتر لە ٣٫٦ ملیۆن سەردانیکەری ھەبووە تا ساڵی ٢٠٢٣.

ئەو ناوچەیەی کە بوو بە لۆس ئانجلەس لە بنەڕەتدا لەلایەن گەلی ڕەسەنی تۆنگڤاوە (خەڵکە ڕەسەنەکان) نیشتەجێ بوو بوون و دواتر لەلایەن خوان ڕۆدریگێز کابریلۆوە بۆ ئیسپانیا لە ساڵی ١٥٤٢ خاوەندارێتی کرا. شارەکە لە ٤ی ئەیلوولی ١٧٨١، لەژێر دەسەڵاتی پارێزگاری ئیسپانی فێلیپی دێ نێڤێ، لەسەر گوندی یانگا دامەزرا. دوای شەڕی سەربەخۆییی مەکسیک لە ساڵی ١٨٢١دا بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی مەکسیک. لە ساڵی ١٨٤٨، لە کۆتاییی شەڕی مەکسیک و ئەمریکادا، لۆس ئانجلەس و بەشەکانی تری کالیفۆڕنیا وەک بەشێک لە پەیماننامەی گوادالۆپ ھیدالگۆ کڕدران و بوون بە بەشێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لۆس ئانجلەس وەک شارەوانییەک لە ٤ی نیسانی ١٨٥٠ ناسێندرا، پێنج مانگ پێش ئەوەی کالیفۆڕنیا ببێت بە ویلایەت. دۆزینەوەی نەوت لە دەیەی ١٨٩٠ەکاندا گەشەیەکی خێرای بۆ شارەکە ھێنا. شارەکە زیاتر فراوان بوو بە تەواوبوونی کەناڵی ئاوی لۆس ئانجلەس لە ساڵی ١٩١٣دا، کە ئاو لە ڕۆژھەڵاتی کالیفۆڕنیاوە دابین دەکات.

لۆس ئانجلەس ئابوورییەکی ھەمەچەشنی ھەیە بە کۆمەڵێکی بەرفراوان لە پیشەسازییەکان. سەرەڕای کەمبوونەوەی بەرھەمھێنانی فیلم، شارەکە کۆنترین و یەکێکە لە گەورەترین سەنتەرەکانی بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆن. یەکێک لە جەنجاڵترین بەندەرەکانی کۆنتێنەری لە ئەمریکاکاندا ھەیە. ناوەندی شارەکە وەک سەنتەرێکی کولتووری گەشە دەکات کە گەورەترین پێشانگای تەلارسازی لە جیھاندا لەخۆ دەگرێت کە لەلایەن فرانک گێرییەوە دیزاین کراوە. لە ساڵی ٢٠٢٤، ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەس خاوەنی بەرھەمێکی مێترۆپۆلیتانیی تێکڕا بوو کە زیاتر لە ١٫٢٩٥ تریلیۆن دۆلار بوو، کە وای لێدەکات ببێتە ئەو شارەی کە خاوەنی سێیەم گەورەترین تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیییە لە جیھاندا، دوای ناوچەی مێترۆپۆلیتانی نیویۆرک و تۆکیۆ. لۆس ئانجلەس میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە لە ١٩٣٢ و ١٩٨٤، و بۆ جاری سێیەم میوانداریی یارییەکان دەکات لە ٢٠٢٨.

ناونان

ئەمانەش ببینە: وشەڕەتناسیی ناوەکانی شوێن لە لۆس ئانجلەس کاونتی، کالیفۆڕنیا

لە ٤ی ئەیلوولی ١٧٨١، کۆمەڵێک لە ٤٤ نیشتەجێبوو کە بە "لۆس پۆبلادۆرێس" (Los Pobladores) ناسرابوون، شارۆچکەیەکیان (pueblo) دامەزراند کە ناویان لێنا El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles, 'شارۆچکەی خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکان'. ناوی ڕەسەنی نیشتەجێگاکە جێگەی مشتومڕە؛ کتێبی گینس بۆ ژمارە پێوانەیییەکان وەک "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles del Río Porciúncula" تۆماری کردووە؛ سەرچاوەکانی تر وەشانێکی کورتکراوە یان جێگرەوەی ناوە درێژەکەیان ھەیە.

گۆکردنی ناوخۆییی ئینگلیزی بۆ ناوی شارەکە بە تێپەڕبوونی کات گۆڕاوە. وتارێکی ساڵی ١٩٥٣ لە گۆڤاری کۆمەڵەی ناوەکانی ئەمریکا باس لەوە دەکات کە گۆکردنی /lɔːs ˈændʒələs/ lawss AN-jəl-əs دوای بەشارەوانیبوونی شارەکە لە ساڵی ١٨٥٠دا چەسپا و لە دەیەی ١٨٨٠ەوە گۆکردنی /loʊs ˈæŋɡələs/ lohss ANG-gəl-əs دەرکەوت لە ئەنجامی ڕەوتێک لە کالیفۆڕنیا بۆ پێدانی ناو و گۆکردنی ئیسپانی، یان نزیک لە ئیسپانی، بە شوێنەکان. لە ساڵی ١٩٠٨، کتێبدار چارڵز فلێچەر لومیس، کە داکۆکیی لە گۆکردنی ناوەکە دەکرد بە پیتی gی قورس (/ɡ/)، ڕایگەیاند کە لایەنی کەم ١٢ جۆری گۆکردن ھەیە. لە سەرەتای ساڵانی ١٩٠٠ەکاندا، ڕۆژنامەی لۆس ئانجلەس تایمز داکۆکیی لە گۆکردنی بە شێوەی Loce AHNG-hayl-ais (/loʊs ˈɑːŋheɪleɪs/) دەکرد، کە نزیکە لە شێوە ئیسپانییەکەی [los ˈaŋxeles]، ئەمەش لە ڕێگەی چاپکردنی ڕێنووسی گۆکردن لەژێر لۆگۆی ڕۆژنامەکەدا بۆ چەندین ساڵ. بەڵام ئەمە پەسەندکردنی بەدەست نەھێنا.

لە دەیەی ١٩٣٠ەوە، گۆکردنی /lɔːs ˈændʒələs/ باوترین شێوەیە. لە ساڵی ١٩٣٤، دەستەی ناوە جوگرافییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بڕیاریدا کە ئەم گۆکردنە لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە بەکاربھێنرێت. ئەمە ھەروەھا لە ساڵی ١٩٥٢دا پشتڕاست کرایەوە لەلایەن "دەستەیەک" کە لەلایەن سەرۆک شارەوانی فلێچەر بۆورۆنەوە دیاری کرابوون بۆ داڕشتنی گۆکردنێکی فەرمی.

مێژوو

وتاری سەرەکی: مێژووی لۆس ئانجلەس

مێژووی ڕەسەن

نیشتەجێبوونی کالیفۆڕنیایییە ڕەسەنەکان لە دۆڵی مۆدێرنی لۆس ئانجلەس و دۆڵی سان فێرناندۆ لەژێر کۆنترۆڵی تۆنگڤادا بوو (کە ئێستا بە Gabrieleño ناسراون لە سەردەمی داگیرکاریی ئیسپانییەوە). ناوەندی مێژووییی دەسەڵاتی تۆنگڤا لە ناوچەکەدا نیشتەجێگای یانگا بوو (تۆنگڤا: Iyáangẚ)، بە واتای "شوێنی بەلڕووی ژەھراوی" دێت، کە لە کۆتاییدا دەبووە ئەو شوێنەی کە ئیسپانییەکان پوێبلۆ دی لۆس ئانجلەسیان تێدا دامەزراند. وشەی Iyáangẚ ھەروەھا بە "دۆڵی دووکەڵ" وەرگێڕدراوە.

دەسەڵاتی ئیسپانی

لە ساڵی ١٥٤٢، دۆزەرەوەی دەریایی خوان ڕۆدریگێز کابریلۆ ناوچەی باشووری کالیفۆڕنیای خستە سەر ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا لە کاتی گەشتێکی سەربازیی فەرمیدا بەرەو باکوور بە درێژاییی کەناراوەکانی زەریای ئارام لە ئیسپانیای نوێوە. گاسپار دێ پۆرتۆلا و مژدەبەری فرانسیسکان خوان کرێسپی گەیشتنە شوێنی ئێستای لۆس ئانجلەس لە ٢ی ئابی ١٧٦٩.

ئیسپانییەکان میژنی سان فێرناندۆ ڕێی دێ ئیسپانیایان لە ساڵی ١٧٩٧ دامەزراند.

لە ساڵی ١٧٧١، قەشەی فرانسیسکان خونیپێرۆ سێرا سەرپەرشتیی دروستکردنی میژنی سان گابریێل ئارکانخێلی کرد، کە یەکەمین میژن (وێستگەی ئایینی) بوو لە ناوچەکەدا. لە ٤ی ئەیلوولی ١٧٨١، کۆمەڵێک لە ٤٤ نیشتەجێبوو کە بە "لۆس پۆبلادۆرێس" (Los Pobladores) ناسرابوون، شارۆچکەیەکیان (pueblo) دامەزراند کە ناویان لێنا El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles, 'شارۆچکەی خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکان'. شاری ئێستا خاوەنی گەورەترین ئەرکدیۆسێزی ڕۆمانیی کاسۆلیکییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. دوو لەسەر سێی نیشتەجێبووە مەکسیکییەکان یان (ئیسپانیای نوێیەکان) مێستیزۆ یان مولاتۆ بوون، کە تێکەڵەیەک بوون لە ڕەچەڵەکی ئەفریقایی، ڕەسەن، و ئەورووپایی. نیشتەجێگاکە بۆ دەیان ساڵ وەک شارۆچکەیەکی بچووکی کێڵگەیی مایەوە، بەڵام تا ساڵی ١٨٢٠، ژمارەی دانیشتووانەکەی بۆ نزیکەی ٦٥٠ کەس بەرزبووەوە. ئەمڕۆ، شارۆچکەکە لە ناوچەی مێژووییی گۆڕەپانی پوێبلۆی لۆس ئانجلەس و شەقامی ئۆلڤێرادا یاد دەکرێتەوە، کە کۆنترین بەشی لۆس ئانجلەسە.

دەسەڵاتی مەکسیکی

دەوڵەتمەداری کالیفۆرنیۆ پیۆ پیکۆ، کە وەک دوایین پارێزگاری مەکسیکی بۆ کالیفۆڕنیا خزمەتی کردووە، ڕۆڵێکی کاریگەری ھەبوو لە پەرەپێدانی لۆس ئانجلەس لە کۆتایییەکانی سەردەمی مەکسیکی و سەرەتای سەردەمی ئەمریکیدا.

ئیسپانیای نوێ لە ساڵی ١٨٢١ سەربەخۆییی خۆی لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا بەدەستھێنا، و دوای ئەوە شارۆچکەکە کەوتە ناو کۆماری نوێی مەکسیکەوە. لە سەردەمی دەسەڵاتی مەکسیکیدا، پارێزگار پیۆ پیکۆ لۆس ئانجلەسی کردە پایتەختی ھەرێمیی ئالتا کالیفۆڕنیا. لەو کاتەدا، کۆمارە نوێیەکە چەندین یاسای عەلمانیبوونی زیاتری لە ناوچەی لۆس ئانجلەسدا ناساند. لە ساڵی ١٨٤٦، لە کاتی شەڕی مەکسیک و ئەمریکادا، ھێزە دەریایییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا شارۆچکەکەیان داگیرکرد. ئەمەش بووە ھۆی گەمارۆی لۆس ئانجلەس، کە تێیدا ١٥٠ چەکداری میلیشیای مەکسیکی شەڕیان لەگەڵ داگیرکەران کرد، و لە کۆتاییدا داگیرکەران خۆیان ڕادەست کرد.

دەسەڵاتی مەکسیکی لە دوای داگیرکردنی کالیفۆڕنیا لەلایەن ئەمریکاوە کۆتایی ھات، کە بەشێک بوو لە شەڕی گەورەتری مەکسیک و ئەمریکا. ئەمریکییەکان دوای زنجیرەیەک شەڕ کۆنترۆڵیان لە دەستی کالیفۆرنیۆکان دەرھێنا، کە لە کۆتاییدا بە واژووکردنی پەیماننامەی کاھوینگا لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٨٤٧ کۆتایی ھات. پێدانی خاکی مەکسیک بە فەرمی لە پەیماننامەی گوادالۆپ ھیدالگۆ لە ساڵی ١٨٤٨دا پەسەند کرا، کە لۆس ئانجلەس و ناوچەکانی تری ئالتا کالیفۆڕنیای ڕادەستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کرد.

سەردەمی دوای داگیرکاری

ئەمانەش ببینە: ناوەندی ڤیکتۆریاییی لۆس ئانجلەس و لۆس ئانجلەس لە دەیەی ١٩٢٠

پەیماننامەی کاھوینگا، کە لە ساڵی ١٨٤٧ لەلایەن کالیفۆرنیۆ ئاندرێس پیکۆ و ئەمریکی جۆن سی فریمۆنت واژوو کرا، کۆتایی بە داگیرکردنی کالیفۆڕنیا ھێنا لەلایەن ئەمریکاوە.

ھێڵەکانی ئاسن گەیشتن بە تەواوبوونی ھێڵی ساوسێرن پاسیفیک لە سان فرانسیسکۆوە بۆ لۆس ئانجلەس لە ساڵی ١٨٧٦ و ھێڵی ئاسنی سانتا فی لە ساڵی ١٨٨٥. لە ساڵی ١٨٩٢ نەوت لە شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری دۆزرایەوە، و تا ساڵی ١٩٢٣، دۆزینەوەکان یارمەتیی کالیفۆڕنیایان دا بۆ ئەوەی ببێتە گەورەترین بەرھەمھێنەری نەوت لە وڵاتەکەدا، کە نزیکەی چارەکێکی بەرھەمی نەوتی جیھانی پێکدەھێنا.

تا ساڵی ١٩٠٠، ژمارەی دانیشتووان بۆ زیاتر لە ١٠٢٬٠٠٠ کەس زیادی کرد، کە ئەمەش پەستانی خستە سەر سەرچاوەی ئاوی شارەکە. تەواوبوونی کەناڵی ئاوی لۆس ئانجلەس لە ساڵی ١٩١٣، لەژێر سەرپەرشتیی ویلیام مولھۆلاند، دڵنیایی دا لە گەشەی بەردەوامی شارەکە. بەھۆی چەند بڕگەیەک لە پەیڕەوی ناوخۆی شارەکەدا کە ڕێگرییان دەکرد لە شاری لۆس ئانجلەس ئاو لە کەناڵەکەوە بفرۆشێت یان دابین بکات بۆ ھەر ناوچەیەک لە دەرەوەی سنوورەکانی، زۆرێک لە شار و کۆمەڵگە تەنیشتەکان ناچار بوون پەیوەندی بە لۆس ئانجلەسەوە بکەن.

لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، ستۆدیۆکانی ھۆلیوود، وەک پاراماونت پیکچەرز، یارمەتیدەر بوون لە گۆڕینی ھۆلیوود بۆ پایتەختی فیلمی جیھان و ڕۆڵیان ھەبوو لە چەسپاندنی لۆس ئانجلەس وەک ناوەندێکی ئابووریی جیھانی.

لۆس ئانجلەس یەکەمین یاسای ناوچەسازیی شارەوانیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دروست کرد. لە ١٤ی ئەیلوولی ١٩٠٨، ئەنجومەنی شاری لۆس ئانجلەس ناوچەکانی بەکارھێنانی زەویی نیشتەجێبوون و پیشەسازیی ڕاگەیاند. یاسا نوێیەکە سێ ناوچەی نیشتەجێبوونی لە یەک جۆر دیاری کرد، کە بەکارھێنانی پیشەسازی تێیاندا قەدەغە کرا. قەدەغەکراوەکان بریتی بوون لە تەویلەکان، گۆڕەپانەکانی تەختە، و ھەر بەکارھێنانێکی پیشەسازیی زەوی کە ئامێری بەکارخراو بە مەکینە بەکاربھێنێت. ئەم یاسایانە بە شێوەی پاش‌ڕووداو بەسەر موڵکە پیشەسازییەکاندا جێبەجێ کران. ئەم قەدەغەکردنانە زیادە بوون بۆ ئەو چالاکییانەی کە پێشتر وەک بێزارکەر ڕێکخرابوون. ئەمانە بریتی بوون لە کۆگاکردنی تەقەمەنییەکان، کارگەکانی غاز، ھەڵکەندنی نەوت، قەسابخانەکان و کارگەکانی پێستەسازی. ھەرچەندە ئەنجومەنەکە حەوت ناوچەی پیشەسازیی دیاری کرد، ئەو لێخۆشبوونانەی لە نێوان ساڵانی ١٩٠٨ بۆ ١٩١٥ دران، ڕێگەیان بە گەشەپێدانی پیشەسازی دا لە ناوچە نیشتەجێبوونە دیاریکراوەکاندا. دوو جیاوازی ھەیە لە نێوان یاسای ناوچەی نیشتەجێبوونی ساڵی ١٩٠٨ و یاساکانی ناوچەسازیی دواتر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. یەکەم، یاساکانی ساڵی ١٩٠٨ نەخشەیەکی گشتگیری ناوچەسازییان دانەنا وەک ئەوەی یاسای ناوچەسازیی شاری نیویۆرک لە ساڵی ١٩١٦ کردی. دووەم، ناوچە نیشتەجێبوونەکان جۆرەکانی خانووبەرەیان لەیەکتر جیا نەدەکردەوە؛ ئەوان مامەڵەیان لەگەڵ شوقەکان، ھوتێلەکان، و خانووە جیاکانی یەک-خێزانیدا بە یەکسانی دەکرد.

لە ساڵی ١٩١٠، ھۆلیوود خرایە سەر لۆس ئانجلەس، کە لەو کاتەدا پێشتر ١٠ کۆمپانیای فیلمسازی لە شارەکەدا کاریان دەکرد. تا ساڵی ١٩٢١، زیاتر لە لەسەدا ٨٠ی پیشەسازیی فیلمی جیھان لە لۆس ئانجلەس (L.A.) کۆببووەوە. ئەو داھاتەی کە لەلایەن ئەم پیشەسازییەوە بەرھەمدەھێنرا، شارەکەی پاراست لەو زیانە ئابوورییە زۆرانەی کە بەر ناوچەکانی تری وڵاتەکە کەوت لە سەردەمی نیگەرانییە گەورەکەدا. تا ساڵی ١٩٣٠، ژمارەی دانیشتووان لە یەک ملیۆن کەس تێپەڕی. لە ساڵی ١٩٣٢، شارەکە میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کرد.

