فڕۆکەخانەی زوریخ
| فڕۆکەخانەی زوریخ | |
|---|---|
 | |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٨ |
| کورتەناو | Zúric، Zurich، Zürich، Zurich |
| ناونراوە لەدوای | زوریخ |
| وڵات | سویسڕا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Canton of Zurich |
| ناوچەی کاتی | Europe/Zurich |
| پۆتانی شوێن | ٤٧°٢٧′٢٩″N ٨°٣٢′٥٣″E |
| ئەندامی | Arbeitsgemeinschaft Deutscher Verkehrsflughäfen |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٬٤١٧ پێ |
| کارپێکەر | Flughafen Zürich AG |
| کارلێکی فیزیکی | Swiss (2024) |
| ڕێکەوتی کردنەوە | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣ |
| ئامادە کراوە بە | changing table، post office، change machine |
| Place served by transport hub | زوریخ |
| Scheduled service destination | Narita International Airport، İzmir Adnan Menderes Airport |
| Phone number | +41-43-816-22-11 |
| ناونیشانی ئیمەیڵ | mailto:info@zurich-airport.com |
| وێبگە | https://www.flughafen-zuerich.ch/ |
| Interchange station | Zurich Airport railway station، Zürich Flughafen, Bahnhof |
| دۆخی بەکارھێنان | لە خزمەتدایە |
| Aerodrome reference point | ٤٧°٢٧′٢٩″N ٨°٣٢′٥٣″E |
| Runway | 16/34، 14/32، 10/28 |
| کۆدی فڕۆکەخانەیی ئیاتا | ZRH |
| کۆدی فڕۆکەخانەیی ئیکائۆ | LSZH |
 | |
فڕۆکەخانەی زوریخ (بە ئەڵمانی: Flughafen Zürich؛ IATA) گەورەترین فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سویسرایە و ناوەندی سەرەکی ھێڵی ئاسمانی نێونەتەوەییی سویسرایە. خزمەت بە زوریخ دەکات کە گەورەترین شاری سویسرایە و بەھۆی پەیوەندییەکانی گواستنەوەی سەرزەوییەوە، و بە زۆربەی بەشەکانی دیکەی وڵاتەکە. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە ٥.٥ میل لە باکووری ناوەڕاستی زوریخەوە دوورە، لە شارەوانییەکانی کلۆتن، ڕوملانگ، ئۆبەرگلات، وینکڵ و ئۆپفیکۆن، کە ھەموویان لە چوارچێوەی کانتۆنی زوریخدان.[١]
مێژوو
[دەستکاری]ساڵانی پێشوو
[دەستکاری]لە ناوچەی زوریخ، ھاتووچۆی ئاسمانیی تێکەڵی شارستانی و سەربازی لە ساڵی ١٩٠٩ بەدواوە لە مەیدانی ئاسمانیی دوبێندۆرف، باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەکە پەرەی سەند. لە ساڵی ١٩١٩وە، فڕۆکەخانەکە ماڵی پێشینەی سویسئێر Ad Astra Aero بوو، و لە ساڵی ١٩٣٢ەوە بۆ سویسئێریش بوو.[٢] یەکەم خزمەتگوزاریی گەشتی نێونەتەوەییی ڕێکخراو لە ١ی حوزەیرانی ١٩٢٢ بە ڕێڕەوێکی ئەد ئەسترا بۆ فورس، ئەڵمانیا دەستی پێ کرد.[٣] لە ساڵانی یەکەمی فڕۆکەوانیدا، بنکەی ئاسمانیی دوبێندۆرف، کە نزیکەی ٩ km (٥٫٦ mi) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی فڕۆکەخانەی زوریخەوە ھەڵکەوتووە، وەک مەیدانی ئاسمانیی بازرگانیی شارەکەش کاری دەکرد. پێویستی بە دامەزراوەیەکی بازرگانیی تایبەت بووە ھۆی گەڕان بەدوای شوێنێک بۆ دروستکردنی فڕۆکەخانەیەکی جێگرەوە.[٤]
