شەڕی چیای شەنگال (٢٠١٧)
 | ئەم وتارە چەند کێشەیەکی ھەیە. تکایە یارمەتی باشترکردنی بدە یان ئەم کێشانە لەسەر پەڕەی لێدوانەکەی باس بکە. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)
|
ئەم وتارە بەپێی سیاسەتی سڕینەوە پاڵێوراوە کە بسڕدرێتەوە. بۆ وتووێژکردن لەسەر سڕینەوەی ئەم وتارە، تکایە سەردانی پەڕەی وتووێژکردنی سڕینەوەی ئەم وتارە بکە. |
 | لەوانەیە ئەم وتارە بۆ گەییشتن بە ئاستی ستانداردی شێوازی نووسینی وتار لە ویکیپیدیادا، ویکیسازی پێویست ببێت. تکایە ئەگەر دەتوانن ئەم پەڕەیە باشتر بکەن. |
| شەڕی چیای شەنگال (٢٠١٧) | |||
|---|---|---|---|
| بەشێک لە ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧) | |||
| ڕۆژ | ١٦–٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | ||
| شوێن | |||
| ئەنجام | سەرکەوتنی کورد لە چیاگە، بەڵام لەناو شاری شەنگال عێراق سەرکەوت | ||
| بەشداری حیزبەکان | |||
| |||
| کەسە دیارەکان | |||
| Units involved | |||
| ژمارە | |||
| زیانە گیانییەکان | |||
| |||
شەڕی چیای شنگال (٢٠١٧)
پێشەکی
[دەستکاری]شەڕی چیای شنگال تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ رووداوێکی گرنگ بوو کە بەشێک بوو لە شەڕە کوردی-عێراقیەکان کە دوای گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧) بەردەوام بوو. ئەم شەڕە بە چوار ڕۆژەوە لە ١٦ تا ٢٧ی تشرینی یەکەم ڕوویداو و لە ئاستی ستراتیژیکی زۆر گەورەی چیای شنگال و ناوچەیەکی گرنگ لە هەموو سنووری نێوان عێراق و سوریا کەوتەوە.
شەڕەکە
[دەستکاری]دوو لاپەڕەی سەرەکی شەڕەکە هەیە: حکومەتی عێراق و یەکەکانی ھەشد الشعبی، کە بە بەردەوامی هێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک) و یەکینەکانی بەرخۆدانی شەنگال (یەبەشە) کە پەیوەندیدار بە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) بون.
دوای سەرقاڵبوونی کەرکووک لە ١٦ی تشرینی یەکەم و ڕۆژەکانی پاشان، عێراق سەربەخۆیی ناوچەیە خەلافکراوەکان بە یەکەیەکی جێگیر و کۆنترۆڵ کرد، شەڕەکە لە چیای شنگال دەستپێکرد. حکومەتی عێراق بە یەکێتیی سوپای عێراق، حەشدی شەعبی و پۆلیسی فیدراڵی هەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی چیای شنگال و ناوچەکانی دەوروبەری.
لە لاپەڕەی کوردی، پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان (بە تایبەتی یەکەکانی پ.د. ک
) و یەکێنەی بەرخودانی شنگال (یەبەشە) کە لە ناوچەکە پاراستنی پێشتر دەکردن، بەردەوام بوون بۆ دژایەتی لە ئێستادا. یەکێنەکانی حزب کارگران کوردستان (یەپەگە) بەشێکی کەم و سنووردار لە شەڕەکەدا هەبوو.
لە دوای چەند کەمین و تەقینەوەی کەم، پێشمەرگە بە هۆی نەبوونی پشتیوانی نێودەوڵەتی و پارچەپارچبوونی ناوچە، بە شێوەیەکی ڕاپەڕین وەستاند لە ناوچەکە، کە ئەمە هەڵەیەکی ستراتیژیکی گەورە بوو. یەکێنەی بەرخودانی شنگال هەوڵی پاراستنی چیای شنەگال و شاری شنەگال دان بە شێوەی سەربەخۆتر و بە پشتگیری هێزەکانی پەکەکە.
حکومەتی عێراق و حەشدی شەعبی بە کۆمەڵێک یەکەی سپایەوە و پەیوەندیدار بە میليشیاکانی شیعەی ئێران-پەیوەندیدار توانای خۆیان هەیەتی گەڕاندنەوەی سنجار و چیای شنگال بە دەست بگرن. کتایب حزبلەڵا، عەصائب ئەهل الحق و ڕێکخراوی بدر لە جێگەیەکی سەرەکی هەبوون.
ئەنجامی شەڕەکە ئەو بوو کە حکومەتی عێراق سەرکەوت بوو شاری شنەگال، و شوێنە گرنگەکانی سنووری نێوان سوریا و عێراق بەدەست بگرێت، بەھۆی ئەوەی پێشمەرگە و یەکێنەکانی بەرخودان هەولدان بەردەوام نەبن بۆ شەڕی گەورە و ئەنجامی توند لە بەر بگرن.
شەڕەکە بە کەمین و تەقینەوە بەردەوام بوو و لە دەوری کەم قوربانییەکی سنووردار بەردەسته. ژمارەی کوژراوەکان لە لاپەڕە کوردی نێوان ١٤–٣٠ کەس بوو، و لە لاپەڕەی حکومەتی عێراق ٥٠-٨٠ کەس مردوون،
بە دوای ئەم شەڕە، شەنگال بەلای حکومەتی عێراق و حەشدی شەعبی دەچێت، ئەوەش بڕی گرنگە لە ناوچەیە خەلافکراوەکان و پلەیەکی تایبەتی لە پەیوەندی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق هەیە.
شەڕەکە نیشان دا کە پارچەپارچبوونی نێوان هێزە کوردیەکان (پ.د. ک
و پەکەکە/یەبەشە) چەندین کەسێکی کوردی و یەزیدی دژایەتی یەکتر هەبوو، و ئەمە بڕی گرنگی بەداخەوە لە سیاسی و ستراتیژیکەکان کوردستان کرد.
پاش ئەم هەڵسەنگاندنە، یەزیدیەکان و هاووڵاتیانی شنەگال زیاتر لە تەرسی ڕەوانەی پاراستنی نوێ لە لایەن حەشدی شەعبی و میلیشیاکانی پەیوەندیدار بە ئێران بوون. ئەم شەڕە وەک سەری هەڵبژاردنێکی مەترسی بۆ یەکگرتووی کوردی و پشتیوانی نێودەوڵەتی لە هەردوو لاپەڕەدا نیشاندادە.
کۆتایی
[دەستکاری]شەڕی چیای شنەگال بریتی بوو لە شەڕێکی سنووردار بە بەرهەم هێنانی دەستگەیشتن بە شوێنە ستراتیژیکی ناوچەکە و گەڕاندنەوەی سەرکردایەتی حکومەتی عێراق لە شنەگال و ناوچەکانی لەگەڵیدا.