دوای جەنگی جیھانیی دووەم

کۆمپانیای دروستکردنی کەشتیی کالیفۆڕنیا لە دوورگەی تێرمیناڵ لە ڕیزی ئەو زۆرە لە دروستکەرانە بوو کە بەندەری لۆس ئانجلەسیان کردە یەکێک لە گەورەترین کارگەکانی دروستکردنی کەشتیی وڵاتەکە لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا.

لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا، لۆس ئانجلەس بووە ناوەندێکی گەورەی بەرھەمھێنانی سەردەمی جەنگ، وەک دروستکردنی کەشتی و فڕۆکە. کۆمپانیای کالشیپ (Calship) سەدان کەشتیی لیبێرتی و کەشتیی ڤیکتۆرییان لە دوورگەی تێرمیناڵ دروست کرد، و ناوچەی لۆس ئانجلەس بارەگای سەرەکیی شەش لە گەورەترین کۆمپانیاکانی دروستکردنی فڕۆکەی وڵاتەکە بوو (کۆمپانیای فڕۆکەسازیی دۆگلاس، کۆمپانیای فڕۆکەسازیی ھیووز، لۆکھید، نۆرس ئەمریکان ئەڤییەیشن، نۆرسرۆپ، و ڤولتی). لە کاتی جەنگدا، لە یەک ساڵدا زیاتر لە کۆی گشتیی ھەموو ساڵەکانی پێش جەنگ لەو کاتەوەی براکانی ڕایت یەکەم فڕۆکەیان لە ساڵی ١٩٠٣ فڕاند، فڕۆکە بەرھەم ھێنرا. بەرھەمھێنان لە لۆس ئانجلەس بە خێرایییەکی زۆر بەرزبووەوە، و وەک چۆن ویلیام ئێس کەنودسن، لە کۆمیسیۆنی ڕاوێژکاریی بەرگریی نەتەوەیی، وتی، "ئێمە سەرکەوتین چونکە دوژمنمان لەژێر لێشاوێکی بەرھەمھێناندا خنکاند، کە ھەرگیز وێنەی نەدیتبوو، و خەونیشی پێنەدەدیت کە بکرێت."

دوای جەنگی جیھانیی دووەم، لێشاوێکی گەورەی دانیشتووانی نوێ و فراوانبوونی پیشەسازییەکانی بەرگری و بۆشاییی ئاسمان، شارنشینیبوونی لۆس ئانجلەسیان خێراتر کرد. گەشەسەندنی گەورەی شارەکە وای کرد کە بە خێرایی فراوان بێت و تەشەنە بکات بەرەو باکووری ڕۆژئاوا بۆ ناو دۆڵی سان فێرناندۆ. فراوانبوونی تۆڕی ڕێگاوبانی خێرا کە لەلایەن دەوڵەتەوە خاوەندارێتی دەکرا لە دەیەکانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠ەکاندا، یارمەتیدەر بوو لە پاڵنانی گەشەی دەوروبەری شار و ئاماژە بوو بۆ لەناوچوونی سیستەمی شەمەندەفەری کارەباییی شارەکە کە خاوەندارێتییەکەی تایبەت بوو و کاتی خۆی گەورەترین سیستەمی جیھان بوو.

لە دەرەنجامی جەنگی جیھانیی دووەم، گەشەی دەوروبەری شار و چڕیی دانیشتووان، چەندین پارکی کات بەسەربردن لەم ناوچەیەدا دروست کران و کاریان پێ دەکرا. نموونەیەک پارکی بێڤەرڵی بوو، کە دەکەوتە گۆشەی بێڤەرڵی بڵڤار و لا سیێنێگا پێش ئەوەی دابخرێت و بکرێت بە سەنتەری بێڤەرڵی.

لە کۆتایییەکانی سەدەی بیستەمدا، لۆس ئانجلەس بە شێوەیەکی بەرچاو بڕی ئەو خانووبەرەیەی کەمکردەوە کە دەکرا دروست بکرێت لە ڕێگەی دابەزاندنی ئاستی ناوچەسازی لە شارەکەدا. لە ساڵی ١٩٦٠، شارەکە بەپێی پلانی ناوچەسازی توانای لەخۆگرتنی نزیکەی ١٠ ملیۆن کەسی ھەبوو. تا ساڵی ١٩٩٠، ئەو توانایە بۆ ٤٫٥ ملیۆن کەس دابەزی لە دەرەنجامی بڕیارە سیاسییەکان بۆ قەدەغەکردنی خانووبەرە لە ڕێگەی ناوچەسازییەوە.

گرژییە ڕەگەزییەکان بوونە ھۆی پشێوییەکانی واتس لە ساڵی ١٩٦٥، کە لە دەرەنجامدا ٣٤ کەس گیانیان لەدەستدا و زیاتر لە ١٬٠٠٠ کەسیش بریندار بوون.

مەراسیمی کردنەوەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ لە کۆلیسیۆمی LA

لە ساڵی ١٩٦٩، کالیفۆڕنیا بوو بە شوێنی لەدایکبوونی ئینتەرنێت، کاتێک یەکەمین ناردنی داتای ARPANET لە زانکۆی کالیفۆڕنیا، لۆس ئانجلەس (UCLA) بۆ پەیمانگای توێژینەوەی ستانفۆرد لە مێنلۆ پارک نێردرا.

لە ساڵی ١٩٧٣، تۆم بڕادلی وەک یەکەم سەرۆکی شارەوانیی ئەفریقایی-ئەمریکی لە شارەکەدا ھەڵبژێردرا، کە بۆ ماوەی پێنج خول خزمەتی کرد تا خانەنشینبوونی لە ساڵی ١٩٩٣. ڕووداوەکانی تری ناو شارەکە لە دەیەی ١٩٧٠دا بریتی بوون لە ڕووبەڕووبوونەوەی سوپای ڕزگاریی سیمبیۆنیز لە ساوث سێنتڕاڵ (باشووری لۆس ئانجلەس) لە ساڵی ١٩٧٤ و کەیسەکانی کوشتنی خنکێنەرەکانی ھیڵساید لە ساڵانی ١٩٧٧-١٩٧٨دا.

لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٤، شارەکە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە پێشی شیکاگۆ کەوت و بوو بە دووەم گەورەترین شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان.

لە ساڵی ١٩٨٤، شارەکە بۆ دووەم جار میوانداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کرد. سەرەڕای ئەوەی لەلایەن ١٤ وڵاتی کۆمۆنیستەوە بایکۆت کرا، ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٤ لە ڕووی دارایییەوە سەرکەوتووتر بوو لە ھەموو ئۆڵۆمپیادەکانی پێشوو، و بووە دووەمین ئۆڵۆمپیاد کە قازانج بەدەستبھێنێت؛ ئەوەی تریان، بەپێی شیکارییەکی ڕاپۆرتەکانی ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمە، ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە ئەویش لە لۆس ئانجلەس بەڕێوەچوو.

سەنتەری ویڵشایەر گراند، کە لە ساڵی ٢٠١٧ دروست کراوە، بەرزترین باڵەخانەیە لە کالیفۆڕنیا و لە تەواوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ڕۆژئاوادا.

گرژییە ڕەگەزییەکان لە ٢٩ی نیسانی ١٩٩٢دا تەقینەوە، بەھۆی بێتاوانکردنی چوار ئەفسەری بەشی پۆلیسی لۆس ئانجلەس (LAPD) لەلایەن دەستەی سوێندخواردنی دۆڵی سیمی، کە لە گرتەیەکی ڤیدیۆییدا دەرکەوتبوون کە لە ڕۆدنی کینگ دەدەن، ئەمەش بووە ھۆی پشێوی و ئاژاوەی بەرفراوان.

لە ساڵی ١٩٩٤، بوومەلەرزەی نۆرسریج بە گوڕی ٦٫٧ شارەکەی ھەژاند، کە بووە ھۆی ١٢٫٥ ملیار دۆلار زیان و ٧٢ کەسیش گیانیان لەدەستدا. سەدەکە بە ئابڕووچوونی ڕامپارت کۆتایی ھات، کە یەکێکە لە گەورەترین کەیسەکانی بەڵگەدارکراوی ھەڵسوکەوتی نادروستی پۆلیس لە مێژووی ئەمریکادا.

سەدەی بیست و یەکەم

لە ساڵی ٢٠٠٢، سەرۆکی شارەوانی جەیمس ھان سەرکردایەتیی ھەڵمەتێکی کرد دژی جیابوونەوە، کە لە دەرەنجامدا دەنگدەران ھەوڵەکانی دۆڵی سان فێرناندۆ و ھۆلیوودیان بۆ جیابوونەوە لە شارەکە تێکشکاند.

لە ساڵی ٢٠٢٢، کارین باس بوو بە یەکەم ژنە سەرۆک شارەوانیی شارەکە، بەمەش لۆس ئانجلەس بوو بە گەورەترین شاری ویلایەتە یەکگرتووەکان کە تا ئێستا ژنێکی وەک سەرۆک شارەوانی ھەبووبێت.

لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، زنجیرەیەک لە ئاگری کێویی وێرانکەر کە بەھۆی با و تۆزێکی بەھێزەوە دروست ببوون باشووری کالیفۆڕنیایان گرتەوە، کە تێیدا ئاگری کێویی پاسیفیک پالیسەیدس بووە ھۆی وێرانکارییەکی بەرفراوان لە کۆمەڵگەی باکووری ڕۆژئاوای لۆس ئانجلەس لە پاسیفیک پالیسەیدس، کە زۆر کەس بە وێرانکەرترین ئاگر لە مێژووی شاری لۆس ئانجلەسدا ناویان برد.

لە حوزەیرانی ٢٠٢٥، شارەکە تووشی خۆپیشاندان و پشێویی بووەوە دوای ھەڵمەتەکانی گرتن لەلایەن کۆچ و گومرگی ویلایەتە یەکگرتووەکان (ICE). ئیدارەی ترەمپ لۆس ئانجلەسی کردە ئامانج بەھۆی پێگەی وەک شاری پەناگە، بە ناردنی سەدان بریکاری فیدراڵی بۆ دەستگیرکردنی کۆچبەرانی بێ بەڵگەنامە. ترەمپ ھەروەھا پاسەوانی نەتەوەییی سوپا و ھێزەکانی دەریاییی ئەمریکای ڕەوانە کرد بەبێ ڕەزامەندیی حکومەتە ناوخۆیییەکان.

لۆس ئانجلەس میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٨ و پارالیمپیاد دەکات، کە لۆس ئانجلەس دەکاتە سێیەم شار کە بۆ سێیەم جار میوانداری ئۆڵۆمپیاد بکات، دوای لەندەن و پاریس.

جوگرافیا

ئەمانەش ببینە: حەوزی لۆس ئانجلەس و دۆڵی سان فێرناندۆ

تۆپۆگرافیا

دیمەنی مانگی دەستکردی لۆس ئانجلەس

شاری لۆس ئانجلەس ڕووبەرێکی گشتیی ٥٠٢٫٧ square mile (١٬٣٠٢ km²) دادەپۆشێت، کە پێکھاتووە لە ٤٦٨٫٧ square mile (١٬٢١٤ km²) وشکانی و ٣٤٫٠ square mile (٨٨ km²) ئاو. شارەکە بۆ ماوەی ٤٤ میل (٧١ km) لە باکوورەوە بۆ باشوور و بۆ ماوەی ٢٩ میل (٤٧ km) لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە. چێوەی دەرەوەی شارەکە ٣٤٢ میل (٥٥٠ km)ە.

لۆس ئانجلەس ھەم تەختە و ھەم گردۆڵکەیییە. بەرزترین خاڵ لە ناوخۆی شارەکەدا چیای لوکێنسە بە بەرزیی ٥٬٠٧٤ پێ (١٬٥٤٧ m)، کە دەکەوێتە بناری چیاکانی سان گابریێل لە لای باکووری دۆڵی کرێسێنتا. کۆتاییی ڕۆژھەڵاتی چیاکانی سانتا مۆنیکا لە ناوەندی شارەوە بەرەو زەریای ئارام درێژ دەبێتەوە و حەوزی لۆس ئانجلەس لە دۆڵی سان فێرناندۆ جیا دەکاتەوە. بەشە گردۆڵکەیییەکانی تری لۆس ئانجلەس بریتین لە ناوچەی چیای واشینگتن لە باکووری ناوەندی شار، بەشەکانی ڕۆژھەڵات وەک بۆیڵ ھایتس، ناوچەی کرێنשאو لە دەوروبەری گردەکانی باڵدوین، و ناوچەی سان پێدرۆ.

لە دەوروبەری شارەکە چیاگەلێکی زۆر بەرزتر ھەن. ڕاستەوخۆ لە باکوورەوە چیاکانی سان گابریێل ھەڵکەوتوون، کە ناوچەیەکی کات بەسەربردن و پشوودانە بۆ دانیشتووانی لۆس ئانجلەس. بەرزترین خاڵی بریتییە لە چیای سان ئەنتۆنیۆ، کە لە ناوخۆدا بە چیای باڵدی ناسراوە، و بەرزییەکەی دەگاتە ١٠٬٠٦٤ پێ (٣٬٠٦٨ m). لەولاترەوە، بەرزترین خاڵ لە باشووری کالیفۆڕنیا چیای سان گۆرگۆنیۆیە، کە ٨١ میل (١٣٠ km) لە ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری لۆس ئانجلەسەوە دوورە، و بەرزییەکەی ١١٬٥٠٣ پێ (٣٬٥٠٦ m)ە.

ڕووباری لۆس ئانجلەس، کە بەشێکی زۆری وەرزییە، کەناڵی ئاوەڕۆی سەرەکییە. بۆ ماوەی ٥١ میل (٨٢ km) ڕاستکرایەوە و بە کۆنکرێت داپۆشرا لەلایەن کۆلێژی ئەندازیارانی سوپا بۆ ئەوەی وەک کەناڵێکی کۆنترۆڵکردنی لافاو کار بکات. ڕووبارەکە لە ناوچەی کانۆگا پارکی شارەکە دەست پێ دەکات، بەرەو ڕۆژھەڵات لە دۆڵی سان فێرناندۆوە بە درێژاییی لێواری باکووری چیاکانی سانتا مۆنیکا دەڕوات، و پاشان بەرەو باشوور بە ناوەڕاستی شاردا دەسوڕێتەوە، تا دەگاتە دەمی خۆی لە بەندەری لۆنگ بیچ لە زەریای ئارام. کەنداوی بالۆنای بچووکتر دەڕژێتە ناو کەنداوی سانتا مۆنیکا لە پلایا دێل ڕێی.

ڕوەک

ئەمانەش ببینە: دەوەن و دارستانی کەناراویی کالیفۆڕنیا

لاگۆنی دێل ڕێی لە پلایا دێل ڕێی

لۆس ئانجلەس دەوڵەمەندە بە جۆرە ڕوەکە ڕەسەنەکان بەشێکی بەھۆی ھەمەچەشنیی ژینگەکانییەوە، لەوانە کەناراوەکان، زۆنگاوەکان، و چیاکان. باوترین کۆمەڵگە ڕوەکییەکان بریتین لە دەوەنی کەناراوی، دەوەنەکانی چاپارال، و دارستانە کەناراوییەکان. ڕوەکە ڕەسەنەکان بریتین لە گورگەگیای کالیفۆڕنیا، ماتیلیجا پۆپی، تۆیۆن، سیانۆتوس، چامیس، بەڕووی کەناراوی، چناری ئەمریکی، داری بی و گیای کێویی زەبەلاح. زۆرێک لەم جۆرە ڕەسەنانە، وەک گوڵەبەڕۆژەی لۆس ئانجلەس، ھێندە دەگمەن بوون کە بە مەترسیی لەناوچوون دادەنرێن. خورمای مەکسیکی، خورمای دوورگەی کەناری، خورمای شاژن، درەختی خورما و خورمای کالیفۆڕنیا باون لە ناوچەی لۆس ئانجلەس، ھەرچەندە تەنیا ئەوەی کۆتاییان ڕەسەنی کالیفۆڕنیایە، بەڵام ھێشتاش ڕەسەنی شاری لۆس ئانجلەس نییە.

لۆس ئانجلەس چەندین ڕوەکی فەرمیی ھەیە:

• درەختی فەرمیی لۆس ئانجلەس درەختی مەرجانە (Erythrina afra).
• گوڵی فەرمی باڵندەی بەھەشتە (Strelitzia reginae).
• ڕوەکی فەرمی تۆیۆنە (Heteromeles arbutifolia).

ئاژەڵان

ئەمانەش ببینە: پێڕستی ئاژەڵە کێوییەکانی لۆس ئانجلەس

شارەکە دانیشتووانێکی شاریی لە پشیلە کێوییەکان (Lynx rufus) ھەیە. گەڕی کێشەیەکی باوە لەناو ئەم کۆمەڵەیەدا. ھەرچەندە سیریێس و ھاوکارەکانی لە ساڵی ٢٠١٤دا ھەڵبژاردەی بۆماوەییی بەرگرییان لە چەندین لۆکەسدا دۆزییەوە، بەڵام ئەوان نەیانسەلماندووە کە ئەمە دەبێتە ھۆی جیاوازییەکی ڕاستەقینە کە یارمەتیی پشیلە کێوییەکان بدات لە داھاتوودا لە بەرامبەر بڵاوبوونەوەکانی گەڕیدا لە ڕێگەی بەرگریکردن لە نەخۆشییەکە بمێننەوە.

شەمشەمەکوێرە، کۆیۆت، ڕاکوون، ئۆپۆسوم، بۆگەنە، مار و سمۆرە ئەو ئاژەڵە کێوییانەن کە بە زۆری لە ناوچەی لۆس ئانجلەس دەبینرێن. پڵنگی شاخ، ئاسک، و ئاژەڵە کێوییەکانی تر بە ھەمان شێوە بە زۆری لە باشووری کالیفۆڕنیا دەبینرێن.

جیۆلۆجی

چیای لوکێنس، لە چیاکانی سان گابریێل، بەرزترین خاڵە لە LAدا.

