ڕەزمی شەکەریاز

ڕەزمی شەکەریاز
بەشێک لە ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)
ڕێکەوت ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٠ شوێن شەکەریاز، ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران ئەنجام کورد سەرکەوت ھێزەکانی سمکۆی شکاک کۆنتڕۆڵی خۆیان پاراست تا کودەتای ١٩٢١ی فارس و ھاتنی ڕەزا شا بۆ سەر تەخت.
شەڕکەرەکان
ھێزە کوردییەکان شکاک زێباری	ئێرانی قاجاڕی
فەرماندە و سەرکردەکان
سمکۆی شکاک عەمەر خانی شکاک فارس ئاغا مەحموود ئاغا	فەتحوڵڵا خانی ئەکبەر ئەمیر ئەرشەد  یەڤار مەلیکزادە حەسەن ئەرفەع لیند بیرک
یەکە تێوەگڵاوەکان
	ژەندرمەی ئێرانی
ھێز
٢٠٠ سوارچاک	١٥٠٠ ژەندرمەی ئێرانی ٣٠٠٠ گەریلای ئازەربایجانی (کۆی گشتی: ٥٠٠٠ شەڕکەر)
زەرەر و زیانە گیانییەکان
نەزانراو	زەرەر و زیانی قوڕس (لەوانە کوشتنی ئەمیر ئەرشەدی فەرماندە)

ڕەزمی شەکەریاز ڕەزمێک بوو لە ٢١ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٠ لە نێوان ھێزەکانی سمکۆ ئاغای شکاک، سەرۆک ھۆزی کورد و حکوومەتی ئێران ڕوویدا. ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە بەشێک بوو لە ڕاپەڕینە بەرفراوانەکانی کورد لە سەرەتای سەدەی بیستەمی ئێراندا، و لە قۆناغێکدا کە بە نائارامیی ناوچەیی و ھەوڵی ڕێبەرانی کورد بۆ چەسپاندنی ئۆتۆنۆمیدا بوو.

شەڕەکە

ھێزەکانی ئێران لە چیاکانی دەورووبەری سەڵماس و ورمێوە ھێرشیان کرد و چوونە ناو سەڵماس و ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی سمکۆ. کاتێک سمکۆ بینی کە ھێزەکانی دووژمن بە گرتنی ھێڵی پێشەوە پێشڕەوی دەکەن، دەستبەجێ فەرمانی بە عەمەرخانی شکاک و سوارەکانی کرد کە ھێرش بکەنە سەر پێگەکانی دووژمن لە دەشتەکانی شەکەریاز، کە فەرماندەی ھێزەکانی ئێران، ئەمیر ئەرشەد، لەوێ جێگیر بوو. بە فەرمانی سمکۆی شکاک، عەمەر خان لەگەڵ ھێزێکی ٢٠٠ زێباریی کورد بە فەرماندەییی مەحموود ئاغا و فارس ئاغا، ھێرشیان کردە سەر سەنگەرەکانی ئەمیر ئەرشەد و دوای شەڕێکی قوڕس توانیان سوپای دووژمن تێکبشکێنن و ئەمیر ئەرشەدیش بکوژن.

دوای کوشتنی ئەمیر ئەڕشەد، ھێزەکانی ئێران بێ فەرماندە دەمێننەوە و ورە و مۆڕاڵی سەربازە ئێرانییەکانیش دادەبەزێت.

دەرئەنجامەکان

دوای شکستی ھێزەکانی ئێران لە بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی سمکۆ و شکست و بڵاوەپێکردنی ھێزەکانی ئێران، کاردانەوەی گەورەی لە سەرتاسەری ئێران بەدوای خۆیدا ھێنا.

سەرچاوەکان

پەراوێزەکان

• Qadri، Muhammed S. (٢٠٢١). Emer Xanî Şikak: Le Serhelldanî Simkowe ta Komarî Kurdistan [Amar Khan Shikak: from the rise of Simko to the Kurdistan Republic] (PDF) (بە کوردی). Tehran, Iran: Kurdish Academy.
• R. Hawar، Mohammed (١٩٩٥). Îsimail Axay Şûkak u Bizûtinewey Netewayetî Kurd [Ismail Agha Shikak and the Kurdish National Movement] (PDF) (بە کوردی). Stockholm, Sweden: Apec Publishers.