فیرقەی دووەم (عێراق)
| فیرقەی دووەم | |
|---|---|
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤١ |
| وڵات | شانشینی عێراق |
فیرقەی دووەم پێکھاتەی سوپای عێراق بوو. لە ڕووی تیۆرییەوە بنکەکەی لە مووسڵ بوو، بەڵام لەلایەن داعشەوە دەرکرا. لە مانگی حوزەیران و تەممووزی ٢٠١٤ەوە تا ئێستا ھیچ ڕاپۆرتێکی باوەڕپێکراو لەبارەی بەردەوامبوونی بوونی نەبووە. پێشتر فیرقەی دوو یەکێک بوو لە پێکھاتە بەئەزموونەکانی ناو سوپای عێراق.
فیرقەی ٢ی پێشوو یەکێک بوو لە چوار فیرقە ڕەسەنەکەی سوپای عێراق، و لە ساڵی ١٩٤١ چالاک بوو. ئەو فیرقەیە لە ساڵی ١٩٤١ لە کەرکوک جێگیر بوو، کاتێک شەڕی ئینگلیز و عێراق سەریھەڵدا، لەوێ بوو. لە سەردەمی سەددام حوسێن، لە ساڵی ١٩٦١ تا ١٩٧٠ شەڕی کوردی کرد، لە پاییزی ساڵی ١٩٦١دا توانی زۆربەی دەستکەوتەکانی کورد لە ھێرشی سەرەتاییدا پێچەوانە بکاتەوە؛ بەڵام پاشان تووشی کێشە و ھەڵھاتن بوو. ساڵی ١٩٦٣ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان چڕبووەتەوە و ڕەنگە لە ھێرشەکانی دواتردا بەشداری کردبێت. شەڕی یەکەمی کورد بە پێدانی ئۆتۆنۆمی بە کورد کۆتایی ھات. لە ساڵی ١٩٧٧ تا ١٩٧٨ لە باکوور بوو، بنکەکەی لە کەرکوک بوو وەک بەشێک لە فەیلەقی یەکەم، لەنێویاندا پێنج لیوا (دوو یەدەگ) بەپێی ڕاپۆرتە سەربازییەکانی بەریتانیا ئێستا دەستدەکەوێت لە ئەرشیفی نیشتمانی، کیو. دواتر ئەو فیرقەیە لە کاتی ئۆپەراسیۆنی زریانی بیابان لە کووەیت جێگیر بوو. سەرەتا لە ناوەڕاستی مانگی یەکی ساڵی ١٩٩١ لە فەیلەقی دووەم لە ناوچەی کۆشکی سوبیە دامەزرا،[١] ٢٤ی شوباتی ١٩٩١دا تەنھا لە باکووری جەھرا گواسترایەوە.
ھێشتا لە باکوور بوو وەک بەشێک لە فەیلەقی یەکەم لە ساڵی ٢٠٠٢، پێکھاتبوو لە لیواکانی ٢ و ٤ و ٣٦ی پیادە.[٢] سوپای عێراق دوای لەشکرکێشی عێراق لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٣ ھەڵوەشایەوە.
ئەو فیرقەیە دوای دروستکردنی سوپای نوێی عێراق لەلایەن دەسەڵاتی کاتی ھاوپەیمانییەوە پێکھێنرایەوە. لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا بەرپرسیارێتی ئۆپەراسیۆنی لە ئۆپەراسیۆنەکانی بەرەنگاربوونەوەی یاخیبوون لە شاری مووسڵ وەرگرت و لە ئەستۆی گرت.[٣] کەتیبەکانی فیرقەی ٢ یەکەکانی پێشووی پاسەوانی نیشتمانی عێراق بوون، و زۆربەیان لە ھێزە کوردییەکان پێکھاتبوون، کە بەشێکی زۆریان یەکەکانی میلیشیای پێشمەرگەی پێشوو بوون.
سێ کەتیبەی ئەوکاتەی کە بە لیوای چوارەمی سوپای عێراق ناسرابوو، لە مەراسیمێکی «پەیوەندیکردن» دا لە بنکەی مەشقی سەربازیی کاسیک لە ڕۆژاوای مووسڵ، لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤، لە مەشقی سەرەتایی دەرچوون.[٤] ڕاپۆرتەکانی ساڵی ٢٠٠٥ ئاماژەیان بەوە دەکرد کە لیوای ٤ی ئەوکات پێکھاتەیەکی پێش پێشمەرگە بووە.[٥] لیوای ٢، فیرقەی ٢، پێشتر بە لیوای ٧ ناسرابوو، پێش ڕێکخستنەوەی سوپای عێراق. لیوای ٢ی فیرقەی ٢ لە فەوجی یەکەم و ٢ و ٣ پێکدێت.
فیرقەی دووەم لە مانگی ئازاری ٢٠٠٨ەوە بارەگاکەی لە بنکەی ئاسمانی ئەلکیندی بوو، و فەرماندەیی فەریق موتاویع ئەلخەزرەجی بوو.[٦]
ئەو فیرقەیە بووە بەشێک لە فەرماندەیی نوێ دوای دروستکردنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوا لە ساڵی ٢٠٠٨.
ئەو دابەشبوونە دوای ٦–٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤ داڕما، کاتێک ڕێکخراوی داعش دەستی بەسەر ناوچەیەکی بەرفراوان لە ناوچەکانی باکووری عێراقدا گرت، لەنێویاندا مووسڵ.[٧]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ United States Army, Certain Victory: The U.S. Army in the Gulf War, Brassey's, London/Washington, 1997, ISBN 1-57488-136-1, map of Iraqi dispositions, Mid January 1991, p.161
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». www.rjlee.org. لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «Multi-National Force - Iraq - 2nd IA assumes control of security operations in Mosul». ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ Globalsecurity.org; The Al Kasik Military Base appears to be located near Kisik Kupri -- PPL 36°28'31"N 042°40'01"E [variants: Kisik, Kisik Køpr, Kisick Keupri, or Kasik Kubri]. Al-Kasik is ٥٠ kiloمەتر (٣١ mi) north and west of downtown Mosul.
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». www.commondreams.org. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». International Military Forum - IMF (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨. لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «Inside the Collapse of the Iraqi Army's 2nd Division - War on the Rocks». War on the Rocks (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١ی تەممووزی ٢٠١٤. لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە.
