لاداخ
| لاداخ | |
|---|---|
 | |
| بەشێکە لە | کەشمیر کە لەلایەن ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت |
| دامەزران | ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |
| ناو بە زمانی فەرمی | लद्दाख़، لداخ |
| Vocalized name | لَدَّاخ |
| زمانی فەرمی | زمانی ھیندی، زمانی ئینگلیزی |
| وڵات | ھیندستان |
| پایتەخت | Leh، Kargil |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ھیندستان |
| ناوچەی کاتی | UTC+05:30 |
| پۆتانی شوێن | ٣٤°١٠′٠″N ٧٧°٣٥′٠″E |
| سەرۆکی حکوومەت | Radha Krishna Mathur |
| دانیشتووان | ٢٧٤٬٢٨٩ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | جامو و کەشمیر، ھیماچال پرادیش |
| لە پێش | جاموو و کەشمیر |
| زمانەکان | Ladakhi، Balti |
| ڕووبەر | ٥٩٬١٩٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە | https://ladakh.nic.in/ |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of Ladakh |
| most populous urban area | Leh |
 | |
لاداخ (بە تبتی: ལ་དྭགས་، بە ھیندی: द्दاख़، بە ئوردوو: لداخ /ləˈdɑːk/)[١] خاکێکی فیدراڵی ھیندستانە.[٢] [٣] ڕۆژھەڵاتی ناوچەی کەشمیرە کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لە نێوان ھیندستان و پاکستان و لە ساڵی ١٩٥٩ەوە ھیندستان و چین ناکۆکی لەسەرە. لاداخ لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ھەرێمی خۆسەری تبت، لە باشوورەوە لەگەڵ ویلایەتی ھیماچال پرادیشی ھیندستان، لە ڕۆژاوا لەگەڵ ناوچەکانی جامو و کەشمیر و گیلگیت-بالتیستان کە لەلایەن ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێن و لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ شینجیانگ و ڕێڕەوی کاراکۆرام. سەھۆڵبەندی سیاچن لە زنجیرە چیای قەرەکۆرامەوە لە باشووری ناوچەکە دەڕژێت. [٤] ھیندستان ئیدیعای ئەوە دەکات کە ناوچەی ئاکسای چین کە خەڵکی تێدا نییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوچەکەدا بەشێکە لە لاداخ بەڵام لەلایەن چینەوە کۆنترۆڵکراوە. [٥] [٦] [٧] [٨]
پێشتر لاداخ بەھۆی شوێنی ستراتیژییەوە لە گۆڕەپانی ڕێگا بازرگانییە گرنگەکاندا گرنگ بوو، [٩] بەڵام لەوەتەی دەسەڵاتدارانی چین سنووری نێوان ھەرێمی خۆسەری تبت و لاداخیان لە ساڵانی شەستەکاندا داخست، گرنگی ئابوورییەکەی کەمیکردووە. بەو پێیەی لاداخ لە ڕووی ستراتیژییەوە گرنگە، سوپای ھیندستان ئامادەیی بەھێزی لە ناوچەکەدا ھەیە.
شاری لیا گەورەترین شاری لاداخ و لە دوای ئەویش کارگیل دێت کە ھەردووکیان ناوەندی دەڤەرەکان. دۆڵی ڕووبارەکانی سیند، شیۆک و نوبرا لە ناوچەی لیا دەڕژێن و دۆڵی ڕووبارەکانی سوروو، دراس و زەنسکار لە ناوچەی کارگیل دەڕژێن. خەڵک لە دۆڵی ڕووبارەکاندا دەژین بەڵام دو چانگبا شوانکارەکانیش لە شاخەکاندا دەژین. گەورەترین ئایین لە ویلایەتەکەدا ئیسلامە (زۆربەی شیعە) بە ڕێژەی ٤٦٪، دواتر ئایینی بودا (زۆربەی بودایی تبت) بە ڕێژەی ٤٠٪، ئایینی ھیندۆسی بە ١٢٪، و ٢٪ی ئایینەکانی دیکە.[١٠] [١١] لاداخ یەکێکە لەو ناوچانەی کە کەمترین چڕی دانیشتووانی ھیندستانی تێدایە و کولتوور و مێژووی ناوچەکە بە توندی پەیوەستە بە کولتوری تبتەوە. [١٢]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ OED Online (کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠)، Ladakhi, n.، Oxford University Press، لە ڕەسەنەکە لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە، لە ٦ی ئازاری ٢٠٢١ ھێنراوە،
/ləˈdɑːki/ A native or inhabitant of Ladakh, a district of eastern Kashmir. Attested use: 1911 Encycl. Brit. XVI. 59/1 It [sc. Ladakh] was, however, conquered and annexed in 1834–1841 by Gulab Singh of Jammu—the unwarlike Ladakhis, even with nature fighting on their side, and against indifferent generalship, being no match for the Dogra troops.
- ↑ «Ladakh»، Encyclopaedia Britannica، Encyclopædia Britannica، ١ی ئازاری ٢٠٢١،
Ladakh, large area of the northern and eastern Kashmir region, northwestern Indian subcontinent. Administratively, Ladakh is divided between Pakistan (northwest), as part of Gilgit-Baltistan, and India (southeast), as part of Ladakh union territory (until October 31, 2019, part of Jammu and Kashmir state); in addition, China administers portions of northeastern Ladakh.
{{citation}}:|archive-url=requires|url=(یارمەتی);|ڕێکەوتی سەردان=پێویستی بە|ناونیشان=ھەیە (یارمەتی) - ↑ (a) Kashmir, region Indian subcontinent، Encyclopaedia Britannica، لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە، لە ١٥ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە (subscription required) Quote:
- ↑ «Kashmir options. Maps showing the options and pitfalls of possible solutions. The Future of Kashmir?». In Depth – Kashmir Flashpoint. ١٩ی ئایاری ٢٠١١. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٦ی نیسانی ٢٠١٣ ھێنراوە.
{{cite book}}:|ئیش=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ Saul B. Cohen، ed. (٢٠٠٨). «Aksai Chin». The Columbia Gazetteer of the World. بەرگی ١ (چاپی 2nd). نيويورك: دار نشر جامعة كولومبيا. لاپەڕە ٥٢. ژپنک ٩٧٨-٠-٢٣١-١٤٥٥٤-١. LCCN ٢٠٠٨٠٠٩١٨١. OCLC ٢١٢٨٩٣٦٣٧.
- ↑ Alastair Lamb (٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣). The China-India Border--the Origins Of Disputed Boundaries. لاپەڕە ١١. لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٤ ھێنراوە – لەڕێگەی archive.org.
- ↑ «As India and China clash, JFK's 'forgotten crisis' is back». Brookings. ٩ی ئازاری ٢٠٢٢. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Fantasy frontiers». The Economist. ٨ی شوباتی ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە لە ١ی ئابی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ Rizvi، Janet (٢٠٠١). Trans-Himalayan Caravans – Merchant Princes and Peasant Traders in Ladakh. Oxford India Paperbacks.
- ↑ Sandhu، Kamaljit Kaur (٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩). «Government planning to redraw Jammu and Kashmir assembly constituency borders: Sources». India Today. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Rizvi، Janet (١٩٩٦). Ladakh – Crossroads of High Asia. دار نشر جامعة أكسفورد.
- ↑ Pile، Tim (١ی ئابی ٢٠١٩). «Ladakh: the good, bad and ugly sides to India's 'Little Tibet', high in the Himalayas». South Chinan Morning Post. داڕێژە:ProQuest. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