لۆس ئانجلەس بەھۆی ھەڵکەوتەی لەسەر ئەڵقەی ئاگر ڕووبەڕووی بوومەلەرزە دەبێتەوە. ناجێگیریی جیۆلۆجی چەندین درزی دروست کردووە، کە ساڵانە نزیکەی ١٠٬٠٠٠ بوومەلەرزە لە باشووری کالیفۆڕنیا دروست دەکەن، ھەرچەندە زۆربەیان زۆر بچووکن بۆ ئەوەی ھەستیان پێ بکرێت. سیستەمی درزی سان ئەندریاس کە لە جۆری لێخلیسکاوە و دەکەوێتە سەر سنووری نێوان پلێتی زەریای ئارام و پلێتی ئەمریکای باکوور، بە ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەسدا تێدەپەڕێت. ئەو بەشەی درزەکە کە بە باشووری کالیفۆڕنیادا تێدەپەڕێت، نزیکەی ھەر ١١٠ بۆ ١٤٠ ساڵ جارێک ڕووبەڕووی بوومەلەرزەیەکی گەورە دەبێتەوە، و بوومەلەرزەزانان ھۆشدارییان داوە لە "گەورەکەی" داھاتوو، چونکە دوایین بوومەلەرزەی گەورە بوومەلەرزەی فۆرت تیخۆن لە ١٨٥٧ بوو. حەوزی لۆس ئانجلەس و ناوچەی مێترۆپۆلیتان ھەروەھا لە مەترسیدان بەھۆی بوومەلەرزەی پەستانی کوێرەوە. بوومەلەرزە گەورەکان کە ناوچەی لۆس ئانجلەسیان گرتووەتەوە بریتین لە بوومەلەرزەی لۆنگ بیچ لە ١٩٣٣، بوومەلەرزەی سان فێرناندۆ لە ١٩٧١، بوومەلەرزەی وتیەر نارۆز لە ١٩٨٧، و بوومەلەرزەی نۆرسریج لە ١٩٩٤. ھەموویان جگە لە چەند دانەیەکی کەم لە ئاستێکی نزم دان و ھەستیان پێناکرێت. USGS پێشبینیکردنی بوومەلەرزەی UCERFی کالیفۆڕنیای بڵاوکردووەتەوە، کە مۆدێلی ڕوودانی بوومەلەرزە لە کالیفۆڕنیا دەکێشێت. بەشێک لە شارەکە ھەروەھا مەترسیی تسونامیی لەسەرە؛ ناوچەکانی بەندەرەکە بەھۆی شەپۆلەکانی بوومەلەرزەی دوورگەکانی ئالیوت لە ١٩٤٦، بوومەلەرزەی ڤاڵدیڤیا لە ١٩٦٠، بوومەلەرزەی ئالاسکا لە ١٩٦٤، بوومەلەرزەی چیلی لە ٢٠١٠ و بوومەلەرزەکەی ژاپۆن لە ساڵی ٢٠١١دا زیانیان بەرکەوت.

دیمەنی شار

وتاری سەرەکی: پێڕستی قەزا و گەڕەکەکانی لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: پێڕستی بەرزترین باڵەخانەکانی لۆس ئانجلەس

شارەکە دابەش بووە بەسەر چەندین قەزا و گەڕەکی جیاوازدا، کە ھەندێکیان شارۆچکەی سەربەخۆ بوون کە لە کۆتاییدا لەگەڵ لۆس ئانجلەسدا یەکیان گرت. ئەم گەڕەکانە بە شێوەی پارچەپارچە گەشەیان کردووە، و ھێندە بە باشی پێناسەکراون کە شارەکە تابلۆی ھەیە کە نزیکەی ھەموویان دیاری دەکات.

تێڕوانینی گشتی

دیمەنی ئاسمانیی ناوەندی لۆس ئانجلەس لە پارکی گریفیتەوە

شێوازی شەقامەکانی شارەکە بەگشتی پەیڕەوی لە پلانێکی تۆڕی دەکەن، بە درێژیی بلۆکی یەکسان و شەقامی کاتی کە بەناو بلۆکەکاندا تێدەپەڕن. بەڵام، ئەمە ئاڵۆز بووە بەھۆی زەوییە سەختەکانەوە، کە وای کردووە تۆڕی جیاواز ھەبێت بۆ ھەر یەکێک لەو دۆڵانەی کە لۆس ئانجلەس دایاندەپۆشێت. شەقامە سەرەکییەکان وا دیزاین کراون کە قەبارەیەکی گەورە لە ھاتوچۆ بەناو زۆر بەشەکانی شارەکەدا بگوازنەوە، کە زۆربەیان زۆر درێژن؛ بڵڤاری سێپولڤێدا ٤٣ میل (٦٩ km) درێژە، لەکاتێکدا بڵڤاری فووٹھێڵ زیاتر لە ٦٠ میل (٩٧ km) درێژە، و دەگاتە ڕۆژھەڵات تا سان بێرناردینۆ. شۆفێران لە لۆس ئانجلەس بەدەست یەکێک لە خراپترین ماوەکانی قەرەباڵغیی ھاتوچۆوە لە جیھاندا دەناڵێنن، بەپێی پێوەرێکی ساڵانەی ھاتوچۆ لەلایەن دروستکەری سیستەمی ڕێدۆزی، TomTom. شۆفێرانی LA ساڵانە ٩٢ کاتژمێری زیادە لە قەرەباڵغیدا بەسەر دەبەن. لە کاتی لووتکەی قەرەباڵغیدا، بەپێی پێوەرەکە ٨٠٪ قەرەباڵغی ھەیە.

لۆس ئانجلەس زۆرجار بە بوونی باڵەخانەی کەم‌بەرزی دەناسرێتەوە، بەپێچەوانەی شاری نیویۆرک. لە دەرەوەی چەند سەنتەرێکی وەک ناوەندی شار، سەنتەری وارنەر، سێنتچری ستی، کۆریا تاون، میراکل مایڵ، ھۆلیوود، و وێستوود، باڵەخانە بەرزەکان و ئاسمان‌ڕنەکان لە لۆس ئانجلەسدا باو نین. بەڵام، ناوەندی لۆس ئانجلەس بەتەنیا چەندین باڵەخانەی لە سەرووی ٣٠ نھۆمەوە ھەیە، کە چواردەیان لە سەرووی ٥٠ نھۆمن، و دوویان لە سەرووی ٧٠ نھۆمن، کە بەرزترینیان سەنتەری ویڵشایەر گراندە.

کەشوھەوا

وتاری سەرەکی: کەشوھەوای لۆس ئانجلەس

لۆس ئانجلەس (ناوەندی شار)
Climate chart (explanation)
J F M A M J J A S O N D     3.3     68 49     3.6     68 50     2.2     70 52     0.7     72 55     0.3     74 58     0.1     77 61     0     82 65     0     84 65     0.1     83 64     0.6     79 60     0.8     73 53     2.5     67 48 Average max. and min. temperatures in °F Precipitation totals in inches Source: NOAA
Metric conversion J F M A M J J A S O N D     84     20 9     92     20 10     57     21 11     18     22 13     8.1     23 15     2.3     25 16     0.5     28 18     0     29 19     3.3     28 18     15     26 16     20     23 12     63     20 9 Average max. and min. temperatures in °C Precipitation totals in mm

لۆس ئانجلەس کەشوھەوای نیمچە وشکی دوو-وەرزەی ھەیە (پۆلێنی کۆپن: BSh) بە ھاوینێکی وشک و زستانێکی مامناوەند بۆ گەرم، بەڵام بڕێکی زیاتر لە دابارینی ساڵانە بەدەست دەھێنێت بەراورد بە زۆربەی کەشوھەوا نیمچە وشکەکان، و بە شێوەیەکی کەم لە سنووری کەشوھەوای دەریای ناوەڕاست نزیک دەبێتەوە (کۆپن: Csb لەسەر کەناراوەکان، Csa لە ناوچەکانی تر). پلەکانی گەرمای ڕۆژ بەگشتی بە درێژاییی ساڵ مامناوەندن. لە زستاندا، بە تێکڕا دەگەنە نزیکەی ٦٨ °F (٢٠ °C). مانگەکانی پاییز مەیلیان بەرەو گەرمبوونە، کە شەپۆلەکانی گەرما ڕووداوێکی باون لە مانگەکانی ئەیلوول و تشرینی یەکەمدا، لەکاتێکدا مانگەکانی بەھار مەیلیان بەرەو فێنکییە و دابارینی زیاتر بەخۆیانەوە دەبینن. لۆس ئانجلەس تیشکی خۆری زۆری ھەیە بە درێژاییی ساڵ، بە تێکڕا تەنیا ٣٥ ڕۆژی ساڵانە ھەیە کە دابارینی پێوانەکراوی تێدایە.

پلەکانی گەرما لە حەوزە کەناراوییەکەدا بۆ زیاتر لە دەیان ڕۆژ لە ساڵێکدا دەگاتە سەرووی ٩٠ °F (٣٢ °C)، لە یەک ڕۆژەوە لە مانگەکانی نیسان، ئایار، حوزەیران و تشرینی دووەم تا سێ ڕۆژ لە مانگێکدا لە مانگەکانی تەممووز، ئاب، تشرینی یەکەم و بۆ پێنج ڕۆژ لە ئەیلوولدا. پلەکانی گەرما لە دۆڵەکانی سان فێرناندۆ و سان گابریێل بە شێوەیەکی بەرچاو گەرمترن. پلەکانی گەرما تووشی گۆڕانکاریی بەرچاوی ڕۆژانە دەبن؛ لە ناوچەکانی ناوخۆ، جیاوازی نێوان تێکڕای نزمترین پلەی ڕۆژانە و تێکڕای بەرزترین پلەی ڕۆژانە زیاترە لە ٣٠ °F (١٧ °C). تێکڕای پلەی گەرمای ساڵانەی دەریا ٦٣ °F (١٧ °C)ە، لە ٥٨ °F (١٤ °C) لە کانوونی دووەمەوە بۆ ٦٨ °F (٢٠ °C) لە ئابدا. کاتژمێرەکانی تیشکی خۆر لە ساڵێکدا دەگاتە زیاتر لە ٣٬٠٠٠ کاتژمێر، لە تێکڕای ٧ کاتژمێر تیشکی خۆر لە ڕۆژێکدا لە کانوونی دووەمەوە تا تێکڕای ١٢ کاتژمێر لە تەممووزدا.

بەھۆی ھەڵکەوتەی شاخاویی ناوچەی دەوروبەری، ناوچەی لۆس ئانجلەس ژمارەیەکی زۆر لە وردەکەشوھەوای جیاوازی لەخۆگرتووە، کە دەبێتە ھۆی گۆڕانکاریی زۆر لە پلەکانی گەرما لە ناوچەی زۆر نزیک لە یەکترەوە. بۆ نموونە، تێکڕای بەرزترین پلەی گەرما لە مانگی تەممووزدا لە پردی سانتا مۆنیکا دەگاتە ٧٠ °F (٢١ °C) لەکاتێکدا لە کانۆگا پارک کە ١٥ میل (٢٤ km) لێیەوە دوورە، دەگاتە ٩٥ °F (٣٥ °C). شارەکە، وەک زۆربەی کەناراوەکانی باشووری کالیفۆڕنیا، ڕووبەڕووی دیاردەیەکی کەشوھەوای کۆتاییی بەھار/سەرەتای ھاوین دەبێتەوە کە پێی دەوترێت "حوزەیرانی خەمگین" (June Gloom). ئەمەش ئاسمانی ھەوراوی یان تەمومژاوی لە بەیانیاندا لەخۆ دەگرێت کە تا سەرەتای پاشنیوەڕۆ جێگەی خۆیان بۆ خۆر چۆڵ دەکەن.

دەریاچەی ھۆلیوود لە چیاکانی سانتا مۆنیکا

لەمدوایییانەدا، وشکەساڵییەکانی کالیفۆڕنیا لە سەرتاسەری ویلایەتەکەدا پەستانی زیاتری خستووەتە سەر ئاسایشی ئاوی شارەکە. ناوەندی لۆس ئانجلەس ساڵانە بە تێکڕا ١٤٫٦٧ in (٣٧٣ mm) دابارینی ھەیە، کە بەزۆری لە نێوان تشرینی دووەم و ئازاردا ڕوودەدات، و بەگشتی لە شێوەی بارانبارینی مامناوەنددایە، بەڵام ھەندێک جار وەک بارانبارینی قورس لە کاتی زریانەکانی زستاندا دەبارێت. دابارین بەزۆری لە گرد و لێوارە کەناراوییەکانی چیاکاندا بەرزترە بەھۆی بەرزبوونەوەی ئۆرۆگرافیکییەوە. ڕۆژەکانی ھاوین بەزۆری بێ بارانن. بە دەگمەن، ھاتنە ناوەوەی ھەوای شێدار لە باشوور یان ڕۆژھەڵاتەوە دەتوانێت ببێتە ھۆی ھەورەتریشقەی کورتخایەن لە کۆتایی ھاویندا، بەتایبەتی لە چیاکاندا. کەناراوەکان کەمێک کەمتر بارانیان لێ دەبارێت، لەکاتێکدا ناوچەکانی ناوخۆ و چیاکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتریان لێ دەبارێت. ساڵانی بارانبارینی مامناوەند دەگمەنن. شێوازی باو بریتییە لە گۆڕانکاری لە ساڵێکەوە بۆ ساڵێکی تر، لەگەڵ زنجیرەیەکی کورت لە ساڵانی وشکی ٥–١٠ in (١٣٠–٢٥٠ mm) بارانبارین، کە بە دوایدا یەک یان دوو ساڵی تەڕ دێت کە زیاتر لە ٢٠ in (٥١٠ mm) بارانی لێ دەبارێت. ساڵە تەڕەکان بەزۆری پەیوەندییان بە دۆخی ئاوی گەرمی ئێل نینۆوە ھەیە لە زەریای ئارامدا، و ساڵە وشکەکان بە ئەڵقەکانی ئاوی ساردتری لا نیناوە. زنجیرەیەک لە ڕۆژانی باراناوی دەتوانێت ببێتە ھۆی لافاو لە ناوچە نزمەکان و خزینی خشت لەسەر گردەکان، بەتایبەتی دوای ئەوەی ئاگری کێوی لێوارەکانیان ڕووت کردووەتەوە.

کەناری ڤێنیز لەسەر باشووری کەناراوەکانی کالیفۆڕنیا

ھەردوو پلەی گەرمای بەستن و بەفربارین لە حەوزی شارەکە و بە درێژایی کەناراوەکان زۆر دەگمەنن، کە دوایین تۆماری ٣٢ °F (٠ °C) لە وێستگەی ناوەندی شارەکە لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩ بووە؛ پلەکانی گەرمای بەستن نزیکەی ھەموو ساڵێک لە ناوچەکانی دۆڵەکەدا ڕوودەدەن، لەکاتێکدا چیاکانی ناو سنووری شارەکە بەزۆری ھەموو زستانێک بەفریان لێ دەبارێت. زۆرترین بەفربارین کە لە ناوەندی لۆس ئانجلەس تۆمارکراوە بریتی بووە لە ٢٫٠ ئینچ (٥ cm) لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٢دا. لەکاتێکدا نوێترین بەفربارین لە شوباتی ٢٠١٩ ڕوویدا، کە یەکەم بەفربارین بوو لە ساڵی ١٩٦٢ەوە، ھەروەھا بەفربارین لە ناوچە تەنیشتەکانی لۆس ئانجلەس تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بەردەوام بووە. حاڵەتە کورت و ناوخۆیییەکانی تەرزە دەتوانێت لە کاتی دەگمەندا ڕووبدات، بەڵام باوترە لە بەفربارین. لە وێستگەی فەرمیی ناوەندی شارەکەدا، بەرزترین پلەی گەرما کە تۆمارکرابێت بریتییە لە ١١٣ °F (٤٥ °C) لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا، لەکاتێکدا نزمترینیان ٢٨ °F (−٢ °C)ە، لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٤٩دا. لە ناو شاری لۆس ئانجلەسدا، بەرزترین پلەی گەرما کە تا ئێستا بە فەرمی تۆمارکرابێت بریتییە لە ١٢١ °F (٤٩ °C)، لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، لە وێستگەی کەشوھەوای کۆلێژی پێرز لە گەڕەکی وودلاند ھیڵزی دۆڵی سان فێرناندۆ. لە کاتی پاییز و زستاندا، بایەکانی سانتا ئانا ھەندێک جار کەشوھەوایەکی گەرمتر و وشکتر بۆ لۆس ئانجلەس دەھێنن، و مەترسیی ئاگری کێوی بەرز دەکەنەوە. داڕێژە:Los Angeles weatherbox

کێشە ژینگەیییەکان

زانیاریی زیاتر: پیسبوونی ژینگە لە کالیفۆڕنیا § پیسبوونی ھەوای لۆس ئانجلەس

دەنگییە دەرەکییەکان

"Fighting Smog in Los Angeles", Distillations Podcast, 2018 Science History Institute

بەھۆی جوگرافیا، پشتبەستنی زۆر بە ئۆتۆمبێل، و کۆمەڵەی بەندەری لۆس ئانجلەس/لۆنگ بیچ، لۆس ئانجلەس بەدەست پیسبوونی ھەواوە دەناڵێنێت بە شێوەی دووکەڵەمژ. حەوزی لۆس ئانجلەس و دۆڵی سان فێرناندۆ مەترسیی پێچەوانەبوونەوەی بەرگەھەوایان لەسەرە، کە ئەوەش دووکەڵی ئۆتۆمبێل، فڕۆکە، شەمەندەفەر، کەشتیوانی، بەرھەمھێنان، و سەرچاوەکانی تر لەخۆ دەگرێت.

دووکەڵەمژ لە لۆس ئانجلەس لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥

وەرزی دووکەڵەمژ نزیکەی لە مانگی ئایارەوە تا تشرینی یەکەم دەخایەنێت. لەکاتێکدا شارە گەورەکانی تر پشت بە باران دەبەستن بۆ پاککردنەوەی دووکەڵەمژ، لۆس ئانجلەس ساڵانە تەنیا ١٥ ئینچ (٣٨٠ mm) بارانی لێ دەبارێت: پیسبوون لە ماوەی چەندین ڕۆژی یەک لە دوای یەکدا کەڵەکە دەبێت. کێشەکانی کوالیتیی ھەوا لە لۆس ئانجلەس و شارە گەورەکانی تر بووە ھۆی تێپەڕاندنی یاسا ژینگەیییە نەتەوەیییە سەرەتایییەکان، لەوانە یاسای ھەوای پاک. کاتێک یاساکە تێپەڕێنرا، کالیفۆڕنیا نەیتوانی پلانی جێبەجێکردنی ویلایەت دروست بکات کە توانای پێبدات ستانداردە نوێیەکانی کوالیتیی ھەوا بەدی بھێنێت، بەشێکی زۆری بەھۆی ئاستی پیسبوون لە لۆس ئانجلەس کە بەھۆی ئۆتۆمبێلە کۆنەکانەوە دروست دەبوو. لەم دوایییانەدا، ویلایەتی کالیفۆڕنیا پێشەنگ بووە لە وڵاتەکەدا لە کارکردن بۆ سنووردارکردنی پیسبوون بە سەپاندنی بەکارھێنانی ئۆتۆمبێلە کەم-دەرھاوێژەکان. چاوەڕوان دەکرێت دووکەڵەمژ بەردەوام بێت لە دابەزین لە ساڵانی داھاتوودا بەھۆی ھەنگاوە توندەکان بۆ کەمکردنەوەی، کە بریتین لە ئۆتۆمبێلی کارەبایی و دووڕەگ، پێشکەوتنەکان لە گواستنەوەی گشتیدا، و ڕێکارەکانی تر.

