فلۆریدای ڕۆژھەڵات

**فلۆریدای ڕۆژھەڵات**
	فلۆریدای ڕۆژھەڵات
	کۆلۆنی بەریتانیا (1763–1783); کۆلۆنی ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی within the Viceroyalty of New Spain (1783–1821); Provisional military government of the United States (1821–1822)
	Left: Red Ensign of Great Britain; Right: Flag of the Spanish Empire
	پەڕگە:File:1822 Geographical, Statistical, and Historical Map of Florida by Henry Charles Carey, Isaac Lea and Fielding Lucas.pngشوێنی فلۆریدای ڕۆژھەڵاتUnder Spanish rule, East Florida and West Florida were divided by the Suwannee River. (H. Carey & Lea)
پایتەخت	سانت ئۆگستین
پێکهاتەی سیاسی	کۆلۆنی بەریتانیا (1763–1783); کۆلۆنی ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی within the Viceroyalty of New Spain (1783–1821); Provisional military government of the United States (1821–1822)
	Governor
- 1763–1784	5 under Britain
- 1784–1821	8 under Spain
- 1821	1 U.S. military commissioner
مێژوو
- Treaty of Paris	10 February, 1763
- Transferred to Spain	25 November 1783
- Adams–Onís Treaty	1821
- Merged into Territory of Florida	30 March, 1822

ڕۆژهەڵاتی فلۆریدا ( بە ئیسپانی: Florida Oriental) کۆلۆنییەکی بەریتانیا بوو لە ساڵی ١٧٦٣ تا ١٧٨٣ و پارێزگایەکی ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا بوو لە ساڵی ١٧٨٣ تا ١٨٢١. ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٧٦٣ کۆنترۆڵی فلۆریدای ئیسپانیایان بەدەستهێنا وەک بەشێک لە پەیماننامەی پاریس کە کۆتایی بە جەنگی حەوت ساڵە هێنا. بە بڕیاردان لەسەر ئەوەی کە کۆلۆنیەکە زۆر گەورەیە بۆ ئەوەی وەک یەک یەکە بەڕێوەبچێت، بەرپرسانی بەریتانیا فلۆریدایان دابەشکرد بەسەر دوو کۆلۆنیدا کە بە ڕووباری ئەپالاچیکۆلا جیاکرابوونەوە: کۆلۆنی فلۆریدای ڕۆژهەڵات، کە پایتەختەکەی دەکەوێتە سانت ئۆگستین ؛ و فلۆریدای ڕۆژئاوا کە پایتەختەکەی لە شاری پێنساکۆلا دایە . فلۆریدای ڕۆژهەڵات زۆر گەورەتر بوو و بەشێکی زۆری کۆلۆنی پێشووی ئیسپانیا و زۆربەی ویلایەتی ئێستای فلۆریدای لەخۆگرتبوو. هەروەها زۆرترین دانیشتووی فلۆریدای ئیسپانیا بووە، بەڵام پێش ئەوەی کۆنتڕۆڵەکە بگوازرێتەوە بۆ بەریتانیا، زۆربەی دانیشتووان – لەنێویاندا بە شێوەیەکی بنەڕەتی هەموو کەسێک لە سانت ئۆگستین – خاکەکەیان بەجێهێشتووە و زۆربەیان کۆچیان کردووە بۆ کوبا.^[١]

لە سەرەتای ساڵانی ١٨٠٠دا، ئیسپانیا سەلماندی کە زۆر لە دەرەوەی دوو پایتەختە بچووکەکە، هیچ بەرژەوەندییەکی نییە و توانای ڕێکخستنی یان بەرگریکردنی لە هەریەکێک لە دوو فلۆریدا نییە. دانیشتوانی ئەمریکی بەبێ مۆڵەت ڕوویان لە خاکەکە کرد، ئەمەش بووە هۆی ناکۆکی لەگەڵ سێمینۆلەکان ، کە کولتوورێکی نوێی ڕەسەنی ئەمریکییە کە لەلایەن پەنابەرە ڕەسەنەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەمریکاوە پێکهاتبوو. لە کاتی جەنگی ساڵی ١٨١٢ دا، سوپای ئەمریکا هێرشی کردە سەر فلۆریدا و ڕۆژئاوای فلۆریدای داگیرکرد لە کاتێکدا فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە دەستی ئیسپانیادا مابووەوە. دانیشتوانی ئەمریکی لە فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە ساڵی ١٨١٢دا کۆنترۆڵی ئیسپانیایان زیاتر لاواز کرد کاتێک کۆمەڵێک ئەمریکی کە زۆربەیان خەڵکی جۆرجیا بوون و خۆیان بە "نیشتمانپەروەر" ناوبرد، کۆماری فلۆریدای ڕۆژهەڵاتی تەمەن کورتیان لە دوورگەی ئەمێلیا ڕاگەیاند بە پشتیوانی نیمچە فەرمی حکومەتی ئەمریکا .

بەریتانیا هەوڵیدا دانیشتووان بۆ ئەو دوو فلۆریدا ڕابکێشێت و سەرکەوتوو نەبوو. کۆلۆنیەکانی کەم دانیشتوو بانگهێشت کران بۆ ناردنی نوێنەران بۆ کۆنگرەی کیشوەری بەڵام هەڵیانبژارد کە ئەوە نەکەن و لە کاتی جەنگی شۆڕشی ئەمریکادا دڵسۆز بوون بۆ بەریتانیا. بەڵام وەک بەشێک لە پەیماننامەی ساڵی ١٧٨٣ کە تێیدا بەریتانیا بە فەرمی سەربەخۆیی سێزدە لە کۆلۆنیەکانی پێشووی وەک ئەمریکا ناساند، هەردوو فلۆریدای دایە دەست ئیسپانیا، کە وەک کۆلۆنی جیاواز پاراستن لە کاتێکدا سنوورەکەی بەرەو ڕۆژهەڵات گواستەوە بۆ ڕووباری سوانی .

