عەبدولڕەحمان کوڕی عەلی حەلوانی

عەبدولڕەحمان حەلەوانی
عەبدولڕەحمان حەلەوانی;
عبد الرحمن بن علی الحلوانی
لەدایکبوون	٤٩٠ی کۆچی (١٠٩٧ی زایینی); بەغدا
مەرگ	٣٠ی ڕەبیعی یەکەمی ٥٤٦ی کۆچی (١٦ی تەممووزی ١١٥١ی زایینی); بەغدا
شوێنی گۆڕ	لە ماڵەکەی خۆی لە گەڕەکی مەئموونییەی بەغدا
نیشتەجێی	بەغدا
پیشە	فەقیھ، زانای ئوسوڵی فیقھ، موفەسیر
ناسراوە بە	یەکێک لە گەورە فەقیھەکانی حەنبەلی و خاوەنی تەفسیرێکی گەورە
کارە ناودارەکان	تفسیر القرآن (٤١ بەرگ)، التبصرە فی الفقە، الھدایە فی أصول الفقە
ئایین	ئیسلام (ئەھلی سوننە، حەنبەلی)

ئەبوو محەممەد عەبدولڕەحمان کوڕی عەلی حەلوانی بەغدادی (بە عەرەبی: أبو محمد عبد الرحمن بن أبي الفتح علي الحُلواني البغدادي ؛ ٤٩٠کـ/١٠٩٧ز – ٥٤٦کـ/١١٥١ز) شەرعزان، ئوسوڵی و موفەسیرێکی دیاری عێراقی بوو لە سەردەمی سێیەمی عەباسیدا. ئەو بە یەکێک لە زانا گەورەکانی ڕێبازی حەنبەلی لە سەدەی شەشەمی کۆچیدا دادەنرێت.

ژیان و پایەی زانستی

عەبدولڕەحمان حەلوانی لە ساڵی ٤٩٠ی کۆچی (١٠٩٧ز) لە بەغدا لەدایک بووە. ھەر لەوێ لەسەر دەستی باوکی و زانایانی گەورەی وەک ئەبولخەتاب و حوسێن خەلال زانستی فیقھی خوێندووە. ئەو لە فیقھ و بنەماکانیدا (أصول الفقە) زۆر بەتوانا بووە و وانەی وتووەتەوە، مێزگردی کردووە و فەتوای داوە.

سەرەڕای پایە زانستییەکەی، ژیانێکی سادەی ھەبووە؛ بازرگانیی بە سرکە (خل) دەکرد و بژێوی ژیانی لەوە دابین دەکرد و ھیچ دیاری و پارەیەکی لە کەس وەرنەدەگرت.

زانایان بە شێوەیەکی فراوان ستایشیان کردووە:

ئیبن شافیع دەڵێت: «شەرعزانێکی گەورە بوو لە مەزھەبەکەیدا، فەتوای دەدا و خەڵکی گەڕەکەکەی سوودیان لێ وەردەگرت».

ئیبن نەجار پەسنی دەکات و دەڵێت: «بە خێر و چاکە و فەزڵ ناسرابوو».

ئیبن جەوزی دەڵێت: «بازرگانیی بە سرکە دەکرد و قازانجەکەی بۆ خۆی بوو، ھیچی لە کەس وەرنەدەگرت».

مامۆستا و قوتابییەکانی

مامۆستاکانی

باوکی (ئەبوو فەتح عەلی حەلوانی)

ئەبولخەتاب

حوسێن خەلال

موبارەک کوڕی عەبدولجەبار

ئەبوو نەسڕ کوڕی وەعدان

خوێندکارەکانی

یەحیا کوڕی تاھیر کوڕی نەجار واعیز

بەرھەمەکان

عەبدولڕەحمان حەلوانی خاوەنی چەندین بەرھەمی گرنگ بووە، لەوانە:

فسير القرآن: تەفسیرێکی یەکجار گەورە و فراوان بووە کە لە چل و یەک (٤١) بەرگ پێکھاتووە.
التبصرة في الفقه: پەرتووکێکە لە بواری فیقھدا.
الهداية في أصول الفقه: پەرتووکێکە لە بواری بنەماکانی فیقھدا.

کۆچی دوایی

عەبدولڕەحمان حەلەوانی لە ڕۆژی ٣٠ی مانگی ڕەبیعی یەکەمی ساڵی ٥٤٦ی کۆچی (١٦ی تەممووزی ١١٥١ی زایینی) لە بەغدا کۆچی دوایی کرد. شێخی گەورە عەبدولقادری گەیلانی نوێژی لەسەر کرد و لە ماڵەکەی خۆی لە گەڕەکی مەئموونییەی بەغدا بە خاک سپێردرا.

سەرچاوەکان

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.