ژمارەی ئاگادارکردنەوەکانی دووکەڵەمژی قۆناغی یەکەم لە لۆس ئانجلەس لە زیاتر لە ١٠٠ جار لە ساڵێکدا لە دەیەی ١٩٧٠ بۆ نزیکەی سفر لە ھەزارەی نوێدا کەمبووەتەوە. سەرەڕای باشبوونەوەی دۆخەکە، ڕاپۆرتە ساڵانەیییەکانی ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ی کۆمەڵەی سییەکان لە ئەمریکا شارەکەی وەک پیسبووترین شاری وڵاتەکە لە ڕووی پیسبوونی تەنۆلکەییی کورتخایەن و پیسبوونی تەنۆلکەییی بەدرێژایی ساڵدا پۆلێن کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٨دا، شارەکە بە دووەم پیسبووترین شار پۆلێن کرا و دووبارە بەرزترین ئاستی پیسبوونی تەنۆلکەییی بەدرێژایی ساڵی ھەبوو. شارەکە ئامانجی خۆی بۆ دابینکردنی سەدا ٢٠ی وزەی شارەکە لە سەرچاوە نوێبووەکان لە ساڵی ٢٠١٠دا بەدەستھێنا. ڕاپرسییەکەی کۆمەڵەی سییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٣دا ناوچەی مێترۆپۆلیتانی بە خاوەنی خراپترین دووکەڵەمژ لە وڵاتەکەدا، و چوارەم لە ھەردوو ئاستی پیسبوونی کورتخایەن و بەدرێژایی ساڵ پۆلێن کرد.

لۆس ئانجلەس ھەروەھا شوێنی گەورەترین کێڵگەی نەوتی شارییە لە وڵاتەکەدا. زیاتر لە ٧٠٠ بیری نەوتی چالاک لە دووریی ١٬٥٠٠ پێ (٤٦٠ m) لە ماڵەکان، کڵێساکان، قوتابخانەکان و نەخۆشخانەکان لە ناو شارەکەدا ھەن، دۆخێک کە دەزگای پاراستنی ژینگەی ئەمریکا (EPA) نیگەرانیی جددیی سەبارەت پێی دەربڕیوە.

دیمۆگرافیا

وتاری سەرەکی: دیمۆگرافیای لۆس ئانجلەس

کۆی دانیشتووان، تەمەن و ڕەگەز

سەرژمێری ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند کە لۆس ئانجلەس دانیشتووانەکەی ٣٬٨٩٨٬٧٤٧ کەسە. چڕیی دانیشتووانەکەی ٨٬٣٠٤٫٢ کەس بوو لە ھەر میلێکی چوارگۆشەدا (٣٬١٦٨ کەس بۆ ھەر کیلۆمەترێکی چوارگۆشە). ٥٫٢٪ی کۆی دانیشتووانەکەی تەمەنیان لە خوار ٥ ساڵەوەیە، ١٩٫٥٪ لە خوار ١٨ ساڵەوەن و ١٣٫٨٪ تەمەنیان ٦٥ ساڵ و سەرووترە. مێینەکان ٥٠٫٢٪ی کۆی دانیشتووان پێکدەھێنن. شارەکە لە دوای سەرژمێریی ٢٠٢٠ەوە ٠٫٥٪ی دانیشتووانەکەی لەدەستداوە. نوێترین خەمڵاندنی فەرمی (٢٠٢٥) لە نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە دەریخست کە ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی لۆس ئانجلەس بە خێراترین ئاست لە نێوان ناوچە گەورەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا کەمیکردووە.

خانووبەرە و خێزانەکان

یەکەکانی نیشتەجێبوون کە خاوەنەکانیان تێیدا دەژین ٣٦٫٣٪ی کۆی گشتیی یەکەکانی نیشتەجێبوونی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن، و تێچوویان بە تێکڕا ٨٧٩٬٥٠٠ دۆلارە. (٢٠١٩-٢٠٢٣) بە ھەبوونی قیست (mortgage)، تێکڕای تێچووی مانگانەی ھەڵبژێردراوی خاوەنماڵ ٣٬٣٩٩ دۆلارە، و بەبێ قیست ٩٥٠ دۆلارە. (٢٠١٩-٢٠٢٣) تێکڕای کرێی مانگانە ١٬٨٧٩ دۆلارە. (٢٠١٩-٢٠٢٣) لە لۆس ئانجلەسدا ١٬٤١٩٬٦٦٣ خێزان ھەن، کە بە تێکڕا ٢٫٦٤ کەس لە ھەر خێزانێکدا دەژین. (٢٠١٩-٢٠٢٣).

زمانەکان

زیاتر لە ٢٠٠ زمان لە لۆس ئانجلەس قسەیان پێدەکرێت. ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە ڕایگەیاند کە نزیکەی ٥٦٫٨٪ی دانیشتووانی شارەکە کە تەمەنیان پێنج ساڵ و سەرووترە، لە ماڵەوە بە زمانێکی تر جگە لە ئینگلیزی قسە دەکەن.

ئابووری

ڕێژەی ئەو خێزانانەی کە داھاتیان سەروو ١٥٠ ھەزار دۆلارە لە سەرانسەری ناوچەکانی سەرژمێریی لۆس ئانجلەس کاونتی

نزیکەی ٦٦٫٥٪ی کۆی دانیشتووانی تەمەن ١٦ ساڵ و سەرووتر ھێزی کاری مەدەنیی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن، لەکاتێکدا لە نێوان دانیشتووانی مێینەی تەمەن ١٦ ساڵ و سەرووتردا ئەم ڕێژەیە ٦١٫٠٪یە. لە ساڵی ٢٠٢٢دا، خزمەتگوزارییەکانی شوێنی مانەوە و خۆراک ١٧٬٣٦٦٬٩٦٦ دۆلاریان بەدەستھێناوە، کەرتی چاوەدێریی تەندروستی و ھاوکاریی کۆمەڵایەتی ٤٦٬٢٩٧٬٨٣٩ دۆلار، گواستنەوە و کۆگاکردن ٢٥٬٤١٠٬٢٥٧ دۆلار، و کەرتی فرۆشتنی تاک ٨١٬٣٥١٬٥٢٣ دۆلاریان بەدەستھێناوە، لەگەڵ ئەوەی دانیشتووان بە تێکڕا ٢١٬٢٨١ دۆلاریان بۆ کڕینی تاک بە درێژایی ساڵەکە خەرج کردووە. لە ساڵی ٢٠١٩ەوە بۆ ٢٠٢٣، تێکڕای داھاتی خێزان لە لۆس ئانجلەس ٨٠٬٣٦٦ دۆلار بووە (بە دۆلاری ٢٠٢٣)، لەکاتێکدا داھاتی سەرانە لە ١٢ مانگی ڕابردوودا ٤٦٬٢٧٠ دۆلار بووە. نزیکەی ١٦٫٥٪ی دانیشتووانی لۆس ئانجلەس کۆی داھاتیان لە خوار ھێڵی ھەژاریی فیدراڵییەوەیە.

ڕەگەز و نەتەوە

چایناتاونی لۆس ئانجلەس

بەپێی داتاکانی ساڵی ٢٠٢٣ی نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان، دانیشتووانی لۆس ئانجلەس ٤٧٫٢٪یان ھیسپانی یان لاتینین، ٢٨٫٣٪یان سپیپێستی ناھیسپانین، ٨٫٥٪یان ڕەشپێستن، ١٢٫٠٪یان ئاسیایین، ١٫٢٪یان ئەمریکییە ڕەسەنەکانن و ٠٫١٪یان دانیشتووانی دوورگەکانی زەریای ئارامن. گەڕەکە نەتەوەیییەکانی وەک چایناتاون، فیلیپینۆتاونی مێژوویی، کۆریا تاون، ئەرمینیای بچووک، ئەسیوپیای بچووک، تارانجلس، تۆکیۆی بچووک، بەنگلادیشی بچووک، و تای تاون نموونەی خەسڵەتی فرەکلتووری لۆس ئانجلەسن. خەڵکی بە ڕەچەڵەک مەکسیکی گەورەترین گرووپی نەتەوەیی پێکدەھێنن، کە ٣١٫٩٪ی دانیشتووانی شارەکە دەگرێتەوە، دواتر کەسانی بە ڕەچەڵەک سەلڤادۆری (٦٫٠٪) و گواتیمالایی (٣٫٦٪). نەوەکانی مەکسیکییەکان و ئەمریکییەکانی ناوەڕاست کۆمەڵگەی دێرین و جێگیرکراویان لە لۆس ئانجلەس ھەیە و بەسەر تەواوی ناوچە مێترۆپۆلیتانەکەدا بڵاوبوونەتەوە. ئەوان بە زۆری لە ناوچەکانی دەوروبەری ناوەندی شار چڕبوونەتەوە، وەک ڕۆژھەڵاتی لۆس ئانجلەس، باکووری ڕۆژھەڵاتی لۆس ئانجلەس و وێستلەیک.

گەورەترین گرووپە نەتەوەیییە ئاسیایییەکان بریتین لە فیلیپینییەکان (٣٫٢٪) و کۆرییەکان (٢٫٩٪)، کە گەڕەکی نەتەوەییی تایبەت بە خۆیان ھەیە—کۆریا تاون لە سەنتەری ویڵشایەر و فیلیپینۆتاونی مێژوویی. کەسانی چینی، کە ١٫٨٪ی دانیشتووانی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن، بە زۆری لە دەرەوەی سنووری شاری لۆس ئانجلەس دەژین، لە دۆڵی سان گابریێل لە ڕۆژھەڵاتی ناوچەی لۆس ئانجلەس، بەڵام بوونێکی بەرچاویان لە شارەکەدا ھەیە، بەتایبەتی لە چایناتاون. چایناتاون و تای تاون ھەروەھا ماڵی چەندین کەسی تایلەندی و کەمبۆدین، کە بە ڕیزبەندی ٠٫٣٪ و ٠٫١٪ی دانیشتووانی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن. کەسانی ژاپۆنی ٠٫٩٪ی دانیشتووانی شارەکە پێکدەھێنن و تۆکیۆی بچووکی جێگیرکراویان لە ناوەندی شارەکەدا ھەیە، و کۆمەڵگەیەکی بەرچاوی تری ئەمریکییە ژاپۆنییەکان لە ناوچەی ساوتێل لە ڕۆژئاوای لۆس ئانجلەس ھەیە. کەسانی ھیندی ٠٫٩٪ی دانیشتووانی شارەکە پێکدەھێنن. کەسانی ڤێتنامی ٠٫٥٪ی دانیشتووانی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن.

لۆس ئانجلەس ھەروەھا شوێنی کۆمەڵگەکانی قەوقازی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە، وەک ئەرمەنییەکان، ئاشوورییەکان، و ئێرانییەکان، کە زۆرێکیان لە گەڕەکەکانی وەک ئەرمینیای بچووک و تارانجلس دەژین.

بەھۆی جیاکاریی ڕەگەزی کە لە کۆتایییەکانی سەدەی بیستەمدا کۆتایی ھات، ئەفریقایی-ئەمریکییەکان گرووپی نەتەوەییی سەرەکی بوون لە باشووری لۆس ئانجلەس، کە لە دەیەی ١٩٦٠ەوە وەک گەورەترین کۆمەڵگەی ئەفریقایی-ئەمریکی لە ڕۆژئاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان دەرکەوتووە. ئەو گەڕەکانەی باشووری لۆس ئانجلەس کە بەرزترین چڕیی ئەفریقایی-ئەمریکییەکانیان تێدایە بریتین لە کرێنשאو، گردەکانی باڵدوین، پارتی لیمێرت، پارکی ھاید، پارکی گرامێرسی، گۆڕەپانی مانچێستەر و واتس. لە دەیەی ١٩٩٠ەوە، بەرزبوونەوەی تێچووی بژێوی لە شارەکەدا کاریگەریی بەرچاوی لەسەر دانیشتووانی ئەفریقایی-ئەمریکی ھەبووە. ئەفریقایی-ئەمریکییەکان خێراترین دانیشتووانن لە ڕووی کەمبوونەوە لە شارەکەدا، و زۆرێک لەو گەڕەکانەی کە پێشتر بە زۆری ئەفریقایی-ئەمریکی بوون ئێستا زۆر ھەمەچەشنتر بوون. ھەروەھا کۆمەڵگەیەکی بەرچاوی ئێریترەیی و ئەسیوپی لە ناوچەی فایرفاکس ھەیە.

لۆس ئانجلەس دووەم گەورەترین دانیشتووانی مەکسیکی، ئەرمەنی، سەلڤادۆری، فلیپینی، و گواتیمالاییی ھەیە وەک شار لە جیھاندا، سێیەم گەورەترین دانیشتووانی کەنەدیی ھەیە لە جیھاندا، و خاوەنی گەورەترین دانیشتووانی ژاپۆنی، ئێرانی/فارسی، کەمبۆدی، و ڕۆمانی (قەرەج)ە لە وڵاتەکەدا. کۆمەڵگەی ئیتاڵییەکان لە سان پێدرۆ چڕبوونەتەوە.

زۆربەی دانیشتووانە لەدایکبووەکانی دەرەوەی وڵات لە لۆس ئانجلەس لە مەکسیک، ئێلسەلڤادۆر، گواتیمالا، فلیپین و کۆریای باشوور لەدایکبوون.

ئایین

پەیوەندیی ئایینی (٢٠١٤)
مەسیحی			٦٥٪
کاسۆلیک			٣٢٪
پرۆتێستانت			٣٠٪
مەسیحییەکانی تر			٣٪
بێ ئایین			٢٥٪
جوولەکە			٣٪
موسڵمان			٢٪
بوودی			٢٪
ھیندوو			١٪
ئایینەکانی تر			١٪

بەپێی توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن سەنتەری توێژینەوەی پیوەوە، مەسیحییەت بەربڵاوترین ئایینە لە لۆس ئانجلەس (٦٥٪). ئەرکدیۆسێزی ڕۆمانیی کاسۆلیکیی لۆس ئانجلەس گەورەترین ئەرکدیۆسێزە لە وڵاتەکەدا. کاردیناڵ ڕۆجەر ماھۆنی، وەک قەشە گەورە، سەرپەرشتیی دروستکردنی کڵێسای گەورەی خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکانی کرد، کە لە ئەیلوولی ٢٠٠٢ لە ناوەندی لۆس ئانجلەس کرایەوە.

لە ساڵی ٢٠١١دا، نەریتێکی پێشتر باو، بەڵام لەکارکەوتوو بۆ ئەنجامدانی ڕێپێوانێک و قوربانییەک بۆ ڕێزگرتن لە خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکان، بە مەبەستی یادکردنەوەی دامەزراندنی شاری لۆس ئانجلەس لە ساڵی ١٧٨١، لەلایەن دامەزراوەی شاژنی فریشتەکان و دامەزرێنەرەکەی مارک ئەلبێرتەوە زیندوو کرایەوە، بە پشتگیریی ئەرکدیۆسێزی لۆس ئانجلەس و چەندین سەرکردەی مەدەنی. ئەم نەریتە تازە زیندووکراوەیە درێژەپێدەری ڕێپێوانە ڕەسەنەکان و قوربانییەکانە کە لە یەکەمین ساڵیادی دامەزراندنی لۆس ئانجلەس لە ساڵی ١٧٨٢ دەستی پێکرد و بۆ نزیکەی سەدەیەک دوای ئەوە بەردەوام بوو.

کڵێسای گەورەی خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکان (ھەروەھا پێی دەوترێت کڵێسای گەورەی لۆس ئانجلەس)، کڵێسای گەورەی مێترۆپۆلیتانی کڵێسای ڕۆمانیی کاسۆلیکە لە لۆس ئانجلەس

بە بوونی ٦٢١٬٠٠٠ جوولەکە لە ناوچە مێترۆپۆلیتانەکەدا، ناوچەکە دووەم گەورەترین دانیشتووانی جوولەکەی ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، دوای شاری نیویۆرک. زۆرێک لە جوولەکەکانی لۆس ئانجلەس ئێستا لە وێستساید و لە دۆڵی سان فێرناندۆ دەژین، ھەرچەندە بۆیڵ ھایتس پێشتر و پێش جەنگی جیھانیی دووەم دانیشتووانێکی زۆری جوولەکەی ھەبوو بەھۆی پەیماننامە سنووردارکەرەکانی خانووبەرەوە. گەڕەکە سەرەکییەکانی جوولەکە ئۆرتۆدۆکسەکان بریتین لە پارکی ھانکۆک، پیکۆ-ڕۆبێرتسن، و گوندی دۆڵ، لەکاتێکدا ئیسرائیلییە جوولەکەکان بەباشی لە گەڕەکەکانی ئێنسینۆ و تارزانا بونیان ھەیە، و جوولەکە ئێرانییەکان لە بێڤەرڵی ھیڵزن. زۆرێک لە جۆرەکانی ئایینی جوولەکە لە ناوچەی گەورەی لۆس ئانجلەسدا بونیان ھەیە، لەوانە ڕیفۆرم، کۆنەپارێز، ئۆرتۆدۆکس، و ڕیکۆنستراکشنست. کەنیسەی شەقامی برید لە ڕۆژھەڵاتی لۆس ئانجلەس، کە لە ساڵی ١٩٢٣ دروست کراوە، گەورەترین کەنیسە بوو لە ڕۆژئاوای شیکاگۆ لە دەیەکانی سەرەتاییدا؛ لە ئێستادا چیتر وەک کەنیسە بەکارناھێنرێت بە شێوەیەکی ڕۆژانە و خەریکە دەگۆڕدرێت بۆ مۆزەخانە و سەنتەری کۆمەڵگە. سەنتەری کابالا ھەروەھا لە شارەکەدا بوونی ھەیە.

کڵێسای نێودەوڵەتیی فۆرسکوێر گۆسپێڵ لە لۆس ئانجلەس لەلایەن ئەیمی سەمپڵ ماکفێرسۆن لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزرا و تا ئەمڕۆش بارەگای سەرەکیی لەوێ ماوەتەوە. بۆ چەندین ساڵ، کڵێساکە لە پەرستگای ئەنجێلوس کۆدەبووەوە، کە لە کاتی دروستکردنیدا یەکێک بوو لە گەورەترین کڵێساکانی وڵاتەکە.

پەرستگای بڵڤاری ویڵشایەر یەکێکە لە گەورەترین کەنیسەکانی ناو L.A.

