عەبدولمەلیک کوڕی حەبیب سولەمی
عەبدولمەلیک کوڕی حەبیب سولەمی | |
|---|---|
عبد الملک بن حبیب السلمی | |
| لەدایکبوون | نزیکەی ١٨٠ی کۆچی (٧٩٦ی زایینی) |
| مەرگ | ڕەمەزانی ٢٣٨ی کۆچی (شوباتی ٨٥٣ی زایینی) |
| نیشتەجێی | ئەلڤیرا، کۆردۆبا |
| نەتەوە | عەرەبی سولەمی |
| ناوەکانی تر | زانای ئەندەلوس، ئیبن حەبیب |
| خوێندنگە | مەزھەبی مالیکی |
| پیشە | فەقیھ، فەرموودەناس، مێژوونووس، پزیشک، زمانەوان |
| ناسراوە بە | پێشەوای مەزھەبی مالیکی لە ئەندەلوس لە سەردەمی خۆیدا |
کارە ناودارەکان | الواضحة في السنن والفقه، طبقات الفقهاء والتابعين، حروب الإسلام |
| ئایین | ئیسلام (ئەھلی سوننە) |
ئەبوو مەروان عەبدولمەلیک کوڕی حەبیب کوڕی سولەیمان سولەمی (بە عەرەبی: عبد الملک بن حبیب السلمی؛ لەدایکبووی نز. ١٨٠ی کۆچی/٧٩٦ی زایینی - کۆچکردووی ٢٣٨ی کۆچی/٨٥٣ی زایینی)، ناسراو بە ئیبن حەبیب، ئیمام، زانای گەورە و فەقیھی دیاری ئەندەلوس بوو. ئەو یەکێک بوو لە گەورەترین زانایانی مەزھەبی مالیکی لە سەردەمی خۆیدا و بە "زانای ئەندەلوس" ناسرابوو. ئیبن حەبیب زانایەکی گشتگیر بوو و جگە لە فیقھ و فەرموودە، لە بواری مێژوو، پزیشکی و زمانەوانیشدا شارەزاییەکی زۆری ھەبوو.
ژیان و گەشتی زانستی
[دەستکاری]ئیبن حەبیب لە شاری ئەلڤیرا (إلبیرە) لە نزیک گڕانادا لەدایک بووە. لە ئەندەلوس لەسەر دەستی زانایانی وەک سەعسەعەی کوڕی سەلام خوێندوویەتی. دواتر بۆ وەرگرتنی زانست گەشتێکی دوورودرێژی بۆ ڕۆژھەڵات ئەنجام دا و سەردانی میسر و حیجازی کرد.
لە مەدینە، لەسەر دەستی گەورەترین قوتابییەکانی ئیمامی مالیک خوێندوویەتی، وەک عەبدوڵڵای کوڕی ماجیشون و ئەسغەغی کوڕی فەرەج، و کتێبی **«الموطأ»**ی ئیمامی مالیکی لێ بیستوون.[١] دوای ئەوەی بڕێکی زۆر زانستی کۆکردەوە، گەڕایەوە بۆ ئەندەلوس و لە کۆردۆبا نیشتەجێ بوو. دوای کۆچی دوایی یەحیا کوڕی یەحیا لەیسی، ئیبن حەبیب بووە گەورەترین زانای مالیکی لە ئەندەلوس و جێگەی ڕاوێژی ئەمیری دەوڵەت، عەبدولڕەحمانی دووەم، بوو.[٢]
پایەی زانستی و ستایشی زانایان
[دەستکاری]ئیبن حەبیب پایەیەکی یەکجار بەرزی لەناو زانایاندا ھەبوو و بە زانستە فراوانەکەی ناسرابوو.
ئیمامی زەھەبی دەربارەی دەڵێت: «ئیمام، زانای گەورە، فەقیھی ئەندەلوس... لە بواری فەرموودەدا شارەزا بوو و کۆکەرەوەی بوو».[٣]
قازی عیاز لە کتێبی "ترتیب المدارک"دا دەڵێت: «یەکێک بوو لەوانەی زانستی فیقھی و فەرموودەی کۆکردەوە و لەگەڵیدا زانستەکانی تری وەک شیعر و مێژووی دەزانی».[٤]
مامۆستا و قوتابییەکانی
[دەستکاری]مامۆستاکانی
[دەستکاری]عەبدوڵڵای کوڕی ماجیشون
ئەسغەغی کوڕی فەرەج
غازی کوڕی قەیس ئەندەلوسی
سەعسەعەی کوڕی سەلام
قوتابییەکانی
[دەستکاری]زانای زۆر لەسەر دەستی ئەو پەروەردە بوون، دیارترینیان:
محەممەد کوڕی وەززاح
ئیبن قاسم
بەرھەمەکان
[دەستکاری]ئیبن حەبیب نووسەرێکی بەتوانا بوو و زیاتر لە ١٠٠ کتێبی نووسیوە. گرنگترینیان ئەمانەن:[٥]
الواضحة في السنن والفقه: گەورەترین و بەناوبانگترین بەرھەمیەتی لە فیقھی مالیکیدا، کە ماوەیەکی زۆر پشتی پێ دەبەسترا لە ئەندەلوس.
تفسیر القرآن
حروب الإسلام: دەربارەی جەنگەکانی سەردەمی ئیسلام.
طبقات الفقهاء والتابعين: ژیاننامەی فەقیھ و تابعینەکان.
مكارم الأخلاق
وصف الفردوس
- مختصر في الطب: کورتەیەک دەربارەی پزیشکی.
کۆچی دوایی
[دەستکاری]عەبدولمەلیک کوڕی حەبیب لە مانگی ڕەمەزانی ساڵی ٢٣٨ی کۆچی (شوباتی ٨٥٣ی زایینی) لە شاری کۆردۆبا کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ ئیبن فەرەحون، الدیباج المذهب في معرفة أعیان علماء المذهب، ل. ١٤٩.
- ↑ حمیدە، عەبدولڕەحمان. أعلام الجغرافیین العرب، ل. ٧٢.
- ↑ ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، بەرگی ١٢، ل. ١٠٠.
- ↑ قازی عیاز، ترتیب المدارک و تقریب المسالک، بەرگی ٤، ل. ٦٩.
- ↑ ئیبن خەیر ئیشبیلی، فھرسە ما رواە عن شیوخە، ل. ٢٦٢-٢٦٥.
لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