ناکۆکییەکانی سنووری نێوان ئەمریکا و سێمینۆلەکان لە فلۆریدا دوای شەڕەکە بەردەوام بوو. تا ساڵی ١٨١٧ زۆربەی ناوچەی فلۆریدای ڕۆژئاوای ئیسپانیا لەلایەن ئەمریکاوە داگیرکرا و لکێندرا بەهۆی ناڕەزایەتییەکانی ئیسپانیاوە، لە کۆتاییدا ئەو زەوییە بوو بە بەشێک لە ویلایەتی لویزیانا و ئەلاباما و میسیسیپی . دوای دە ساڵ لە چڕبوونەوەی ناکۆکییەکانی سنوور و دەستدرێژی ئەمریکا، ئیسپانیا لە پەیماننامەی ئادەمز-ئۆنیس لە ساڵی ١٨١٩دا هەردوو ویلایەتی فلۆریدای بە ئەمریکا دا. ئەمریکا بە فەرمی لە ساڵی ١٨٢١ دەستی بەسەردا گرت؛ لە ساڵی ١٨٢٢، هەموو فلۆریدای ڕۆژهەڵات و ئەو چەند بەشەی کە مابووەوە لە فلۆریدای ڕۆژئاوا کۆکرانەوە بۆ یەک خاکی فلۆریدا کە سنوورەکانیان لە نزیکەوە نزیک بووەوە لە سنوورەکانی ویلایەتی ئێستای فلۆریدا.^[٢]

پارێزگارەکان

لیستی پارێزگارەکانی ڕۆژهەڵاتی فلۆریدا

ناو	چەمک	تێبینی
جۆن هێدجس	٢٠ی تەمموزی ١٧٦٣ – ٣٠ی تەمموزی ١٧٦٣	پایتەخت لە سانت ئۆگستین (حاکمی بە وەکالەت)
فرانسیس ئۆگیلڤی	٣٠ی تەمموزی ١٧٦٣ – ٢٩ی ئابی ١٧٦٤	پارێزگاری بە وەکالەت
جەیمس گرانت	٢٩ی ئابی ١٧٦٤ – ٩ی ئایاری ١٧٧١	بە پارێزگاری دەستبەکاربوون دادەنرێت.
جۆن مۆڵتری	٩ی ئایاری ١٧٧١ – ١ی ئازاری ١٧٧٤
پاتریک تۆنین	1ی ئازاری 1774 – 12ی تەمموزی 1784
ڤیسێنتی مانوێل دی سێسپێدێس و ڤێلاسکۆ	١٢ی تەمموزی ١٧٨٤ – تەمموزی ١٧٩٠	پایتەخت لە سانت ئۆگستین
خوان نێپۆمۆسینۆ دی کوێسادا و بارنوێڤۆ	تەمموزی ١٧٩٠ – ئازاری ١٧٩٦
بارتۆلۆمێ مۆرالێس	ئازاری ١٧٩٦ – حوزەیرانی ١٧٩٦	پارێزگاری بە وەکالەت
ئینریکی وایت	حوزەیرانی ١٧٩٦ – ئازاری ١٨١١
خوان خۆسێ دی ئیسترادا	ئازاری ١٨١١ – حوزەیرانی ١٨١٢	شەڕی نیشتمانپەروەر لەگەڵ ئەمریکا
سێباستیان کیندلان و ئۆریگۆن	حوزەیرانی ١٨١٢ – حوزەیرانی ١٨١٥	شەڕی نیشتمانپەروەر لەگەڵ ئەمریکا
خوان خۆسێ دی ئیسترادا	حوزەیرانی ١٨١٥ – ژانویەی ١٨١٦
خۆسێ ماریا کۆپینگەر	ژانویەی ١٨١٦ – ١٠ی تەمموزی ١٨٢١	یەکەم جەنگی سێمینۆل لەگەڵ ئەمریکا

خوێندنەوەی زیاتر

کۆتلیک، جۆرج. فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە سەردەمی شۆڕشدا، ١٧٦٣-١٧٨٥ (ئەسینا: کتێبەکانی نیوساوس، ٢٠٢٣) پێداچوونەوەی کتێبی ئۆنلاین
سێیبێرت، ویلبێر هێنری. دڵسۆزان لە فلۆریدای ڕۆژهەڵات، ١٧٧٤-١٧٨٥ (١٩٢٩)،
سمیس، ڕۆجەر. کۆلۆنی چواردەهەم: باشترین نهێنی پارێزراوی شۆڕشی ئەمریکا (٢٠١١)

بەستەری دەرەکی

پلێتی سپاڵدینگ لە پۆدکاستێکی مێژووی ناوەندی فلۆریدا

سەرچاوەکان

↑ «The British Period (1763-1784) - Fort Matanzas National Monument (U.S. National Park Service)». U.S. National Park Service (بە ئینگلیزی). لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ھێنراوە.
↑ Waline، Peter (١٩٨٢). «The Great Seals Deputed of British East Florida» (PDF). Florida Historical Quarterly. ٦١ (1) – لەڕێگەی UCF STARS.

[:0-1] «The British Period (1763-1784) - Fort Matanzas National Monument (U.S. National Park Service)». U.S. National Park Service (بە ئینگلیزی). لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ھێنراوە.

[2] Waline، Peter (١٩٨٢). «The Great Seals Deputed of British East Florida» (PDF). Florida Historical Quarterly. ٦١ (1) – لەڕێگەی UCF STARS.

[١]

[٢]