لە ساڵی ١٩٣٩دا، بەھۆی ھۆکاری ستراتیژیی سەربازییەوە دەبوو ھاتووچۆی ئاسمانیی شارستانی لە کاتی سەرھەڵدانی جەنگی جیھانیی دووەم ڕابگیرێت. ھەرچەندە لە ئەیلوولی ١٩٤٠دا ڕێگە بە سویسئێر درا ھاتووچۆی ئاسمانیی خشتەبۆکراو دەست پێ بکاتەوە، بەڵام ئەمە لە کاتی ململانێکەدا لە ئاستێکی سنوورداردا مایەوە.[٢]
لە ئازاری ١٩٤٣دا، حکوومەتی کانتۆنی زوریخ ڕای سپارد بۆ لێکۆڵینەوەیەک بە مەبەستی دەستنیشانکردنی شوێنە ئەگەرییەکان بۆ دروستکردنی فڕۆکەخانەیەکی گەورە. لە ڕاپۆرتەکەیدا، کۆنسێرتۆمێکی ئەندازیاران و تەلارسازان بە سەرکردایەتی لۆکەر و سی ڕاوێژیان دا دژی بژاردەکانی فراوانکردنی دوبێندۆرف کە پێشتر گەنگەشە کرابوون و لەبری ئەوە پێشنیاری فڕۆکەخانەیەکی شارستانیی جیاوازیان کرد لە ناوچەی زۆنگاوی دارستانی چەکخانەکە کە لە نێوان کلۆتێن و ئۆبەرگلات ھەڵکەوتووە. لە ئابی ١٩٤٣دا، وەزارەتی سەربازیی فیدراڵ ڕەزامەندیی خۆی بۆ وازھێنان لە چەکخانەکە وەک بنەمایەک «لە پێناو بەرژەوەندیی نیشتمانیی باڵا» ڕای گەیاند.[٥]
لۆکەر و سی «پڕۆژەی ١»یان لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ پێشکەشی حکوومەت کرد. چوار ڕێڕەوی فڕین پلانی بۆ داڕێژرابوو و لەگەڵ باڵەخانەکاندا ڕووبەری پێویست ٤٧٢ hectare (١٬١٧٠ acre) بوو. بەبێ کڕینی زەوی، تێچووی پڕۆژەکە ٨٧ ملیۆن CHF دەبوو. حکوومەت تێچووەکانی بە زۆر بەرز دۆزییەوە و فەرمانی بە پێداچوونەوە کرد. «پڕۆژەی ٢»ی ٢٩ی نیسانی ١٩٤٤ ھێشتا ڕووبەری ٢٩٠ hectare (٧٢٠ acre)ی بە تێچووی ٦٥ ملیۆن فرانی سویسری دابین دەکرد، بەڵام ئەنجومەنی حکوومەت داوای کەمکردنەوەی زیاتری کرد. بۆ «پڕۆژەی ٣»ی ٣١ی تەممووزی ١٩٤٤، ٥٤.٤ ملیۆن فرانی سویسری و ٢١٥ hectare (٥٣٠ acre) پێویست بوون. پڕۆژەکە سەرەڕای ئەوەش پێداویستییەکانی فڕۆکەخانەیەکی نێوان کیشوەرەکانی جێبەجێ دەکرد. حکوومەت بە فەرمی پەسەندی کرد و پێشکەشی حکوومەتی فیدراڵی کرد، بە توندی جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە پڕۆژەی زوریخ «زۆر باڵاترە» لە فڕۆکەخانەی ناوەندیی سویسری ئووتزنستۆرف کە پلانی بۆ داڕێژرابوو (و لە کۆتاییدا وازی لێ ھێنرا)، نزیک بێرن.[٦][٧]
لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٤دا، ئەندامی ئەنجومەنی فیدراڵی بەرپرس، ئینریکۆ سێلیۆ، بە ڕوونی لە نامەیەکدا بۆ ھاوتاکانی پشتگیریی خۆی بۆ زوریخ-کلۆتێن دەربڕی، وەک چۆن حکوومەتەکانی کانتۆنەکانی ڕۆژھەڵات و ناوەندی سویسرا و تیچینۆ مانگێک دواتر کردیان. ئەنجومەنی نیشتمانی و ئەنجومەنی ویلایەتەکان شوێن ئەم بۆچوونە کەوتن و لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤٥دا «مەرسوومی فیدراڵی بۆ فراوانکردنی فڕۆکەخانە شارستانییەکان»یان پەسەند کرد. بازل، بێرن و جنێڤ دەبوو فڕۆکەخانەی کیشوەریی بچووکتر وەربگرن و بە ڕێژەی ٣٠ لەسەدی تێچووەکان پاڵپشتی بکرێن. پڕۆژەی زوریخ پێگەی فڕۆکەخانەیەکی نێوان کیشوەرەکان و بەرزترین ڕێژەی یارمەتیی داراییی ٣٥ لەسەدی پێ بەخشرا.[٨]
پەرلەمانی فیدراڵیی سویسرا لە ساڵی ١٩٤٥دا بڕیاری دا کە زوریخ ببێتە شوێنی فڕۆکەخانەیەکی گەورە، و ٦٥٥ hectare (١٬٦٢٠ acre)ی سەربازگەی تۆپخانەی کلۆتێن-بولاخ (بە ئەڵمانی: Artillerie-Waffenplatz Kloten-Bülach)ی بە کانتۆنی زوریخ فرۆشت، کە کۆنترۆڵی مەیدانی ئاسمانیی نوێی بە کانتۆنەکە بەخشی. دروستکردنی فڕۆکەخانەکە لە ساڵی دواتردا دەستی پێ کرد.[٩][١٠]
