داگیرکارییەکانی سۆران بۆ سەر موکریان
| داگیرکارییەکانی میر محەممەد بۆ سەر موکریان | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بەشێک لە شۆڕشی ڕەواندز، شەڕی سۆران و قاجاڕی | |||||||
.jpg) نەخشەی ناوچەی موکریان لە ساڵی ١٨٩٣ | |||||||
| |||||||
| شەڕکەرەکان | |||||||
 میرنشینی سۆران |
 ئێرانی قاجاڕی | ||||||
| فەرماندە و سەرکردەکان | |||||||
|
میر محەممەد |
محەممەد شا | ||||||
| ھێز | |||||||
| نەزانراو | نەزانراو | ||||||
| زەرەر و زیانە گیانییەکان | |||||||
| نەزانراو | نەزانراو | ||||||
لە ساڵی ١٨٢٩ محەممەد پاشای ڕەواندز ھەڵمەتێکی سەربازیی دژی ئێرانی قاجاڕ دەستپێکرد و لە قووڵاییی خاکەکانی ژێر دەستی فارسەکاندا پێشڕەویی کرد. تا ساڵی ١٨٣٥ ھێزەکانی بە سەرکەوتوویی تەواوی ناوچەی موکریانیان گرت، کە ناوچەیەکی مێژووییی کورد بوو و شارەکانی وەک مەھاباد، بۆکان، پیرانشار و شنۆ لەخۆدەگرێت.[١][٢][٣][٤]
ھەڵمەتەکان
[دەستکاری]لە سەرەتای ساڵانی ١٨٣٠دا، ھەڵمەتە سەربازییەکان بە سەرۆکایەتیی محەمەد پاشای ڕەواندز، ھەردوو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و فارسی قاجاڕی تووشی شۆک کرد. فراوانبوونی بەرەو ڕۆژھەڵات و دەستدرێژکردنە سەر خاکی فارس بووە ھۆی گرژییەکی بەرچاوی دیپلۆماسی لە نێوان ئەو دوو ئیمپراتۆریەتەدا. ئەم کردەوانە وەک تەحەددای ڕاستەوخۆ بۆ سەروەری فارس بەسەر ناوچە سنوورییە کوردییەکان سەیر دەکرا.[٣][١]
لە ساڵی ١٨٢٩ ئەمیر نیزام (بەرپرسێکی بەھێزی قاجاڕ) نامەیەکی بۆ محەممەد ڕەشید پاشا [وەزیری گەورەی عوسمانی، لە ساڵی ١٨٢٩-١٨٣٣] نارد، لەوێدا دڵەڕاوکێ و توڕەییی خۆی دەربڕی سەبارەت بە کارەکانی سۆران و پاشاکانی کە چەندین گوندی کوردیی ئێرانیان گرتبوو، کە ھەندێک ناوچەی موکریانیان لەخۆگرتبوو لەوانەش ھەندێک گوندی لاجان، سابڵاغ (مەھاباد) و سەردەشت. محەممەد پاشای ڕەواندز بە دەستدرێژکردنە سەر دیوی سەڵماس و ورمێوە، شای ئێرانی توڕە کرد.[١]
ئەم ھێرشانە پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی نێوان ئێرانی قاجاڕ و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیی زیاتر تێکدا. فراوانخوازیی شەڕانگێزانەی محەممەد پاشا نەک تەنھا وەک ھەڕەشەیەک بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی فارس بوون بەڵکوو وەک ھۆکارێکی ناسەقامگیرکەر لە ناوچەکەشدا سەیر دەکران.[١][٣]
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 4 Abdullah، Ghalib (١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١). «The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850». ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «:0» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ Aboona، Hirmis (٢٠٠٨). Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire (بە ئینگلیزی). Cambria Press. ژپنک ٩٧٨-١-٦٠٤٩٧-٥٨٣-٣.
- 1 2 3 Eppel، Michael (١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦). A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism (بە ئینگلیزی). University of Texas Press. ژپنک ٩٧٨-١-٤٧٧٣-١١٠٧-٣. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «:1» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ Gunter، Michael M. (٢٠١٦). The Kurds: A Modern History (بە ئینگلیزی). Markus Wiener Publishers. ژپنک ٩٧٨-١-٥٥٨٧٦-٦١٤-٣.
