بۆ ناوەڕۆک بازبدە

قولی بەگ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە

قولی بەگ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شوان، قەزای کەرکووک، پارێزگای کەرکووک، ھەرێمی کوردستان، لە عێراق (بەشێک لە ناوچە جێناکۆکەکانە).[١][٢][٣] دەکەوێتە ڕۆژاوای شارەدێی ڕێدار بە دووری ٣ کیلۆمەتر.[٤]

جوگرافیا

[دەستکاری]

سنوورەکانی قولی بەگ:

  • لە باکوورەوە گوندی عەلی بەیان.
  • لە باشوورەوە گوندی دەرماناو.
  • لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی ڕێدار و جەوە جەوە.
  • لە ڕۆژاواوە گوندی بیراڵک.[٥]

مێژوو

[دەستکاری]

لە پاش شاڵاوی ئەنفال ئەم گوندە خاپوور کرا، لەدوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

دانیشتووان

[دەستکاری]

دانیشتووانی ئەم گوندە سەرجەمیان کوردن.[٦]

لە سەرژمێری دانیشتووانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە ٧٣ کەس بووە.[٧]

  • لە سەرژمێری دانیشتووانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە(٣٥١) کەس بووە.[٨]

مێژووی گوندی قوڵی بەگ پەیوەستە بە مێژووی فراوانی گەلی کورد لە دەڤەری کەرکووک. ناوی گوندەکە بە ناوی قولی بەگ ناونراوە، کە پێدەچێت سەرکردەیەکی دیاری ناوچەکە بوو بێت و ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووبێت لە بەڕێوەبردنی خۆجێی و چارەسەرکردنی ناکۆکی و پاراستنی ناوچەکە. گوندی قولی بەگ وەک زۆرێک لە گوندەکانی تری شوان و ناوچەکانی دەوروبەری پەیوەندییەکی بەھێزی بنەماڵەیییان ھەبووە.

لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە و ناوچەکانی دەوروبەری ڕاستەوخۆ کەوتنە ژێرکاریگەری ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی حکوومەتی عێراقی و کە دژی گوندە کوردنشینەکان ئەنجامدرا. گوندی قولی بەگ بە تەواوی خاپور کرا، و ھەروھا دانیشتووانەکەی ئاوارە بوون بۆ ئۆردوگاکانی دەوروبەری شاری ھەولێر.

دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣، ھەندێک خێزان گەڕانەوە بۆ گوندەکە و بە کاری ئاژەڵداری و کوشتوکاڵەوە خەریکن.

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. دکتۆر عبدوڵڵا غفور. «جوگرافیای کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
  2. دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997» (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
  3. «ماددەی ١٤٠» (PDF) (بە عەرەبی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
  4. https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html
  5. https://www.openstreetmap.org/node/2488265829#map=12/35.7553/44.4744
  6. دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتووان لە باشووری کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
  7. دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتووانی عێڕاقدا - ١٩٥٧،» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
  8. دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتووانی عێڕاقدا - ١٩٧٧» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)