پلانە سەرەتایییەکانی فڕۆکەخانەکە، وەک لە گەڵاڵەی حکوومەتی فیدراڵیی ساڵی ١٩٤٥دا ھاتووە، لەسەر ئەو دامەزراوانە چڕ ببوونەوە کە توانای مامەڵەکردنیان لەگەڵ ھاتووچۆی ھێڵە ئاسمانییە نێونەتەوەیییەکان ھەیە. فڕۆکەی تا ٨٠ تۆن وێنا کرابوون. ڕێڕەوی فڕینی سەرەکی دەبوو بۆ بەکارھێنان لە ھەموو بارودۆخێکی کەشوھەوا و لە شەودا دیزاین بکرێت، بە ڕووبەرێکی ڕەقی ٤٠٠-مەتر (١٬٣٠٠ پێ) پان و درێژییەکەی دەگەیشتە ٣٬٠٠٠ مەتر (٩٬٨٠٠ پێ). ناوچەی تری ١٠٠-مەتر (٣٣٠ پێ) لەسەر شانەکان بۆ پاراستنی لاوەکی لە ئەگەری لادان لە ڕێڕەوی فڕین دابین دەکران. ھەروەھا ڕێڕەوی فڕینی ناوخۆییی زیاتر، کە درێژییەکەیان لە نێوان ١٬٠٠٠ و١٬٤٠٠ مەتر (٣٬٢٨١ و٤٬٥٩٣ پێ) دابوو، دەبوو دروست بکرێن.[٤]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Geoinformation» [The Geographical Information System of the canton of Zurich] (بە ئەڵمانی). لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧ ھێنراوە.
- 1 2 Fehr، Sandro (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). Die Erschliessung der dritten Dimension (PDF). Zürich: Chronos Verlag. لاپەڕە ٩٥, ٩٩. ژپنک ٩٧٨-٣-٠٣٤٠-١٢٢٨-٧. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Weder، Hans (٣١ی ئایاری ٢٠٢٢). «Der erste Schweizer Linienflug startete vor 100 Jahren». Luzerner Zeitung.
- 1 2 Bell، E. A. (١٠ی ئایاری ١٩٤٥). «Swiss Planning». Flight and Aircraft Engineer. XLVII (1898). Royal Aero Club: ٥٠١. لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- ↑ Fehr، Sandro (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). Die Erschliessung der dritten Dimension (PDF). Zürich: Chronos Verlag. لاپەڕە ١٢٦–١٢٧. ژپنک ٩٧٨-٣-٠٣٤٠-١٢٢٨-٧. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Michael von Ledebur (١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨). «Deshalb fliegen wir ab Kloten – und nicht ab Utzenstorf». Neue Zürcher Zeitung. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Fehr، Sandro (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). Die Erschliessung der third Dimension (PDF). Zurich: Chronos Verlag. لاپەڕە ١٢٨–١٢٩. ژپنک ٩٧٨-٣-٠٣٤٠-١٢٢٨-٧. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Fehr، Sandro (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). Die Erschliessung der dritten Dimension (PDF). Zürich: Chronos Verlag. لاپەڕە ١٣٦–١٣٨. ژپنک ٩٧٨-٣-٠٣٤٠-١٢٢٨-٧. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ «Airport History». Zurich Airport. لە ڕەسەنەکە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ «City of Dübendorf – History». Stadt Dübendorf. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ھێنراوە.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تەممووزی ٢٠٢٦) |