شۆڕشی گوڵان

شۆڕشی گوڵان
	بەشێک لە تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان
ڕێکەوت	٢٦ی شووباتی ١٩٧٦ - ١٩٩١
شوێن	باشووری کوردستان
دۆخ	شەڕەکە ٤٩ ساڵە کۆتایی ھاتووە
شەڕکەرەکان
ڕژێمی بەعس; ی.ک.س.س; شانشینی ئێران	پ.د.ک; ی.ن.ک; ئێران; حسدک; حشکع; پاسۆک
فەرماندە و سەرکردەکان
ئەحمەد حەسەن بەکر; سەدام حسێن; محەممەد حمزە; عەلی کیمیاوی; محەممەدڕەزا	مەلا مستەفا; مسعود برزانی; ئیدریس بارزانی; حەمیدەفەندی; زەعیم عەلی; جەوھەر نامیق; فرانسۆ ھریری; مام جەلال; خومەینی

شۆڕشی گوڵان بە شۆڕشی گوڵانی پێشکەوتنخواز ناودەبرێت، شۆڕشێکی چەکداری و ململانێیەکی سەربازیی نێوان ھێزە کوردییەکانی سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان و ڕژێمی بەعسی عێراق بوو، لە باشووری کوردستان لە ٢٦ی شووباتی ١٩٧٦ (٢٦ی گوڵانی ١٩٧٦) ھەڵگیرسا و تا ساڵی ١٩٩١ و تا ڕاپەڕینی بەھاری ١٩٩١ بەردەوام بوو. شۆڕشی گوڵان درێژەپێدەری شۆڕشی ئەیلوول بوو.^[١]^[٢]^[٣]^[٤]

ھەڵگیرسانی شۆڕش

لە دوای ڕێککەوتننامەی جەزائیر و نسکۆی شۆڕشی ئەیلوول، کە بە سەرکردایەتیی مەلا مستەفا بارزانی ھەڵگیرسابوو، پارتی دیموکراتی کوردستان و ناوەخۆی حیزبەکە شێوابوو و زۆربەی پێشمەرگە و فەرماندەکانی ھێزە کوردییەکان ئاوارەی خاکی ئێران ببوون. بەڵام دوای کۆبوونەوەکانی نێوەخۆی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٥ بە بڕیاری مستەفا بارزانی دووبارە شۆڕش ھەڵگیرسایەوە و پارتی دیموکراتی کوردستان ڕێکخرایەوە و کادیرەکان و بەرپرسە حیزبییەکان دووبارە گەڕانەوە بۆ شۆڕش.^[١]^[٢]^[٤]^[٣]

ھەرچەندە دۆخی تەندرووستیی مستەفا بارزانی لەوکاتەدا جێگیر نەبوو، بەڵام کارووبارەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و شۆڕش بە دەستی مەسعوود بارزانی و ئیدریس بارزانی بوو. دوای ئەوەی ھێزەکان ڕێکخرانەوە، یەکەم پێکدادانی نێوان ھێزە کوردییەکان و ڕژێمی بەعس ڕوویدا کە ھێزە کوردییەکە پێکھاتبوو لە ٢٣ پێشمەرگە و دوای ئەم پێکدادانە یەکەم شەھیدی شەڕەکەی لێکەوتەوە.^[١]^[٥]^[٣]

دوای مردنی مستەفا بارزانی لە ١٩٧٩دا، مەسعوود بارزانی وەک جێگری مستەفا بارزانی لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان وەک سەرۆکی پارتی ھەڵبژێردرا^[٦] و شۆڕشی گوڵان بەردەوام بوو و پاش ئەمە، ڕێککەوتنێک لە نێوان پەدەکە و چەند لایەنی دیکەی کوردی وەک حیزبی شیوعیی کوردستان و پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان کرا. دوابەدوای ڕووداوەکان ئیدریس بارزانی کۆچی دوایی کرد و لە دواییدا بەرەی کوردستانی پێکھێنرا و بەمەش حیزبە کوردییەکان توانیان یەکبگرن و لە پاش کۆبوونەوەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و چەند حیزبی تری وەک پارتی گەل و پاسۆک و حیزبی سۆسیالیست کرا و ئەمەش بووە دەستپێکی ڕاپەرینی بەھاری ١٩٩١ی گەلی کورد، کە لە ڕانیە دەستی پێکرد.^[١]^[٣]^[٤]^[٧]

سەرچاوەکان

1 2 3 4 «شۆڕشی گوڵان». Parti Pedia (partipedia.org) (بە کوردی). ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
1 2 nusar1 (٢٦ی ئایاری ٢٠٢٤). «شۆڕشی گوڵان و بڕیارێکی بوێرانەی مێژوویی». KDC. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)
1 2 3 4 کوردستان 24، Kurdistan24- (٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢). «شۆڕشی گوڵان چۆن و بۆچی ھه‌ڵگیرسا؟». شۆڕشی گوڵان چۆن و بۆچی هه‌ڵگیرسا؟. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)
1 2 3 nusar2 (٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣). «شۆڕشی گوڵان، شۆڕشی ھەڵسانەوەی نەتەوەیەک بە ڕووی ستەمدا». رۆژنامەی ھەولێر. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)
↑ «شۆڕشی گوڵان». یووتیووب. ٢٠٢٤. لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە. {{cite web}}: |یەکەم= missing |یەکەم= (یارمەتی)
↑ «کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان». Parti Pedia (partipedia.org) (بە کوردی). ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ «26 ی گوڵان شۆڕشی دەستکەوتەکان». کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) (بە کوردی). ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[:0-1] 1 2 3 4 «شۆڕشی گوڵان». Parti Pedia (partipedia.org) (بە کوردی). ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[:1-2] 1 2 nusar1 (٢٦ی ئایاری ٢٠٢٤). «شۆڕشی گوڵان و بڕیارێکی بوێرانەی مێژوویی». KDC. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)

[:2-3] 1 2 3 4 کوردستان 24، Kurdistan24- (٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢). «شۆڕشی گوڵان چۆن و بۆچی ھه‌ڵگیرسا؟». شۆڕشی گوڵان چۆن و بۆچی هه‌ڵگیرسا؟. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)

[:3-4] 1 2 3 nusar2 (٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣). «شۆڕشی گوڵان، شۆڕشی ھەڵسانەوەی نەتەوەیەک بە ڕووی ستەمدا». رۆژنامەی ھەولێر. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)

[5] «شۆڕشی گوڵان». یووتیووب. ٢٠٢٤. لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە. {{cite web}}: |یەکەم= missing |یەکەم= (یارمەتی)

[6] «کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان». Parti Pedia (partipedia.org) (بە کوردی). ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[7] «26 ی گوڵان شۆڕشی دەستکەوتەکان». کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) (بە کوردی). ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]