لۆس ئانجلەس خاوەنی نەریتێکی پرۆتێستانتیی دەوڵەمەند و کاریگەر بووە. یەکەمین خزمەتگوزاریی پرۆتێستانتی لە لۆس ئانجلەس کۆبوونەوەیەکی میسۆدیستەکان بوو کە لە ماڵێکی تایبەتدا لە ساڵی ١٨٥٠ بەڕێوەچوو، و کۆنترین کڵێسای پرۆتێستانتی کە ھێشتا لە کاردایە، یەکەم کڵێسای کۆنگرێگەیشنال، لە ساڵی ١٨٦٧ دامەزرا. لە سەرەتای ساڵانی ١٩٠٠ەکاندا پەیمانگای کتێبی پیرۆزی لۆس ئانجلەس بەڵگەنامە دامەزرێنەرەکانی بزووتنەوەی بنجینەخوازیی مەسیحی بڵاوکردەوە و بووژانەوەی شەقامی ئازووسا دەستی بە پێنتیكۆستالیزم کرد. کڵێسای کۆمەڵگەی مێترۆپۆلیتان ھەروەھا لە ناوچەی لۆس ئانجلەس سەریھەڵدا. کڵێسە گرنگەکانی شارەکە بریتین لە یەکەم کڵێسای پرێسبیتێریانی ھۆلیوود، کڵێسای پرێسبیتێریانی بێل ئێر، یەکەم کڵێسای میسۆدیستی ئپیسکۆپاڵی ئەفریقی لە لۆس ئانجلەس، کڵێسای وێست ئانجلەسی خودا لە مەسیحدا، دووەم کڵێسای باپتیست، سەنتەری مەسیحیی کرێنשאو، کڵێسای مەسیحیی یادەوەریی ماککارتی، و یەکەم کڵێسای کۆنگرێگەیشنال.

دووەم کڵێسای مەسیح، زانستخواز

ناوچەی ھۆلیوودی لۆس ئانجلەس ھەروەھا خاوەنی چەندین بارەگا و کڵێسای گرنگە، لەوانە سەنتەری ناودارانی سەر بە کڵێسای ساینتۆلۆژی.

بەھۆی دانیشتووانە فرە-نەتەوەیییە گەورەکەی لۆس ئانجلەسەوە، جۆرەھا ئایین پەیڕەو دەکرێن، لەوانە بوودی، ھیندوویزم، ئیسلام، زەردەشتی، سیخی، بەھایی، چەندین کڵێسای ئۆرتۆدۆکسیی ڕۆژھەڵات، سۆفیزم، شینتۆیزم، تاویزم، کۆنفۆشیۆسیزم، ئایینی میللیی چینی و چەندین ئایینی تر. بۆ نموونە، کۆچبەرانی ئاسیا چەندین کۆمەڵەی گرنگی بوودییان پێکھێناوە، کە وایکردووە شارەکە ببێتە ماڵی گەورەترین جۆراوجۆریی بوودییەکان لە جیھاندا. یەکەمین پەرستگای میللیی بوودی لە ساڵی ١٨٧٥ لە شارەکەدا دامەزرا. بێخوایی و بیروباوەڕە عەلمانییەکانی تریش باون، چونکە شارەکە گەورەترین شارە لە ناوچەی پشتێنەی بێکڵێسای ڕۆژئاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان.

ئاوارەیی (بێماڵ و حاڵی)

وتاری سەرەکی: ئاوارەیی لە لۆس ئانجلەس

خێمەی بێماڵەکان لە دەرەوەی ھۆڵی شاری لۆس ئانجلەس، ٢٠٢١

تا کانوونی دووەمی ٢٠٢٤، ٤٥٬٢٥٢ کەسی بێماڵ و حاڵی (ئاوارە) لە شاری لۆس ئانجلەس ھەن، کە نزیکەی ٦٠٪ی دانیشتووانی بێماڵی ناوچەی لۆس ئانجلەس پێکدەھێنن. ئەمە ٢٫٢٪ کەمبوونەوەیە بەراورد بە ساڵی پێشوو (لەگەڵ ٠٫٣٪ کەمبوونەوە لە کۆی گشتیی دانیشتووانی بێماڵ لە ناوچەی لۆس ئانجلەس). چەقی ئاوارەیی لە لۆس ئانجلەس گەڕەکی سکید ڕۆوە، کە ٨٬٠٠٠ کەسی بێماڵی تێدایە، و یەکێکە لە گەورەترین کۆمەڵگە جێگیرەکانی بێماڵان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەرزبوونەوەی ژمارەی دانیشتووانی بێماڵ لە لۆس ئانجلەس دەگەڕێندرێتەوە بۆ نەبوونی توانای دابینکردنی تێچووی نیشتەجێبوون و بۆ بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان. نزیکەی ٦٠ لەسەدی ئەو ٨٢٬٩٥٥ کەسەی کە لە ساڵی ٢٠١٩دا تازە بێماڵ بوون، وتیان بێماڵییەکەیان بەھۆی سەختیی ئابوورییەوە بووە. لە لۆس ئانجلەس، خەڵکی ڕەشپێست نزیکەی چوار ئەوەندە زیاتر ئەگەری ھەیە کە بێماڵ ببن.

ئابووری

زانیاریی زیاتر: ژووری بازرگانیی لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: ناوچەی لۆس ئانجلەس، کالیفۆڕنیا § ئابووری

دامەزراندن بەپێی پیشەسازییەکان لە ناوچەی لۆس ئانجلەس لە ٢٠١٥دا

ئابووریی لۆس ئانجلەس لەلایەن بازرگانیی نێودەوڵەتی، کات بەسەربردن (تەلەڤیزیۆن، وێنەی جووڵاو، یارییە ڤیدیۆیییەکان، تۆمارکردنی مۆسیقا، و بەرھەمھێنان)، پیشەسازیی بۆشاییی ئاسمان، تەکنۆلۆژیا، نەوت، جلوبەرگ، و گەشتیارییەوە دەجووڵێنرێت. پیشەسازییە گرنگەکانی تر بریتین لە دارایی، پەیوەندییەکان، یاسا، چاوەدێریی تەندروستی، و گواستنەوە. لە پێوەری سەنتەرە دارایییە جیھانییەکانی ساڵی ٢٠١٧دا، لۆس ئانجلەس لە ڕیزبەندیی ١٩ھەمین ڕکابەرترین سەنتەری دارایی لە جیھاندا بوو و شەشەمین ڕکابەرترین سەنتەر بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دوای شاری نیویۆرک، سان فرانسیسکۆ، شیکاگۆ، بۆستن، و واشینگتن دی سی. ھەرچەندە زۆرێک لە کۆمپانیاکان لە دوای پەتای کۆڤید-١٩ەوە ناوەندی لۆس ئانجلەسیان جێھێشتووە، ھەوڵەکان بەردەوامن بۆ سەرلەنوێ داھێنانەوەی گەڕەکەکە وەک سەنتەرێکی کولتووری کە خاوەنی پێشانگایەکی گەورەی تەلارسازییە لە بنکەر ھیڵ کە لەلایەن فرانک گێرییەوە دیزاین کراوە.

لەنێو پێنج ستۆدیۆ گەورەکەی فیلمدا، تەنیا پاراماونت پیکچەرز دەکەوێتە ناو سنوورەکانی شاری لۆس ئانجلەسەوە؛ ئەویش دەکەوێتە ناوچەیەک کە پێی دەوترێت ناوچەی سی-میل کە بارەگای سەرەکیی کات بەسەربردنە لە باشووری کالیفۆڕنیا. کۆمپانیای دایکیان، کۆمپانیای پاراماونت سکایدانس، لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە بارەگای سەرەکیی کۆمپانیاکەی لە لۆس ئانجلەسە.

لۆس ئانجلەس ھێشتا لە ڕووی دامەزراندنەوە گەورەترین سەنتەری بەرھەمھێنانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، بەڵام ئێستا لە دوای ناوچەی مێترۆپۆلیتانی نیویۆرکەوە لە ڕیزبەندی دووەمدایە لە ڕووی بەھای دۆلاری ئەو کاڵایانەی بەرھەم دەھێنرێن. ئەو لایەنە نەرێنییانەی کە ڕووبەڕووی بەرھەمھێنان دەبنەوە لە لۆس ئانجلەس بریتین لە دابڕانی جوگرافیی بەراورد بە زۆربەی بازاڕە سەرەکییەکانی ئەمریکای باکوور، نەبوونی سەرچاوەیەکی ئاوی جێی متمانە، و نەبوونی ھێزی کاری لێھاتووی پێویست، سەرەڕای ژینگەیەکی یاساییی زۆر ئاڵۆز. بەندەرە بەیەکەوەبەستراوەکانی لۆس ئانجلەس و لۆنگ بیچ پێکەوە بەپێی ھەندێک پێوەر جەنجاڵترین بەندەر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا پێکدەھێنن و پێنجەم جەنجاڵترین بەندەرن لە جیھاندا، کە زۆر گرنگن بۆ بازرگانی لەناو ئەڵقەی زەریای ئارامدا.

بەندەرە یەکگرتووەکەی لۆس ئانجلەس-لۆنگ بیچ پێنجەم جەنجاڵترین بەندەرە لە جیھاندا.

ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەس خاوەنی بەرھەمێکی مێترۆپۆلیتانیی تێکڕایە کە زیاترە لە ١٫٠ تریلیۆن دۆلار (ھەتا ڕێکەوتی ٢٠١٨)، ئەمەش دەیکاتە سێیەم گەورەترین ناوچەی ئابووریی مێترۆپۆلیتان لە جیھاندا، دوای نیویۆرک و تۆکیۆ. لۆس ئانجلەس وەک "شاری جیھانیی ئەلفا" پۆلێن کراوە بەپێی توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن گرووپێک لە زانکۆی لۆگبۆرۆوە.

ھەتا ڕێکەوتی ٢٠١٨، لۆس ئانجلەس شوێنی سێ کۆمپانیای لیستی فۆڕچن ٥٠٠ە: ئایکۆم (AECOM)، گرووپی CBRE، و کۆمپانیای ڕیلایەنس ستیل و ئەلەمنیۆم. کۆمپانیاکانی تر کە بارەگای سەرەکییان لە لۆس ئانجلەس و ناوچە مێترۆپۆلیتانەکەی دەوروبەریەتی بریتین لە ئێرۆسپەیس کۆرپۆرەیشن، کالیفۆڕنیا پیتزا کیچن، کاپیتەڵ گرووپ، دەلەکس ئینتەرتەینمەنت، داین براندز گڵۆباڵ، دریم وۆرکس ئەنیمەیشن، دۆلار شەیڤ کڵەب، فاندانگۆ میدیا، گرووپی دڵنیایی فارمەرز، فۆرێڤەر ٢١، ھولو، پاندا ئێکسپرێس، سپەیس ئێکس، یوبیسۆفت فیلم و تەلەڤیزیۆن، کۆمپانیای واڵت دیزنی، یوونیڤەرساڵ پیکچەرز، وارنەر برۆس.، گرووپی مۆسیقای وارنەر، و ترەیدەر جۆز.

لە کۆتاییی چارەکی دووەمی ٢٠٢٤، لۆس ئانجلەس ڕێژەی بەتاڵیی شوێنی نووسینگەی بە ڕێژەی ٣١٫٥٪ بەخۆیەوە بینی، کە ئەمەش ٣٣٫٥٪ بەرزبوونەوە بوو بەراورد بە ساڵی پێشوو. ڕێژەی بەتاڵی بۆ فرۆشتنی تاک گەیشتە ٨٫٦٪، کە ١٥٪ بەرزبوونەوە بوو بەراورد بە ساڵی پێشوو.

ناوەندی لۆس ئانجلەس ناوچەی بازرگانیی سەرەکیی شارەکەیە.

گەورەترین خاوەنکارە ناحکومییەکان لە ناوچەی لۆس ئانجلەس، حوزەیرانی ٢٠٢٣
ڕیزبەندی	خاوەنکار	فەرمانبەران
١	کایزەر پێرمانێنتێ	٤٤٬٧٦٩
٢	زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیا	٢٣٬٢٢٧
٣	کۆمپانیای نۆرسرۆپ گرومەن	١٨٬٠٠٠
٤	سەنتەری پزیشکیی سیدارز-سینای	١٦٬٧٣٠
٥	ئالایەد یوونیڤێرساڵ	١٥٬٣٢٦
٦	کۆمپانیای تارگێت	١٥٬٠٠٠
٧	پڕۆڤیدێنس ھێڵس و خزمەتگوزارییەکانی باشووری کالیفۆڕنیا	١٤٬٣٩٥
٨	ڕاڵفس/فوود ٤ لێس (بەشی کۆمپانیای کرۆگەر)	١٤٬٠٠٠
٩	کۆمپانیای واڵت دیزنی	١٢٬٢٠٠
١٠	کۆمپانیای بۆینگ	١٢٬٠٠٥

ھونەر و کولتوور

وتاری سەرەکی: کولتووری لۆس ئانجلەس

سەنتەری مێژووییی شارەکە لە گۆڕەپانی لۆس ئانجلەس لە نزیک شەقامی ئۆلڤێرا

زۆرجار لۆس ئانجلەس وەک پایتەختی داھێنەرانەی جیھان ناودەبرێت چونکە یەکێک لە ھەر شەش دانیشتووانەکەی لە پیشەسازییەکی داھێنەرانەدا کار دەکات و ژمارەی ئەو ھونەرمەند، نووسەر، سینەماکار، ئەکتەر، سەماکار و مۆسیقاژەنانەی کە لە لۆس ئانجلەس دەژین و کار دەکەن لە ھەر شارێکی تری جیھان لە ھەر کاتێکی تری مێژووی جیھان زیاترە. لۆس ئانجلەس کاریگەرییەکی زۆری کولتووری ئەمریکییە-مەکسیکییەکانی لەسەرە بەھۆی ئەوەی کالیفۆڕنیا پێشتر بەشێک بووە لە مەکسیک و پێشتریش ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا. شارەکە ھەروەھا بە وێنە دیوارییە زۆرەکانی ناسراوە.

شوێنەوارە دیارەکان

ئەمانەش ببینە: پێڕستی شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی ناوچەی لۆس ئانجلەس و پێڕستەکانی تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژوویییەکان لە لۆس ئانجلەس، کالیفۆڕنیا

ئێل کابریلۆ، کە باڵەخانەیەکە بە شێوازی بووژانەوەی ئیسپانی و شوێنەوارێکی مێژووییی نیشتمانییە

تەلارسازیی لۆس ئانجلەس کاریگەریی ڕەگ و ڕیشەی ئیسپانی، مەکسیکی و ئەمریکیی لەسەرە. شێوازە باوەکانی ناو شارەکە بریتین لە شێوازی بووژانەوەی ئیسپانی، شێوازی بووژانەوەی میژن، شێوازی چوریگێرێسکیی کالیفۆڕنیا، شێوازی بووژانەوەی دەریای ناوەڕاست، شێوازی ئارت دێکۆ، و شێوازی مۆدێرنی ناوەڕاستی سەدە، لەناو چەندین شێوازی تردا.

شوێنەوارە گرنگەکانی لۆس ئانجلەس بریتین لە ھێمای ھۆلیوود، ھۆڵی کۆنسێرتی واڵت دیزنی، باڵەخانەی کاپیتۆڵ ڕیکۆردس، کڵێسای گەورەی خانمی ئێمە شاژنی فریشتەکان، ئەینجڵز فلایت، شانۆی چینیی گراومان، شانۆی دۆڵبی، ڕوانگەی گریفیت، سەنتەری گێتی، گێتی ڤێلا، ماڵی شتاڵ، کۆلیسیۆمی یادەوەریی لۆس ئانجلەس، ئێل ئەی لایڤ، مۆزەخانەی ھونەری ناوچەی لۆس ئانجلەس، ناوچەی مێژووییی کەناڵی ڤێنیز و شۆستە دارینەکە، باڵەخانەی تیم، باڵەخانەی برادبێری، تاوەری U.S. Bank، سەنتەری ویڵشایەر گراند، بڵڤاری ھۆلیوود، ھۆڵی شاری لۆس ئانجلەس، ھۆلیوود بۆوڵ، کەشتیی جەنگیی داڕێژە:USS، تاوەرەکانی واتس، گۆڕەپانی کریپتۆ.کۆم، یاریگای دۆجەر، و شەقامی ئۆلڤێرا.

فیلم و ھونەرەکانی نواندن

زانیاریی زیاتر: مۆسیقای لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: پێڕستی ئەو فیلمەکانی لە لۆس ئانجلەس ڕوودەدەن و پێڕستی ئەو گۆرانییانەی دەربارەی لۆس ئانجلەسن

شانۆی چینیی گراومان لەسەر ڕێڕەوی ناوبانگی ھۆلیوود

ھونەرەکانی نواندن ڕۆڵێکی گەورە لە ناسنامەی کولتووریی لۆس ئانجلەسدا دەگێڕن. بەپێی پەیمانگای ستیڤنس بۆ داھێنان لە زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیا، "ساڵانە زیاتر لە ١٬١٠٠ بەرھەمی شانۆیی ھەیە و ھەموو ھەفتەیەک ٢١ کردنەوەی نوێ ھەیە." سەنتەری مۆسیقای لۆس ئانجلەس "یەکێکە لە سێ گەورەترین سەنتەرەکانی ھونەری نواندن لە وڵاتەکەدا"، کە ساڵانە زیاتر لە ١٫٣ ملیۆن سەردانکەری ھەیە. ھۆڵی کۆنسێرتی واڵت دیزنی، کە ناوەندی سەنتەری مۆسیقاکەیە، شوێنی ئۆرکێسترای بەناوبانگی فیلارمۆنیکی لۆس ئانجلەسە. ڕێکخراوە دیارەکانی وەک گرووپی شانۆی سەنتەر، کۆرالی گەورەی لۆس ئانجلەس، و ئۆپێرای لۆس ئانجلەس ھەروەھا کۆمپانیای جێگیرن لە سەنتەری مۆسیقاکەدا. بەھرەکان لە ئاستی ناوخۆیی لە دامەزراوە پێشەنگەکانی وەک قوتابخانەی کۆلبێرن و قوتابخانەی مۆسیقای تۆرنتۆن لە زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیا پەرەیان پێدەدرێت.

ھۆلیوود بۆوڵ لە گردەکانی ھۆلیوود

گەڕەکی ھۆلیوود لە شارەکە وەک سەنتەری پیشەسازیی فیلمی ئەمریکی ناسراوە، و ئەم پێگەیەی لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە پاراستووە، و ناوچەی لۆس ئانجلەس ھەروەھا پەیوەستە بەوەی کە سەنتەری پیشەسازیی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە. شارەکە ماڵی ستۆدیۆ گەورەکانی فیلم و ھەروەھا کۆمپانیا گەورەکانی تۆمارکردنی مۆسیقایە. لۆس ئانجلەس میوانداریی ساڵانەی خەڵاتەکانی ئۆسکار، خەڵاتەکانی پڕایمتایم ئیمی، خەڵاتەکانی گرامی، و ھەروەھا چەندین بەرنامەی تری دابەشکردنی خەڵاتەکانی پیشەسازیی کات بەسەربردن دەکات. لۆس ئانجلەس شوێنی قوتابخانەی ھونەرە سینەمایییەکانی زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیایە کە کۆنترین قوتابخانەی فیلمە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا.

