شانشینی گورجستان
| شانشینی گورجستان | |
|---|---|
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٠٠٨ |
| ناو بە زمانی فەرمی | საქართველოს სამეფო |
| بەشداربووە لە | Siege of Tbilisi |
| زمانی فەرمی | زمانی گورجی |
| کیشوەر | ئەورووپا |
| پایتەخت | کوتایسی، تبلیس |
| شێوەی بنەڕەتیی حکوومەت | feudal monarchy |
| دانیشتووان | ٨٦٠٬٠٠٠ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Kingdom of Western Georgia، Q104164157، Q104164186، Q104164209، ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی |
| لە پێش | Kingdom of the Iberians، Kingdom of Abkhazia، First Kingdom of Kakheti، ئەرمەنستانی باگراتوونی، Emirate of Tbilisi |
| لە دوای | Kingdom of Kartli، Kingdom of Kakheti، Kingdom of Imereti، Samtskhe atabegate، Mongol Armenia |
| جێگەی دەگرێتەوە | Kingdom of the Iberians، Kingdom of Abkhazia، First Kingdom of Kakheti |
| کۆتاییھاتن | ١ی کانوونی دووەمی ١٤٦٦ |
| وەسفی ئاڵا | flag of Georgia |
| ئایینی فەرمی | کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی جۆرجیا، کڵێسای ڕووسوولی ئەرمەن، ئیسلام |
شانشینی گورجستان؛ (بە گورجی: საქართველოს სამეფო) ھەروەھا بە ئیمپراتۆریەتیی گورجستان ناسراوە،[١][٢][٣] پاشایەتییەکی ئۆراسیایی بوو لە سەدەکانی ناوەڕاستدا کە نزیکەی ساڵی ١٠٠٨ی زایینی سەریھەڵدا. لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیی پاشا دەیڤدی چوارەم و شاژنە تاماری مەزن لە سەدەی یازدەھەمەوە تا سەدەی سێزدەھەم گەیشتە سەردەمی زێڕینی ھێزی سیاسی و ئابووریی خۆی. گورجستان بووە یەکێک لە دیارترین نەتەوەکانی ڕۆژھەڵاتی مەسیحی، و ئیمپراتۆرییەتەکەی بەناو قەوقازدا، لەوپەڕی فراوانبوونیدا، لە ئەورووپای ڕۆژھەڵات و باکووری قەوقازەوە تاوەکوو بەشی باکووری ئێران و ئەنادۆڵ درێژ بووەوە، لەگەڵ پاراستنی موڵکە ئایینییەکانی لە دەرەوەی وڵات، وەک دێری خاچ لە ئورشەلیم و دێری ئایڤیرۆن لە یۆنان. ئەمەش پێشەنگە مێژوویییە سەرەکییەکەی جۆرجیای سەردەم بوو.
پاشایەتییەکە، کە بۆ چەندین سەدە بەردەوام بوو، لە سەدەی سێزدەھەمدا بەھۆی لەشکرکێشییەکانی مەغۆلەکانەوە ڕووخا، بەڵام توانی تا دەیەی ١٣٤٠ەکان سەروەریی خۆی دووپات بکاتەوە. دەیەکانی دواتر بە بڵاوبوونەوەی مەرگی ڕەش (تاعوون)، و ھەروەھا چەندین لەشکرکێشی بە سەرکردایەتیی تەیموور ناسران، کە بوونە ھۆی وێرانکردنی ئابووریی وڵاتەکە و کەمبوونەوەی دانیشتووان و لەناوچوونی ناوەندە شارییەکانی. دۆخی جیۆپۆلەتیکیی پاشایەتییەکە دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی و پاشان ئیمپراتۆریەتیی ترابزۆن زیاتر تێکچوو. لە ئەنجامی ئەم پڕۆسەیانەدا، تا کۆتایییەکانی سەدەی پازدەھەم، جۆرجیا گۆڕا بۆ قەوارەیەکی پارچەپارچەبوو. ھێرشە دووبارەبووەکانی تەیموور لە ساڵی ١٣٨٦ەوە، و لەشکرکێشییەکانی دواتری قەرەقۆینلۆ و ئاق قۆینلۆ بوونە ھۆی داڕمانی کۆتایی پاشایەتییەکە بۆ ناو ئاژاوەیەکی گەورە لە ساڵی ١٤٦٦ و داننانی یەکتری بە پاشایەتییەکانی کارتلی، کاخێتی و ئیمێرێتی کە پێکھێنەری بوون وەک دەوڵەتی سەربەخۆ لە نێوان ساڵانی ١٤٩٠ بۆ ١٤٩٣ کە ھەر یەکێکیان لەلایەن لقێکی ڕکابەری بنەماڵەی باگراتیۆنییەوە سەرکردایەتی دەکرا، لەگەڵ پێنج میرنشینی نیمچە سەربەخۆ ئۆدیشی، گۆریا، ئەبخازیا، سڤانێتی و سامتسکێ کە لەلایەن عەشیرەتە دەرەبەگەکانیانەوە کۆنترۆڵ کرابوون.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Chufrin، Gennadiĭ Illarionovich (٢٠٠١). The Security of the Caspian Sea Region. Stockholm, Sweden: Oxford University Press. لاپەڕە ٢٨٢. ژپنک ٠-١٩-٩٢٥٠٢٠-٠. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Waters، Christopher P. M. (٢٠١٣). Counsel in the Caucasus: Professionalization and Law in Georgia. New York City, USA: Springer. لاپەڕە ٢٤. ژپنک ٩٤٠١٧٥٦٢٠١. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Suny، Ronald Grigor (١٩٩٤). The Making of the Georgian Nation. Bloomington, IN, USA: Indiana University Press. لاپەڕە ٨٧. ژپنک ٠-٢٥٣-٢٠٩١٥-٣. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
