قەلەموون

قەلەموونی کێویی نێرینە

قەلەموون، بۆقلە، عەلیشیش یان قەل باڵندەیەکی گەورەیە لە جنسی میڵیاگرس (بە ئینگلیزی: Meleagris) و سەرچاوەکەی ئەمریکای باکوورە. دوو جۆری قەلەموون لە ئێستا ھەیە: قەلەموونی کێوی (بە ئینگلیزی: Meleagris gallopavo) لە ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەمریکای باکوور و قەلەموونی ئۆسێلێت (بە ئینگلیزی: Meleagris ocellata) لە نیوەدوورگەی یوکاتان لە مەکسیک. لە گەورەترین باڵندەکانی مەودای خۆیانن. وەک زۆربەی باڵندە گەورەکانی زەوی، نێرەکەی گەورەترە و لە مێیەکە ڕەنگاوڕەنگترە.

سەرەتاییترین قەلەموون لە ئەمریکای باکوور زیاتر لە ٢٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر پەرەی سەندووە. قەلەموون پێشینەیەکی ھاوبەشی لەگەڵ پۆڕ و باڵندەکانی تردا ھەیە. جۆری قەلەموونی کێوی باپیرەی جۆرەکانی تری قەلەموونە کە نزیکەی ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن گەلانی ڕەسەنەوە ماڵی کراوە. ھەر ئەم قەلەموونە ماڵییە بوو کە دواتر گەیشتە ئەوراسیا، لە کاتی ئاڵوگۆڕی کۆلۆمبیا.