مۆزەخانە و پێشانگاکانی ھونەر

ئەمانەش ببینە: پێڕستی مۆزەخانەکانی لۆس ئانجلەس و پێڕستی مۆزەخانەکانی لۆس ئانجلەس کاونتی، کالیفۆڕنیا

گێتی ڤێلا یەکێکە لە دوو کەمپەکەی مۆزەخانەی جەی. پۆڵ گێتی، شانبەشانی سەنتەری گێتی.

٨٤١ مۆزەخانە و پێشانگای ھونەری لە ناوچەی لۆس ئانجلەس (لۆس ئانجلەس کاونتی) ھەن، لەوانە چەندین مۆزەخانە لە شاری لۆس ئانجلەس، کە ئەمەش زۆرترین ژمارەی مۆزەخانەیە بۆ ھەر تاکێک بەراورد بە ھەر شارێکی تری ئەمریکا. ھەندێک لە مۆزەخانە دیارەکان بریتین لە مۆزەخانەی ھونەری ناوچەی لۆس ئانجلەس (گەورەترین مۆزەخانەی ھونەری لە ڕۆژئاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان)، سەنتەری گێتی (بەشێکە لە دامەزراوەی جەی. پۆڵ گێتی، دەوڵەمەندترین دامەزراوەی ھونەری لە جیھاندا)، مۆزەخانەی ئۆتۆمبێلی پیتەرسن، کتێبخانەی ھەنتینگتۆن، مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، کەشتیی جەنگیی بەتڵشیپ ئایۆوا، زە بڕۆد (The Broad)، کە زیاتر لە ٢٬٠٠٠ بەرھەمی ھونەری ھاوچەرخی تێدایە و مۆزەخانەی ھونەری ھاوچەرخ. ژمارەیەکی بەرچاو لە پێشانگاکانی ھونەر دەکەونە گاڵەری ڕۆو (Gallery Row)، و مانگانە دەیان ھەزار کەس بەشداری لە پیاسەی ھونەریی ناوەندی شار (Downtown Art Walk) دەکەن لەوێ.

کتێبخانەکان

کتێبخانەی ناوەندیی لۆس ئانجلەس

سیستەمی کتێبخانەی گشتیی لۆس ئانجلەس ٧٢ کتێبخانەی گشتی لە شارەکەدا بەڕێوەدەبات. گۆشە دابڕاوەکانی ناوچە بێ-شارەوانییەکان لەلایەن لقەکانی کتێبخانەی گشتیی ناوچەی لۆس ئانجلەسەوە خزمەت دەکرێن، کە زۆربەیان لە دوورییەکی کەم و بەپێ-ڕۆیشتن بۆ دانیشتووانەکەیان ھەڵکەوتوون.

چێشتەکان (خواردن)

ئەمانەش ببینە: پێڕستی ڕێستورانتە خاوەن ئەستێرەکانی میشێلین لە کالیفۆڕنیا

کولتووری خواردنی لۆس ئانجلەس تێکەڵەیەکە لە چێشتی جیھانی کە بەھۆی مێژووی دەوڵەمەندی کۆچبەران و دانیشتووانی شارەکەوە ھاتووەتە کایەوە. تا ساڵی ٢٠٢٥، ڕێبەری میشێلین دانی بە ٢٠ ڕێستورانتی خاوەن ئەستێرەدا ناوە لەوانە ٢ ڕێستورانت، پڕۆڤیدێنس و سۆمنی کە ٣ ئەستێرەی میشێلینیان بەدەستھێناوە.

کۆچبەرانی ئەمریکای لاتین، بەتایبەتی کۆچبەرە مەکسیکییەکان، چەندین جۆری خواردنیان ھێناوە وەک تاکۆ، بوریتۆ، کێسادییا، تۆرتا، تامالی، و ئینچیلادا کە لە عەرەبانە و مێزەکانی فرۆشتنی خواردن، چێشتخانەکانی تاکۆ، و کافتریاکان پێشکەش دەکرێن. ڕێستورانتە ئاسیایییەکان، کە زۆربەیان لەلایەن کۆچبەرانەوە خاوەندارێتی دەکرێن، لە سەرتاسەری شارەکەدا بونیان ھەیە و شوێنە دیارەکانیان لە چایناتاون، کۆریا تاون، و تۆکیۆی بچووکدان. لۆس ئانجلەس ھەروەھا بژاردەیەکی زۆر و بەرچاو لە خواردنەکانی ڤیگن (ڕووەکخواریی ڕەھا)، ڤێجیتیریان (ڕووەکخواری)، و خواردنە ڕووەکییەکان پێشکەش دەکات.

وەرزش

وتاری سەرەکی: وەرزش لە لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: تۆپی پێ لە لۆس ئانجلەس و مێژووی خولی نەتەوەییی تۆپی پێ لە لۆس ئانجلەس

کۆلیسیۆمی یادەوەریی لۆس ئانجلەس

لۆس ئانجلەس و ناوچە مێترۆپۆلیتانەکەی ماڵی دوانزە تیمی وەرزشیی پیشەگەری ئاست بەرزن، کە چەندین دانەیان لە کۆمەڵگە تەنیشتەکاندا یاری دەکەن بەڵام ناوی لۆس ئانجلەس لە ناوەکانیاندا بەکاردەھێنن. ئەم تیمانە بریتین لە لۆس ئانجلەس دۆجەرز و لۆس ئانجلەس ئینجڵز لە خولی گەورەی بەیسبۆڵ (MLB)، لۆس ئانجلەس ڕامز و لۆس ئانجلەس چارجەرز لە خولی نەتەوەییی تۆپی پێ (NFL)، لۆس ئانجلەس لەیکەرز و لۆس ئانجلەس کلیپەرز لە کۆمەڵەی نەتەوەییی باسکە (NBA)، لۆس ئانجلەس کینگز و ئاناھایم دەکس لە خولی نەتەوەییی ھۆکی (NHL)، لۆس ئانجلەس گالاکسی و لۆس ئانجلەس ئێف سی لە خولی گەورەی تۆپی پێ (MLS)، لۆس ئانجلەس سپارکس لە کۆمەڵەی نەتەوەییی باسکەی ژنان (WNBA)، و ئەینجڵ ستی ئێف سی لە خولی نەتەوەییی تۆپی پێی ژنان (NWSL). ناوچەکە ھەروەھا ماڵی تیمە پیشەگەرەکانی ترە لەوانە سۆکاڵ لاشینگز لە خولی کریکێتی بچووک (MiLC) و لۆس ئانجلەس نایت ڕایدەرز لە خولی گەورەی کریکێت (MLC).

تیمە وەرزشییە کۆلێژییە ئاست بەرزەکانی شارەکە بریتین لە یو سی ئێڵ ئەی بروینز (UCLA Bruins) و یوو ئێس سی ترۆجانز (USC Trojans) لە کۆمەڵەی نەتەوەییی وەرزشیی کۆلێژییەکان (NCAA)، کە ھەردووکیان تیمی خولی یەکەمن لە پاڵەوانییەتیی بیگ تێن کۆنفرێنس (Big Ten Conference).

یاریگای دۆجەر، یاریگای تیمیی لۆس ئانجلەس دۆجەرز لە خولی گەورەی بەیسبۆڵ

لۆس ئانجلەس دووەم گەورەترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا بەڵام ھیچ تیمێکی NFLی میوانداری نەکرد لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ بۆ ٢٠١٥. لە کاتێکدا، ناوچەی لۆس ئانجلەس میوانداریی دوو تیمی NFLی دەکرد: ڕامز و ڕایدەرز. ھەردووکیان لە ساڵی ١٩٩٥ شارەکەیان جێھێشت، کە تیمی ڕامز چووە سەینت لویس، و تیمی ڕایدەرز گەڕایەوە بۆ ماڵە ڕەسەنەکەی لە ئۆکلاند. دوای ٢١ وەرز لە سەینت لویس، لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا، NFL ڕایگەیاند کە تیمی ڕامز دەگەڕێتەوە بۆ لۆس ئانجلەس بۆ وەرزی ٢٠١٦ی NFL کە یارییەکانی ناو یاریگای خۆی بۆ ماوەی چوار وەرز لە کۆلیسیۆمی یادەوەریی لۆس ئانجلەس ئەنجام دەدا. پێش ساڵی ١٩٩٥، تیمی ڕامز یارییەکانی ناو یاریگای خۆیان لە کۆلیسیۆمەکەدا ئەنجام دەدا لە نێوان ساڵانی ١٩٤٦ بۆ ١٩٧٩ کە بووە ھۆی ئەوەی ببنە یەکەم تیمی وەرزشیی پیشەگەر کە لە لۆس ئانجلەس یاری بکەن، و پاشان چوونە یاریگای ئاناھایم لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٩٤. تیمی سان دیێگۆ چارجەرز لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا ڕایگەیاند کە ئەوانیش دەگەڕێنەوە بۆ لۆس ئانجلەس (یەکەم جار لە دوای وەرزی دامەزراندنیان لە ١٩٦٠) و دەبنە لۆس ئانجلەس چارجەرز کە لە وەرزی ٢٠١٧ی NFLەوە دەست پێدەکات و بۆ ماوەی سێ وەرز لە دینیتی ھێڵس سپۆرتس پارک لە کارسن، کالیفۆڕنیا یارییان کرد. تیمی ڕامز و تیمی چارجەرز دواتر لە وەرزی ٢٠٢٠دا چوونە یاریگای سۆفای لە ئینگلوود، کالیفۆڕنیا.

گۆڕەپانی کریپتۆ.کۆم، یاریگای تیمەکانی لۆس ئانجلەس لەیکەرز، لۆس ئانجلەس کینگز، و لۆس ئانجلەس سپارکس

لۆس ئانجلەس خاوەنی چەندین یاریگا و شوێنی وەرزشییە، لەوانە یاریگای دۆجەر، کۆلیسیۆمی یادەوەریی لۆس ئانجلەس، یاریگای بی ئێم ئۆ و گۆڕەپانی کریپتۆ.کۆم. کیا فۆڕەم، یاریگای سۆفای، دینیتی ھێڵس سپۆرتس پارک، یاریگای ڕۆز بۆوڵ، یاریگای ئەینجڵ، سەنتەری ھۆندا، و ئەنتویت دۆم ھەروەھا لە شارە تەنیشتەکان و شارەکانی ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەسن.

لۆس ئانجلەس دوو جار میوانداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە: لە ١٩٣٢ و لە ١٩٨٤، و بۆ جاری سێیەم میوانداریی یارییەکان دەکات لە ٢٠٢٨. لۆس ئانجلەس دەبێتە سێیەم شار دوای لەندەن (١٩٠٨، ١٩٤٨ و ٢٠١٢) و پاریس (١٩٠٠، ١٩٢٤ و ٢٠٢٤) کە سێ جار میوانداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بکات. لۆس ئانجلەس ١٠ پێشنیاری پێشکەش کردووە بۆ میوانداریکردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بە لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی، کە زیاترە لە ھەر شارێکی تری جیھان. کاتێک دەیەمین یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد لە ساڵی ١٩٣٢ میوانداری کرا، شەقامی ١٠ەمی پێشوو ناوی گۆڕدرا بۆ بڵڤاری ئۆڵۆمپیاد. لۆس ئانجلەس ھەروەھا میوانداریی ئۆڵۆمپیادی کەڕەکان (Deaflympics) لە ١٩٨٥ و یارییەکانی ھاوینەی جیھانیی ئۆڵۆمپیادی تایبەت لە ٢٠١٥ کردووە.

یاریگای بی ئێم ئۆ، یاریگای لۆس ئانجلەس ئێف سی لە خولی گەورەی تۆپی پێ

ھەشت سوپەر بۆوڵی NFL ھەروەھا لە شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەریدا بەڕێوەچوون – دوویان لە کۆلیسیۆمی یادەوەری (یەکەم سوپەر بۆوڵ، I و VII)، پێنج لە یاریگای ڕۆز بۆوڵ لە پاسادینای دەوروبەری شار (XI، XIV، XVII، XXI، و XXVII)، و یەکێکیش لە ئینگلوودی دەوروبەری شار (LVI). یاریگای ڕۆز بۆوڵ ھەروەھا ساڵانە میوانداریی یارییەکی زۆر بەناوبانگی تۆپی پێی کۆلێژی NCAA دەکات کە پێی دەوترێت یاریی ڕۆز بۆوڵ، کە ھەموو ڕۆژی سەری ساڵ ڕوودەدات.

لۆس ئانجلەس میوانداریی ھەشت یاریی تۆپی پێی جامی جیھانیی فیفای لە ڕۆز بۆوڵ لە ١٩٩٤ کرد، لەوانە یاریی کۆتایی، کە تێیدا بەڕازیل بە لێدانەکانی سزا لە ئیتالیای بردەوە. ڕۆز بۆوڵ ھەروەھا میوانداریی چوار یاریی کرد لە کاتی جامی جیھانیی فیفای ژنانی ١٩٩٩، لەوانە یاریی کۆتایی، کە تێیدا ویلایەتە یەکگرتووەکان بە لێدانەکانی سزا لە چینی بردەوە. ئەمە ئەو یارییە بوو کە تێیدا براندی چاستەین دوای تۆمارکردنی لێدانی سزای بردنەوەی پاڵەوانێتییەکە کراسەکەی داکەند، کە وێنەیەکی ئایکۆنیی دروستکرد. لۆس ئانجلەس یەکێک بوو لە یانزە شاری میوانداری ئەمریکی بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦، کە ھەشت یاری لە یاریگای سۆفای تێدا بەڕێوەدەچێت.

لۆس ئانجلەس یەکێکە لە شەش شاری ئەمریکای باکوور کە پاڵەوانێتییان لە ھەر پێنج خولە گەورەکەی (MLB, NFL, NHL, NBA, و MLS) بەدەستھێناوە، کە ئەم دەستکەوتەیان بە بەدەستھێنانی نازناوی جامی ستانلی لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن تیم کینگزەوە تەواو کرد.

حکومەت

وتاری سەرەکی: حکومەتی لۆس ئانجلەس

زانیاریی زیاتر: پێڕستی بەرپرسە ھەڵبژێردراوەکانی لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: حکومەتی ناوچەی لۆس ئانجلەس

ھۆڵی شاری لۆس ئانجلەس، کە لە ساڵی ١٩٢٨ دروست کراوە، شوێنی سەرۆک شارەوانیی لۆس ئانجلەس و ئەنجومەنی شاری لۆس ئانجلەسە.

لۆس ئانجلەس شارێکی پەیڕەوی ناوخۆیە (charter city) بەپێچەوانەی شاری یاسای گشتییەکانەوە. پەیڕەوی ناوخۆی ئێستا لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٩٩ پەسەند کراوە، و چەندین جار ھەموار کراوەتەوە. حکومەتە ھەڵبژێردراوەکە پێکھاتووە لە ئەنجومەنی شاری لۆس ئانجلەس و سەرۆک شارەوانیی لۆس ئانجلەس، کە لەژێر سیستەمی حکومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەندا کار دەکەن، ھەروەھا پارێزەری شار (نابێت تێکەڵ بکرێت لەگەڵ داواکاری گشتیی ناوچەکە، کە پۆستێکی سەر بە کاونتییە) و چاودێری داراییی شار (کۆنترۆڵکەر). سەرۆکی شارەوانی لە ئێستادا کارین باسە. ١٥ ناوچەی ئەنجومەنی شار ھەیە.

شارەکە چەندین بەش و ئەفسەری دامەزراوی ھەیە، لەوانە بەشی پۆلیسی لۆس ئانجلەس (LAPD)، دەستەی کۆمیسیارانی پۆلیسی لۆس ئانجلەس، بەشی ئاگرکوژێنەوەی لۆس ئانجلەس (LAFD)، دەسەڵاتی نیشتەجێبوونی شاری لۆس ئانجلەس (HACLA)، بەشی گواستنەوەی لۆس ئانجلەس (LADOT)، و کتێبخانەی گشتیی لۆس ئانجلەس (LAPL).

پەیڕەوی ناوخۆی شاری لۆس ئانجلەس، کە لەلایەن دەنگدەرانەوە لە ساڵی ١٩٩٩ پەسەند کرا، سیستەمێکی بۆ ئەنجومەنە ڕاوێژکارییەکانی گەڕەک دروستکرد کە نوێنەرایەتیی ھەمەچەشنیی خاوەن بەرژەوەندییەکان بکات، کە پێناسەکراون بەو کەسانەی کە دەژین، کار دەکەن، یان خاوەنی موڵکن لە گەڕەکەکەدا. ئەنجومەنەکانی گەڕەک تا ڕادەیەک سەربەخۆ و خۆکارن لەوەدا کە سنوورەکانی خۆیان دیاری دەکەن، پەیڕەوی ناوخۆی خۆیان دادەڕێژن، و بەرپرسەکانی خۆیان ھەڵدەبژێرن. نزیکەی ٩٠ ئەنجومەنی گەڕەک ھەن.

دانیشتووانی لۆس ئانجلەس سەرپەرشتیاران بۆ ناوچە سەرپەرشتیارییەکانی یەکەم، دووەم، سێیەم و چوارەم ھەڵدەبژێرن.

نوێنەرایەتیی فیدراڵی و ویلایەت

لە ئەنجومەنی ویلایەتی کالیفۆڕنیادا، لۆس ئانجلەس دابەشکراوە بەسەر چواردە ناوچەدا. لە ئەنجومەنی پیرانی ویلایەتی کالیفۆڕنیادا، شارەکە دابەشکراوە بەسەر ھەشت ناوچەدا. لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، دابەشکراوە بەسەر نۆ ناوچەی کۆنگرێسدا.

تاوان

وتاری سەرەکی: تاوان لە لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: پێڕستی باندە تاوانکارییەکان لە لۆس ئانجلەس

پۆلیسی LAPD لە ڕۆژی کرێکاران لە ساڵی ٢٠٠٦ لە بەردەم بارەگای نوێی Caltrans District 7

لە ساڵی ١٩٩٢دا، شاری لۆس ئانجلەس ١٬٠٩٢ حاڵەتی کوشتنی تۆمارکرد. لۆس ئانجلەس لە دەیەی ١٩٩٠ و کۆتایییەکانی ٢٠٠٠ەکاندا دابەزینێکی بەرچاوی لە تاواندا بەخۆیەوە بینی و لە ساڵی ٢٠٠٩دا گەیشتە کەمترین ئاستی ٥٠ ساڵی ڕابردوو بە ٣١٤ حاڵەتی کوشتن. ئەمە ڕێژەی ٧٫٨ە لە ھەر ١٠٠٬٠٠٠ کەسێک—کە دابەزینە لە ساڵی ١٩٨٠، کاتێک ڕێژەکە ٣٤٫٢ بوو. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ڕێژەی کوشتن بەرزبووەوە بۆ بەرزترین ئاستی (٨٫٥) لە دوای ساڵی ٢٠٠٨ەوە، ھەرچەندە تا ساڵی ٢٠٢٤ (٦٫١)، ئەم بەرزبوونەوەیە دابەزی.

