لوولە (خشڵ)
لوولە یان لوولەی حرز لوولەیەکی کانزایی زۆرتر لە زیوە کە نووشتە و دوعای چاوەزاری تێدەخەن. لوولە لە زۆربەی وڵاتە ئیسلامییەکان لەنێوان خەڵک باو بووە و تایبەت بە کورد نییە، بەڵام ھەندێک لە لوولە ڕازاوەکان وەکوو خشڵ بە کار دێن و لە سەر جلی کوردی دەبەسترێن.[١]
لوولەی چاوەزار
[دەستکاری]لوولەوزنجیر لە کۆندا بۆ تێخستنی دوعای چاوەزاری زۆر باو بووە. بۆ نموونە کەسێک کە منداڵی بۆ نەماوە یان ژنێک کە منداڵی لە بار بچوایە، دوعاکەی دەکردە لوولەکەوە.[٢]
لوولەی خشڵ و زیوەر
[دەستکاری]لوولە لە زەرد، زیو یا زێڕ ساز دەکرێ، ھەندی ٦ تا ٨ سانتیمیتر درێژە و مەودای زارکی تا دوو سانتیمیترە. سەرێکی لوولەکە بەستراوە و سەرێکی زارکی ھەیە و دەرپۆشی لە سەرە. دوو قڵفەی لە تەنیشتەوە بۆ کراوە و بە قەیتانی ئاوریشم یان زنجیری زیڕ دەخرێتە ملەوە و وەکی ملوانک تا نزیکی پشتوێن شۆڕ دەبێتەوە.[٣]
لە وێژەی کوردیدا
[دەستکاری]لە وێژە و فۆلکلۆری کوردیدا بە لوولەی حزر وەکوو خشڵێک ئاماژە کراوە.
- کەمەرە و لوولە ھاڕەی دێت، سک لە برسا قۆڕەی دێت
ئەمە بەو کەسانە دەوترێت کە خشڵ و شتی جوان ئەکەن بەخۆیاندا بەڵام وەکی تریش ھەژارەو برسین.[٤]
- قانع:
| چارەکەی خامەک ئەکاتە کۆڵی | خڕخاڵ مەچەکی چەشنی سەھۆڵی | |
| ملوێنک لە مل، لوولە لە سەر دڵ | چاو پڕ لە غەمزە، ڕوومەت تۆپی گوڵ |
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ خاڵ، شێخ محەمەد. پەندی پێشینان، پ ٣١٢.
- ↑ ڕێکخراوی خاڵ: گێڕانەوە ئاڵتونییەکان (مێژوو و سیمبولێتی خشڵی ژن لە کۆمەڵی کوردەواریدا)، نووسینی ڕاز ئەسعەد، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥؛ سەردان لە ٥ی ئابی ٢٠٢٥.
- ↑ سەمەدی، عەبدوڵڵا. فەرھەنگۆکی خشڵ و پۆشاکی ژنانەی موکریان، گۆڤاری مەھاباد، ژمارەی ١٥٠، ساڵی سێزدەھەم، خەرمانانی ١٣٩٢[=٢٠١٣].
- ↑ ع.ع.شەونم، ٢٠٢٠. فەرھەنگی کوردواتەنی، بەرگی ٧، دەزگای دواڕۆژ، چاپی یەکەم.
- ↑ قانع. باخچەی کوردستان، شیعری رەشبەڵەک لە جەژنی لادێدا.