شێوەی زەوی
| شێوەی زەوی | |
|---|---|
 | |
| لقی | geographic location، geographical feature |
| بەشێکە لە | terrain، landscape |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | geomorphology، زانستی زەوی |
| نموونە | چیای ئیڤرست |
شێوەی زەوی تایبەتمەندییەکی وشکانییە لەسەر ڕووی ڕەقی زەوی یان تەنی تری ھەسارەیی. ڕەنگە سروشتی بن یان ڕەنگە ئەنترۆپۆجینیک بن[١][٢] (بەھۆی چالاکیی مرۆڤەوە دروست بووبن یان کاریگەر بووبن). شێوەکانی زەوی پێکەوە ناوچەیەکی دیاریکراو پێکدەھێنن، و ڕێکخستنیان لە دیمەنە سروشتییەکەدا بە تۆپۆگرافی ناسراوە. شێوەکانی زەوی گردەکان، کێوەکان، کانیۆنەکان، و دۆڵەکان دەگرنەوە، ھەروەھا تایبەتمەندییەکانی کەناراو وەک کەنداوەکان، نیمچەدوورگەکان، و دەریاکان،[٣] بە تایبەتمەندییە نوقمبووەکانی وەک زنجیرەچیاکانی ناوەڕاستی ئۆقیانووس، گڕکانەکان، و حەوزە گەورەکانی ئۆقیانووسییەوە.
تایبەتمەندییە فیزیایییەکان
[دەستکاری]شێوەکانی زەوی بەپێی سیفەتە فیزیایییە تایبەتمەندەکانی وەک بەرزی، لێژی، ئاراستە، و چینبەندیی پێکھاتە، دەرکەوتنی بەرد، و جۆری خاک پۆلێن دەکرێن. تایبەتمەندییە فیزیایییە گشتییەکان یان شێوەکانی زەوی توخمە ئاشکراکانی وەک بەربەستەکان، تاشەبەردەکان، گردەکان، تەپۆڵکەکان، نیمچەدوورگەکان، کێوەکان، ڕووبارەکان، دۆڵەکان، گڕکانەکان، و چەندین توخمی پێکھاتەیی و قەبارەیی تر (بۆ نموونە: گۆمەکان بەرامبەر دەریاچەکان، گردەکان بەرامبەر کێوەکان) دەگرنەوە لەوانە جۆرە جیاوازەکانی کۆما ئاوییەکانی ناوخۆیی و ئۆقیانووسی و تایبەتمەندییەکانی ژێر ڕوو. گردەکان، کێوەکان، دەشتەکان، و بانەکان چوار جۆرە سەرەکییەکەی شێوەکانی زەوین لەسەر زەوی. شێوەزەوییە بچووکەکان حەوزەکان، تەپەکان، کانیۆنەکان، و دۆڵەکان دەگرنەوە. جووڵەی پلێتە تێکتۆنیکییەکان لەژێر توێکڵی زەویدا دەتوانێت شێوەکانی زەوی دروست بکات بە پاڵنانی گردەکان و کێوەکان بۆ سەرەوە.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Szabۆ، Jۆzsef؛ Dۆvid، Lۆrۆnt؛ Lۆczy، Dۆnes، eds. (٢٠١٠). Anthropogenic Geomorphology. doi:١٠.١٠٠٧/٩٧٨-٩٠-٤٨١-٣٠٥٨-٠. ژپنک ٩٧٨-٩٠-٤٨١-٣٠٥٧-٣.
- ↑ Howard، Jeffrey (٢٠١٧). «Anthropogenic Landforms and Soil Parent Materials». لە Howard، Jeffrey (ed.). Anthropogenic Soils. Progress in Soil Science. Cham: Springer International Publishing. لاپەڕە ٢٥–٥١. doi:١٠.١٠٠٧/٩٧٨-٣-٣١٩-٥٤٣٣١-٤_٣. ژپنک ٩٧٨-٣-٣١٩-٥٤٣٣١-٤. لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «Landform». National Geographic. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە.