لە ساڵی ٢٠١٥دا، دەرکەوت کە LAPD لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٢دا جۆرێک لە تاوانی بە کەمتر لەوەی ھەبووە تۆمار کردووە، کە وایکردووە ڕێژەکە لە شارەکەدا بۆ ئەو ماوەیە کەمتر لەوەی کە لە ڕاستیدا ھەبووە دەربکەوێت.

خێزانی تاوانکاریی دراگنا و میکی کۆھین زاڵ بوون بەسەر تاوانی ڕێکخراودا لە شارەکەدا لە سەردەمی قەدەغەکردنی کحوولدا و گەیشتنە لووتکەی دەسەڵاتیان لە دەیەکانی ١٩٤٠ و ١٩٥٠ەکاندا بە "شەڕی سەنسێت ستریپ" وەک بەشێک لە مافیای ئەمریکی، بەڵام لەو کاتەوە بەھۆی سەرهەڵدانی چەندین باندی ڕەشپێست و ھیسپانی لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠ و سەرەتای ١٩٧٠ەکاندا بەردەوام لە دابەزیندان.

بەپێی ئامارەکانی بەشی پۆلیسی لۆس ئانجلەس، شارەکە ماڵی ٤٥٬٠٠٠ ئەندامی باندە، کە بەسەر ٤٥٠ بانددا دابەش بوون. لە نێوانیاندا باندەکانی کریپس و بلۆدس ھەن، کە ھەردووکیان باندی سەر شەقامی ئەفریقایی-ئەمریکین و لە ناوچەی باشووری لۆس ئانجلەس سەریان ھەڵداوە. باندە لاتینییەکانی سەر شەقام وەک سورێنیۆس کە باندێکی سەر شەقامی مەکسیکی-ئەمریکییە، و مارا سالڤاتروچا کە بە شێوەیەکی سەرەکی ئەندامەکانی بە ڕەچەڵەک سەلڤادۆرین، ھەروەھا نەوەکانی تری ئەمریکای ناوەندی، ھەموویان لە لۆس ئانجلەس سەریان ھەڵداوە. ئەمەش وایکردووە شارەکە بە "پایتەختی باندەکانی ئەمریکا" ناوببرێت.

پەروەردە

کۆلێژ و زانکۆکان

زانکۆی کالیفۆڕنیا، لۆس ئانجلەس

زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیا

پەیمانگای فیلمی ئەمریکی

زانکۆی لۆيۆلا مێریمەونت

سێ زانکۆی گشتی لە ناو سنوورەکانی شارەکەدا بونیان ھەیە: زانکۆی ویلایەتیی کالیفۆڕنیا، لۆس ئانجلەس (CSULA)، زانکۆی ویلایەتیی کالیفۆڕنیا، نۆرسریج (CSUN) و زانکۆی کالیفۆڕنیا، لۆس ئانجلەس (UCLA).

کۆلێژە تایبەتەکانی شارەکە بریتین لە:

• کۆنسێرڤاتۆری پەیمانگای فیلمی ئەمریکی
• زانکۆی نێودەوڵەتیی ئالیانت
• ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ ھونەرە دراماتیکییەکان (کەمپی لۆس ئانجلەس)
• زانکۆی جوولەکەی ئەمریکی
• زانکۆی ئیبراھیم لینکۆڵن
• ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ ھونەرە مۆسیقایی و دراماتیکییەکان – کەمپی لۆس ئانجلەس
• کەمپی لۆس ئانجلەسی زانکۆی ئانتیۆک
• زانکۆی چارڵز ئاڕ. درو بۆ پزیشکی و زانست
• قوتابخانەی کۆلبێرن
• کۆلێژی کۆلۆمبیای ھۆلیوود
• کۆلێژی ئیمێرسن (کەمپی لۆس ئانجلەس)
• کۆلێژی ئیمپراتۆر
• کەمپی لۆس ئانجلەسی پەیمانگای فاشیۆن بۆ دیزاین و مێرچەندایزینگ (FIDM)
• قوتابخانەی فیلمی لۆس ئانجلەس
• زانکۆی لۆيۆلا مێریمەونت (LMU ھەروەھا زانکۆی دایکی قوتابخانەی یاسای لۆیۆلایە لە لۆس ئانجلەس)
• کۆلێژی ماونت سانت مێری
• زانکۆی نیشتمانیی کالیفۆڕنیا
• کۆلێژی ئۆکسیدێنتال ("ئۆکسی")
• کۆلێژی ھونەر و دیزاینی ئۆتیس (ئۆتیس)
• پەیمانگای تەلارسازیی باشووری کالیفۆڕنیا (SCI-Arc)
• قوتابخانەی یاسای ساوزوێستێرن
• زانکۆی باشووری کالیفۆڕنیا (USC)
• زانکۆی وودبێری

سیستەمی کۆلێژە کۆمەڵگەیییەکان پێکھاتووە لە نۆ کەمپ کە لەلایەن ئەمیندارییەتیی ناوچەی کۆلێژی کۆمەڵگەییی لۆس ئانجلەسەوە بەڕێوەدەبرێن:

• کۆلێژی ڕۆژھەڵاتی لۆس ئانجلەس (ELAC)
• کۆلێژی شاری لۆس ئانجلەس (LACC)
• کۆلێژی بەندەری لۆس ئانجلەس
• کۆلێژی میژنی لۆس ئانجلەس
• کۆلێژی پێرزی لۆس ئانجلەس
• کۆلێژی دۆڵی لۆس ئانجلەس (LAVC)
• کۆلێژی باشووری ڕۆژئاوای لۆس ئانجلەس
• کۆلێژی بازرگانی-تەکنیکیی لۆس ئانجلەس
• کۆلێژی ڕۆژئاوای لۆس ئانجلەس

چەندین کۆلێژ و زانکۆی تریش لە دەرەوەی سنوورەکانی شارەکە لە ناوچەی گەورەی لۆس ئانجلەسدا ھەن، لەوانە کۆمەڵەی کۆلێژەکانی کلاریمۆنت، کە ھەڵبژاردەترین کۆلێژەکانی ھونەرە ئازادەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی تێدایە، و پەیمانگای تەکنۆلۆژیای کالیفۆڕنیا (Caltech)، کە یەکێکە لە باشترین دامەزراوەکانی توێژینەوەی STEM (زانست، تەکنۆلۆژیا، ئەندازیاری، ماتماتیک) لە جیھاندا.

قوتابخانەکان

ئەمانەش ببینە: ناوچەی لۆس ئانجلەس، کالیفۆڕنیا § پەروەردە؛ و پێڕستی قوتابخانە ئامادەیییەکان لە ناوچەی لۆس ئانجلەس، کالیفۆڕنیا

ناوچەی یەکگرتووی قوتابخانەکانی لۆس ئانجلەس (LAUSD) خزمەت بە نزیکەی تەواوی شاری لۆس ئانجلەس دەکات، ھەروەھا چەندین کۆمەڵگەی دەوروبەری، کە ژمارەی قوتابییەکانی نزیکەی ٨٠٠٬٠٠٠ قوتابییە. دوای ئەوەی پێشنیاری ١٣ لە ساڵی ١٩٧٨ پەسەند کرا، ناوچە قوتابخانەیییە شارییەکان کێشەی زۆریان بۆ دروست بوو لە دابینکردنی بودجەدا. LAUSD بەوە ناسراوە کە کەمپی قوتابخانەکانی بودجەیان کەمە، قەرەباڵغن، و بە خراپی چاوەدێری دەکرێن، ھەرچەندە ١٦٢ قوتابخانەی ماگنێت (Magnet schools) یارمەتیدەرن بۆ ڕکابەریکردن لەگەڵ قوتابخانە تایبەتە ناوخۆیییەکان.

چەند بەشێکی بچووکی لۆس ئانجلەس دەکەونە ناو ناوچەی یەکگرتووی قوتابخانەکانی ئینگلوود و ناوچەی یەکگرتووی قوتابخانەکانی لاس ڤێرجینێس. نووسینگەی پەروەردەی ناوچەی لۆس ئانجلەس بەڕێوەبەری قوتابخانەی ئامادەییی ناوچەی لۆس ئانجلەس بۆ ھونەرەکانە.

میدیا

وتاری سەرەکی: میدیا لە لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: پێڕستی ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی لە لۆس ئانجلەس ڕوودەدەن، پێڕستی ئەو فیلمەکانی لە لۆس ئانجلەس ڕوودەدەن، و پێڕستی وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکانی لۆس ئانجلەس

ھێمای ھۆلیوود ھێمایەکی دیاری پیشەسازیی فیلمی ئەمریکییە.

ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەس دووەم گەورەترین ناوچەی بازاڕی دیاریکراوی پەخشی تەلەڤیزیۆنی و ڕادیۆیییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا (دوای نیویۆرک) بە بوونی ٥٬٤٣١٬١٤٠ ماڵ (٤٫٩٥٦٪ی ئەمریکا)، کە لەلایەن چەندین وێستگەی ناوخۆییی ڕادیۆی AM و FM و تەلەڤیزیۆنەوە خزمەت دەکرێت. لۆس ئانجلەس و شاری نیویۆرک تاکە دوو بازاڕی میدیایین کە حەوت تەرخانکراوی VHFیان پێدراوە.

گەورەترین ڕۆژنامەی ڕۆژانەی ئینگلیزی زمان لە ناوچەکەدا بریتییە لە لۆس ئانجلەس تایمز. لا ئۆپینیۆن گەورەترین ڕۆژنامەی ڕۆژانەی زمانی ئیسپانییە لە شارەکەدا. زە کۆریا تایمز گەورەترین ڕۆژنامەی ڕۆژانەی زمانی کۆرییە لە شارەکەدا لەکاتێکدا زە وۆرڵد جۆرناڵ گەورەترین ڕۆژنامەی چینییە لە شار و ناوچەکەدا. لۆس ئانجلەس سێنتینێڵ گەورەترین ڕۆژنامەی ھەفتانەی ئەفریقایی-ئەمریکییە لە شارەکەدا، کە خاوەنی گەورەترین ژمارەی خوێنەری ئەفریقایی-ئەمریکییە لە ڕۆژئاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. ڕۆژنامەی ئینڤێستۆرز بزنس دەیڵی لە نووسینگە سەرەکییەکانییەوە لە لۆس ئانجلەس دابەش دەکرێت، کە بارەگاکەی لە پلایا دێل ڕێیە.

بارەگای پێشووی LA Times

وەک بەشێک لە پیشەسازییە داھێنەرانەکەی پێشتر باسکراوی ناوچەکە، پێنج تۆڕە گەورەکەی پەخشی تەلەڤیزیۆنی، ABC، CBS، FOX، NBC، و The CW، ھەموویان خاوەنی دامەزراوەی بەرھەمھێنان و نووسینگەن لە چەندین ناوچەی جیاوازی لۆس ئانجلەسدا. ھەر چوار تۆڕە گەورەکەی پەخشی تەلەڤیزیۆنی، لەگەڵ تۆڕە گەورەکانی زمانی ئیسپانی تێلێمۆندۆ و یوونیڤیژن، ھەروەھا خاوەنی وێستگەی خۆیانن و بەڕێوەیان دەبەن کە ھەم خزمەت بە بازاڕی لۆس ئانجلەس دەکەن و ھەم وەک وێستگەی سەرەکیی ھەر تۆڕێک لە کەناراوەکانی ڕۆژئاوا خزمەت دەکەن: KABC-TVی سەر بە ABC (کەناڵی ٧)، KCBS-TVی سەر بە CBS (کەناڵی ٢)، KTTV-TVی سەر بە فۆکس (کەناڵی ١١)، KNBC-TVی سەر بە NBC (کەناڵی ٤)، KTLA-TVی سەر بە زە سی دەبلیو (کەناڵی ٥)، KCOP-TVی سەر بە مای نێتوۆرک تیڤی (کەناڵی ١٣)، KVEA-TVی سەر بە تێلێمۆندۆ (کەناڵی ٥٢)، و KMEX-TVی سەر بە یوونیڤیژن (کەناڵی ٣٤). ناوچەکە ھەروەھا چوار وێستگەی ئەندامی لە PBS ھەیە، کە KCET لە ئابی ٢٠١٩دا دووبارە پەیوەندی بە تۆڕەکەوە کردەوە وەک وێستگەیەکی لاوەکی، دوای ئەوەی ھەشت ساڵی پێشووی وەک گەورەترین وێستگەی تەلەڤیزیۆنیی گشتیی سەربەخۆ لە وڵاتەکەدا بەسەر برد. KTBN (کەناڵی ٤٠) وێستگەی سەرەکیی تۆڕی ئایینیی ترینیتییە، کە بنکەکەی لە سانتا ئانایە. چەندین وێستگەی تەلەڤیزیۆنیی سەربەخۆ، وەک KCAL-TV (کەناڵی ٩)، ھەروەھا لە ناوچەکەدا کار دەکەن.

ستۆدیۆکانی پاراماونت پیکچەرز

ھەروەھا چەندین ڕۆژنامەی بچووکی ھەرێمی، بڵاوکراوەی ھەفتانەی جێگرەوە و گۆڤار ھەن، لەوانە لۆس ئانجلەس ڕێجیستەر، لۆس ئانجلەس کۆمیونیتی نیوز، (کە سەرنج دەخاتە سەر ڕووماڵکردنی ناوچەی گەورەی لۆس ئانجلەس)، لۆس ئانجلەس دەیڵی نیوز (کە سەرنج دەخاتە سەر ڕووماڵکردنی دۆڵی سان فێرناندۆ)، ئێل ئەی ویکڵی، ئێل.ئەی. ڕیکۆرد (کە سەرنج دەخاتە سەر ڕووماڵکردنی دیمەنی مۆسیقا لە ناوچەی گەورەی لۆس ئانجلەس)، گۆڤاری لۆس ئانجلەس، لۆس ئانجلەس بزنس جۆرناڵ، لۆس ئانجلەس دەیڵی جۆرناڵ (ڕۆژنامەی پیشەسازیی یاسایی)، زە ھۆلیوود ڕیپۆرتەر، ڤارایتی (ھەردووکیان ڕۆژنامەی پیشەسازیی کات بەسەربردنن)، و لۆس ئانجلەس داونتاون نیوز. جگە لە ڕۆژنامە گەورەکان، چەندین بڵاوکراوەی ناوخۆیی خزمەت بە کۆمەڵگە کۆچبەرەکان دەکەن بە زمانە زگماکییەکانیان، لەوانە ئەرمەنی، ئینگلیزی، کۆری، فارسی، ڕووسی، چینی، ژاپۆنی، عیبری، و عەرەبی. زۆرێک لە شارە تەنیشتەکانی لۆس ئانجلەس ھەروەھا ڕۆژنامەی ڕۆژانەی خۆیان ھەیە کە ڕووماڵ و بەردەستبوونیان تێکەڵ دەبێت لەگەڵ ھەندێک لە گەڕەکەکانی لۆس ئانجلەس. نموونەکان بریتین لە زە دەیڵی بریز (کە خزمەت بە ساوث بەی دەکات)، و زە لۆنگ بیچ پرێس-تەلەگرام.

ھەواڵەکانی ھونەر، کولتوور و ژیانی شەوانەی لۆس ئانجلەس ھەروەھا لەلایەن چەندین ڕێبەری سەرھێڵی ناوخۆیی و نیشتمانییەوە ڕووماڵ دەکرێن، لەوانە تایم ئاوت لۆس ئانجلەس، سریلست، کریستینز لیست، دەیڵی کاندی، گۆڤاری دایڤێرسیتی نیوز، ئێل ئەی ئیست، و فلاڤەرپێڵ.

ژێرخان

گواستنەوە

وتاری سەرەکی: گواستنەوە لە لۆس ئانجلەس

ڕێگا خێراکان (فریووەی)

وتاری سەرەکی: ڕێگا خێراکانی باشووری کالیفۆڕنیا

یەکتربڕی دادوەر ھاری پرێگەرسن، کە سێنتچری فریووەی (I-105) بە ھاربەر فریووەی (I-110) دەبەستێتەوە لە باشووری لۆس ئانجلەس

شارەکە و بەشەکانی تری ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەس لەلایەن تۆڕێکی بەرفراوان لە ڕێگا خێراکان و شاڕێگاکانەوە خزمەت دەکرێن. ڕاپۆرتی ساڵانەی جووڵەی شاری لەلایەن پەیمانگای گواستنەوەی تێکساسەوە ڕێگاوبانەکانی ناوچەی لۆس ئانجلەسی بە قەرەباڵغترین ڕێگا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ساڵی ٢٠١٩ پۆلێن کرد، وەک ئەوەی بەپێی دواکەوتنی ساڵانە بۆ ھەر گەشتیارێک پێوانە کرابوو، کە تێیدا دانیشتووانی ناوچەکە بە تێکڕای کەڵەکەبوو ١١٩ کاتژمێریان لەو ساڵەدا لە قەرەباڵغیی ھاتوچۆدا بەسەر بردبوو. لە دوای لۆس ئانجلەسەوە سان فرانسیسکۆ/ئۆکلاند، واشینگتن دی سی، و میامی دەھاتن. سەرەڕای قەرەباڵغیی ناو شارەکە، تێکڕای کاتی گەشتی ڕۆژانە بۆ ئەو کەسانەی ھاتوچۆی سەر کار دەکەن لە لۆس ئانجلەس کورتترە لە چاو شارە گەورەکانی تردا، لەوانە شاری نیویۆرک، فیلادێلفیا، و شیکاگۆ. تێکڕای کاتی گەشت بۆ ھاتوچۆی کار لە لۆس ئانجلەس لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٩٫٢ خولەک بوو، کە ھاوشێوەی کاتی گەشت بوو لە سان فرانسیسکۆ و واشینگتن دی سی.

ئەو شاڕێگە سەرەکییانەی کە لۆس ئانجلەس بە بەشەکانی تری وڵاتەکەوە دەبەستنەوە بریتین لە I-5، کە بەرەو باشوور بەناو سان دیێگۆدا دەڕوات بۆ سنووری مەکسیک و بەرەو باکوور بەناو ساکرامێنتۆ، پۆرتلاند، و سیاکڵدا دەڕوات بۆ سنووری کەنەدا؛ I-10، کە باشوورترین ڕێگای خێرای نێوان ویلایەتەکانە لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژئاوا و لە کەناراوێکەوە بۆ کەناراوێکی تر لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، و بەرەو جاکسنڤیل دەڕوات؛ و US 101، کە بەرەو کەناراوەکانی ناوەڕاستی کالیفۆڕنیا، سان فرانسیسکۆ، ئیمپراتۆریەتیی ڕێدوود، و کەناراوەکانی ئۆریگۆن و واشینگتن دەڕوات.

گواستنەوەی گشتی

وتاری سەرەکی: مێترۆی لۆس ئانجلەس

پاسی مێترۆی لۆس ئانجلەس کە لەلایەن مێترۆی لۆس ئانجلەسەوە بەڕێوەدەبرێت

خزمەتگوزاریی پاس لە لۆس ئانجلەس بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن مێترۆی لۆس ئانجلەسەوە بەڕێوەدەبرێت، کە خاوەنی دووەم گەورەترین تۆڕی پاسە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا.داڕێژە:American transit ridership تۆڕەکە ڕووماڵێکی بەرفراوان لە لۆس ئانجلەس و شارەوانییەکانی دەوروبەریدا دابین دەکات. مێترۆ خاوەنی دوو ھێڵی پاسی خێرایە، ھێڵەکانی G و J. دابینکەرانی تری خزمەتگوزاریی پاس بریتین لە بەشی گواستنەوەی لۆس ئانجلەس، کە گرێبەست بۆ خزمەتگوزارییەکانی پاسی ناوخۆیی و ھاتوچۆ دەکات، ھەروەھا ئاژانسە شارەوانییەکانی وەک بیگ بلو باس و GTrans.

مێترۆی لۆس ئانجلەس ھەروەھا سیستەمی شەمەندەفەری ژێرزەوی و شەمەندەفەری سووکی ناوچەکە بەڕێوەدەبات. شەمەندەفەری مێترۆی لۆس ئانجلەس پێکھاتووە لە دوو ھێڵی ژێرزەوی و چوار ھێڵی شەمەندەفەری سووک. ھەتا ڕێکەوتی ٢٠٢٥، سیستەمی شەمەندەفەری سووک جەنجاڵترینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لەکاتێکدا سیستەمی شەمەندەفەری ژێرزەوی شارەکە نۆیەمینە لە ڕووی جەنجاڵییەوە.داڕێژە:American transit ridership لە کاتی کردنەوەی یەکەمین ھێڵییەوە، کە ھێڵی A بوو لە ساڵی ١٩٩٠دا، مێترۆی شەمەندەفەر بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان کراوە، و فراوانکردنی زیاتریش لە قۆناغی جێبەجێکردندان. سیستەمەکە خزمەت بە کۆمەڵگە جیاوازەکانی سەرتاسەری ناوچەی لۆس ئانجلەس دەکات، کە خاوەنی ١١٠ وێستگە و ١٢٥٫٣ mi (٢٠١٫٧ km) ھێڵی ئاسنە.

وێستگەی یوونیەن خزمەت دەکرێت لەلایەن ئامتراک، مێترۆلینک، و شەمەندەفەری مێترۆ.

لۆس ئانجلەس سەنتەری مێترۆلینکە، کە سیستەمی شەمەندەفەری ھاتوچۆیە و خزمەت بە باشووری کالیفۆڕنیا دەکات، و لەلایەن شەمەندەفەری نێوان-شارەکانی ئامتراکەوە خزمەت دەکرێت. خزمەتگوزاریی پاسیفیک سێرفلاینەر، کە لە نێوان سان دیێگۆ و سان لویز ئۆبیسپۆ لە ڕێگەی لۆس ئانجلەسەوە کار دەکات، جەنجاڵترین ھێڵی ئامتراکە لە دەرەوەی کۆریدۆری باکووری ڕۆژھەڵات. ھەموو ھێڵەکانی ئامتراک و مێترۆلینک کە خزمەت بە لۆس ئانجلەس دەکەن لە وێستگەی یوونیەن یەکدەگرنەوە، کە وێستگەی سەرەکیی شەمەندەفەری سەرنشینان و سەنتەری گواستنەوەی ھەرێمیی شارەکەیە. کە لە ساڵی ١٩٣٩ کراوەتەوە، گەورەترین وێستگەی شەمەندەفەری سەرنشینانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ڕۆژئاوادا، کە زیاتر لە یەک ملیۆن سەرکەوتن و دابەزینی سەرنشینی ئامتراکی ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٥دا.

شەمەندەفەرێکی ھێڵی Bی مێترۆی لۆس ئانجلەس لە وێستگەی یوونیەن

شێوازی پارەدان بۆ مێترۆی لۆس ئانجلەس و زۆربەی ئاژانسە ھەرێمییەکانی تر بریتییە لە کارتی TAP، کە کارتێکی بڕە پارەی پێشوەختەیە و پێویست بە بەرکەوتن ناکات. بەپێی ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکیی نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠٢٤، نزیکەی ٦٫٢٪ی دانیشتووانی کارکەری شاری لۆس ئانجلەس لە ڕێگەی گواستنەوەی گشتییەوە ھاتوچۆی سەر کارەکانیان دەکەن. مێترۆ نزیکەی ٩٥١٬٥٠٠ سەرکەوتنی ڕۆژانی دەوامی تۆمارکرد لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە پاسەکان زیاتر لە دوو لەسەر سێی ژمارەی سەرنشینانیان پێکدەھێنا.

فڕۆکەخانەکان

وتاری سەرەکی: پێڕستی فڕۆکەخانەکان لە ناوچەی لۆس ئانجلەس

ئەمانەش ببینە: فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی لۆس ئانجلەس لە کولتووری باودا

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی لۆس ئانجلەس (LAX) ھەشتەم جەنجاڵترین فڕۆکەخانەی جیھانە.

فڕۆکەخانەی سەرەکیی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی کە خزمەت بە لۆس ئانجلەس دەکات بریتییە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی لۆس ئانجلەس، کە بەگشتی بە کۆدی فڕۆکەخانەکەی کە LAXە ناودەبرێت. دەکەوێتە وێستسایدی لۆس ئانجلەس لە نزیک یاریگای سۆفای لە ئینگلوود.

فڕۆکەخانە بازرگانییە گەورەکانی تری نزیک شارەکە بریتین لە:

• فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئۆنتاریۆ، کە خاوەندارێتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ شاری ئۆنتاریۆ، و خزمەت بە ناوچەی ئینلاند ئیمپایەر دەکات.
• فڕۆکەخانەی ھۆلیوود بێربانک، کە بە ھاوبەشی لەلایەن شارەکانی بێربانک، گلێندەیڵ، و پاسادیناوە خاوەندارێتی دەکرێت. پێشتر بە فڕۆکەخانەی بۆب ھۆپ و فڕۆکەخانەی بێربانک ناسرابوو، نزیکترین فڕۆکەخانەیە لە ناوەندی لۆس ئانجلەسەوە و خزمەت بە دۆڵەکانی سان فێرناندۆ، سان گابریێل و ئەنتلۆپ دەکات.
• فڕۆکەخانەی لۆنگ بیچ خزمەت بە ناوچەی لۆنگ بیچ/بەندەرەکە دەکات.
• فڕۆکەخانەی جۆن وەینی سەر بە ئۆرەنج کاونتی

یەکێک لە جەنجاڵترین فڕۆکەخانەکانی فڕۆکەوانیی گشتیی جیھانیش لە لۆس ئانجلەسدایە: فڕۆکەخانەی ڤان نایس.

بەندەرە دەریایییەکان

پردی ڤینسێنت تۆماس لە دوورگەی تێرمیناڵ لە بەندەری لۆس ئانجلەس

بەندەری لۆس ئانجلەس دەکەوێتە کەنداوی سان پێدرۆ لە گەڕەکی سان پێدرۆ، بە دووریی نزیکەی ٢٠ میل (٣٢ km) لە باشووری ناوەندی شارەکە. ئەم بەندەرە کە پێشی دەوترێت بەندەری لۆس ئانجلەس و وۆرڵدپۆرتی LA، ڕووبەرێکی ٧٬٥٠٠ acre (٣٠ km²) لە وشکانی و ئاو بە درێژاییی ٤٣ میل (٦٩ km) لە کەناراوەکە داگیر دەکات. و بەستراوەتەوە بە بەندەری لۆنگ بیچی جیاکراوەوە.

بەندەرە دەریایییەکانی بەندەری لۆس ئانجلەس و بەندەری لۆنگ بیچ پێکەوە بەندەری لۆس ئانجلەس/لۆنگ بیچ پێکدەھێنن. پێکەوە، ھەردوو بەندەرەکە پێنجەم جەنجاڵترین بەندەری کۆنتێنەری جیھانن، کە قەبارەی بازرگانییان زیاتر لە ١٤٫٢ ملیۆن یەکەی ھاوتای بیست-پێ (TEU) بووە لە ساڵی ٢٠٠٨دا. بەتەنیا، بەندەری لۆس ئانجلەس جەنجاڵترین بەندەری کۆنتێنەرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و گەورەترین سەنتەری کەشتیی گەشتیارییە لە کەناراوەکانی ڕۆژئاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان – سەنتەری گەشتیاریی جیھانیی بەندەری لۆس ئانجلەس خزمەتی بە نزیکەی ٥٩٠٬٠٠٠ سەرنشین کردووە لە ساڵی ٢٠١٤دا.

ھەروەھا بەندەری بچووکتر و ناپیشەسازی ھەن بە درێژایی کەناراوەکانی لۆس ئانجلەس. بەندەرەکە چوار پرد لەخۆ دەگرێت: پردی ڤینسێنت تۆماس، پردی ھێنری فۆرد، پردی دەروازەی نێودەوڵەتیی لۆنگ بیچ، و پردی کۆمۆدۆر سکایلەر ئێف ھایم. خزمەتگوزاریی کەشتیی سەرنشینھەڵگر لە سان پێدرۆوە بۆ شاری ئاڤالۆن (و توو ھاربەرز) لە دوورگەی سانتا کاتالینا لەلایەن کۆمپانیای کاتالینا ئێکسپرێسەوە دابین دەکرێت.

کەسایەتییە دیارەکان

Main listing: پێڕستی کەسایەتییەکانی لۆس ئانجلەس

شارە دەستەخوشکەکان

تابلۆیەک لە نزیک ھۆڵی شاری LA کە شارە دەستەخوشکەکانی لۆس ئانجلەس پیشان دەدات

لۆس ئانجلەس ٢٦ شاری دەستەخوشکی ھەیە، کە لێرەدا بەپێی ساڵی پەیوەندیکردنیان ڕیزبەندی کراون:

• ئیلات، ئیسرائیل (١٩٥٩)
• ناگۆیا، ژاپۆن (١٩٥٩)
• سالڤادۆر، بەڕازیل (١٩٦٢)
• بۆردۆ، فەرەنسا (١٩٦٤)
• بەرلین، ئەڵمانیا (١٩٦٧)
• لوساکا، زامبیا (١٩٦٨)
• مەکسیکۆ ستی، مەکسیک (١٩٦٩)
• ئۆکلاند، نیوزیلاند (١٩٧١)
• بوسان، کۆریای باشوور (١٩٧١)
• مومبای، ھیندستان (١٩٧٢)
• تاران، ئێران (١٩٧٢)
• تایپێ، تایوان (١٩٧٩)
• گوانگژۆو، چین (١٩٨١)
• ئەسینا، یۆنان (١٩٨٤)
• سەنت پیتەرزبورگ، ڕووسیا (١٩٨٤)
• ڤانکۆڤەر، کەنەدا (١٩٨٦)
• گیزە، میسر (١٩٨٩)
• جاکارتا، ئیندۆنیزیا (١٩٩٠)
• کاوناس، لیتوانیا (١٩٩١)
• ماکاتی، فلیپین (١٩٩٢)
• سپلیت، کرواتیا (١٩٩٣)
• سان سەلڤادۆر، ئێلسەلڤادۆر (٢٠٠٥)
• بەیرووت، لوبنان (٢٠٠٦)
• ئیسکیا، ئیتاڵیا (٢٠٠٦)
• یەریڤان، ئەرمینیا (٢٠٠٧)
• بریزبێن، ئوسترالیا (٢٠٢٦)

سەرەڕای ئەوەش، لۆس ئانجلەس ئەم "شارە دۆستانە"ی ھەیە:

• ووج، پۆڵەندا
• مێلبۆرن، ئوسترالیا
• مانچستەر، شانشینی یەکگرتوو
• تەلئەبیب، ئیسرائیل

ئەمانەش ببینە

• گەورەترین شارەکانی باشووری کالیفۆڕنیا
• گەورەترین شارەکانی ئەمریکاکان
• پێڕستی ھوتێلەکان لە لۆس ئانجلەس
• پێڕستی گەورەترین ماڵەکان لە ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لۆس ئانجلەس
• پێڕستی مۆزەخانەکانی لۆس ئانجلەس
• پێڕستی مۆزەخانەکانی لۆس ئانجلەس کاونتی، کالیفۆڕنیا
• پێڕستی شوێنەکانی مۆسیقا لە لۆس ئانجلەس
• پێڕستی کەسایەتییەکانی لۆس ئانجلەس
• پێڕستی بەرزترین باڵەخانەکانی لۆس ئانجلەس
• پێڕستەکانی تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژوویییەکان لە لۆس ئانجلەس، کالیفۆڕنیا
• یوو ئێس ئێس لۆس ئانجلەس، ٤ کەشتی (لەوانە ١ کەشتیی ئاسمانی)

خوێندنەوەی زیاتر

For a more comprehensive list, see بیبلیۆگرافیای لۆس ئانجلەس.

گشتی

• Abu-Lughod, Janet L. New York, Chicago, Los Angeles: America's global cities (U of Minnesota Press, 1999). ISBN 978-0-8166-3336-4. online
• Holli, Melvin G., and Jones, Peter d'A., eds. Biographical Dictionary of American Mayors, 1820–1980 (Greenwood Press, 1981) provides short scholarly biographies of each of the city's mayors from 1820 to 1980. online; see index at p. 409 for list.
• Carey McWilliams (٢٠٠٩). Southern California: An Island on the Land (چاپی 9th). Peregrine Smith. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٧٩٠٥-٠٠٧-٨.
• Richard White (١٩٩١). It's Your Misfortune and None of My Own: A New History of the American West. University of Oklahoma Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٠٦١-٢٥٦٧-١.
• David Rieff (١٩٩٢). Los Angeles: Capital of the Third World. Touchstone. ژپنک ٩٧٨-٠-٦٧١-٧٩٢١٠-٧.
• Peter Theroux (١٩٩٤). Translating LA: A Tour of the Rainbow City. Norton. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٩٣-٣١٣٩٤-٩.
• Paul Glover (١٩٩٥). Los Angeles: A History of the Future. Greenplanners. ژپنک ٩٧٨-٠-٩٦٢٢٩١١-٠-٤.
• Leonard Pitt & Dale Pitt (٢٠٠٠). Los Angeles A to Z: An Encyclopedia of the City and County. Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٠٥٣٠-٧.
• Eva Kassens Noor (٢٠٢٠). Los Angeles and the Summer Olympic Games. SpringerBriefs in Geography. MIT Press. doi:١٠.١٠٠٧/٩٧٨-٣-٠٣٠-٣٨٥٥٣-٨. ژپنک ٩٧٨-٣-٠٣٠-٣٨٥٥٣-٨.

تەلارسازی و تیۆری شار

• Reyner Banham (٢٠٠٩). Los Angeles: The Architecture of Four Ecologies (چاپی 2nd). Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٦٠١٥-٣.
• Mike Davis (٢٠٠٦). City of Quartz: Excavating the Future in Los Angeles. Verso. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤٤٦٧-٥٦٨-٥.
• Robert M. Fogelson (١٩٩٣). The Fragmented Metropolis: Los Angeles 1850–1930. Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٨٢٣٠-٤.
• Norman M. Klein (١٩٩٧). The History of Forgetting: Los Angeles and the Erasure of Memory. Verso. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤٤٦٧-٢٤٢-٤.
• Sam Hall Kaplan (٢٠٠٠). L.A. Lost & Found: An Architectural History of Los Angeles. Hennessey and Ingalls. ژپنک ٩٧٨-٠-٩٤٠٥١٢-٢٣-٨.
• Wim de Wit and Christopher James Alexander (٢٠١٣). Overdrive: L.A. Constructs the Future, 1940–1990. Getty Publications. ژپنک ٩٧٨-١-٦٠٦٠٦-١٢٨-٢.

پەیوەندییە ڕەگەزییەکان

• Acuña، Rodolfo (١٩٩٦). Anything but Mexican: Chicanos in contemporary Los Angeles. Verso. ژپنک ٩٧٨-١-٨٥٩٨٤-٠٣١-٣. لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١ ھێنراوە.
• George، Lynell (١٩٩٢). No Crystal Stair: African Americans in the City of Angels. Verso. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٦٠٩١-٣٨٩-٤.
• Sides، Josh (٢٠٠٦). L.A. City Limits: African American Los Angeles from the Great Depression to the Present. Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٤٨٣٠-٤.
• Eduardo Obregón Pagán (٢٠٠٦). Murder at the Sleepy Lagoon: Zoot Suits, Race, and Riot in Wartime L.A. The University of North Carolina Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٠٧٨-٥٤٩٤-٥.
• R. J. Smith (٢٠٠٧). The Great Black Way: L.A. in the 1940s and the Last African American Renaissance. PublicAffairs. ژپنک ٩٧٨-١-٥٨٦٤٨-٥٢١-٤.

ئێڵ جی بی تی (LGBT)

• Lillian Faderman and Stuart Timmons (٢٠٠٦). Gay L. A.: A History of Sexual Outlaws, Power Politics, and Lipstick Lesbians. Basic Books. ژپنک ٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٢٨٨-٥.
• Hurewitz، Daniel (٢٠٠٧). Bohemian Los Angeles: and the Making of Modern Politics. Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٤٩٢٥-٧.

ژینگە

• Marc Reisner (١٩٨٦). Cadillac Desert: The American West and its Disappearing Water. Penguin Books. ژپنک ٩٧٨-٠-١٤-٠١٧٨٢٤-١.
• Chip Jacobs and William Kelly (٢٠٠٨). Smogtown: The Lung-Burning History of Pollution in Los Angeles. Outlook Hardcover. ژپنک ٩٧٨-١-٥٨٥٦٧-٨٦٠-٠.

بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان

• Mike Davis and Jon Wiener (٢٠٢٠). Set the Night on Fire: L.A. in the Sixties. Verso. ژپنک ٩٧٨-١-٧٨٤٧٨-٠٢٤-١.

ھونەر و ئەدەب

• David L. Ulin، ed. (٢٠٠٢). Writing Los Angeles: A Literary Anthology. Library of America. ژپنک ٩٧٨-١-٩٣١٠٨٢-٢٧-٣.
• Whiting، Cécile (٢٠٠٨). Pop L.A.: Art and the City in the 1960s. Berkeley: University of California Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٥٦٣٤-٧.

بەستەرە دەرەکییەکان

• وێبگەی فەرمی