سەید ڕەزا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
وێنەیەکی سەید ڕەزا و کوڕەکانی

سەید ڕەزا (لەدایکبووی ١٨٦٢ لە هرێمی دەرسیم ـ مردووی ١٥ تشرینی دووەمی ١٩٣٧ لە خارپۆت) یەکێک لە سەرکردەکانی سەرهلدانی دەرسیم بوو.

ژیاننامە[دەستکاری]

سەید ڕەزا لە سالی ١٨٦٢ زایینی لە دەڤەری دەرسیم لە دایک بووە. سەید ڕەزا کوڕی سەیدا ئیبراهیمە. لە سەر دەستی ماموستایەک بە ناوی موحەممەد عەلی ئەفندی فیری وانەکان بوو و گەورە بوو. موحەممەد عەلی لە لایەک سەید ڕەزا فێری زانستی ئایینی دەکرد و لە لایەکی تر هەستی نەتەوایەتی لە ناو دەروونی دا هەلدەگیرساند. لە دوای مردنی باوکی، پوستی سەییدی وەرگرت و لە ناو شاری ئاخداد دا نیشتەجێ بوو.

سەرهلدانی دەرسیم[دەستکاری]

لە سەردەمی سەرهلدانی قوچگیری، کومەلێک چەکدار بەرەو دەرسیم بە ڕێکەوتن و بەرگری کردنی لەشکەری تورکیا لە ناو برد کە ئەمە پشتگیرییێکی باش بو سەرهلدانەکە کرد. سەید ڕەزا دوای سەرهلدانی شێخ سەعیدی پیران پشت بەستن لە سەر کۆچبەران کرد. پێش لە سەرهلدانی دەرسیم سەید ڕەزا چاوی بە هەموو سەروک هوز کەوت و تووانی یەکیەتیەک لە نێوانیان دا دروست کرد. لە کاتێک دا کە لە دەرسیم سەرهلدان بەردەوام بوو لە ٥ تشرینی یەکەمی ١٩٣٧ بەرپرسانی حکومەتی تورکیا بو مەبەستی چاوپێکەووتن داوای لە سەید ڕەزا کرد کە بو شاری ئەرزنجان بێت. سەید ڕەزا لە ڕێگای ئەرزنجان دا دەستەسەر دەکرێت و بەرەو شاری ئەلازیغ دەبەن و لەوێ دا دادگایی دەکرێ. ڕابەری سەرهلدانی دەرسیم سەید ڕەزا لە ١٥ تشرینی دووەم ١٩٣٧ لەگەڵ شەش هاوڕێکانی لە لایەن ڕژێمی تورکیاوە لە سێدارە دڕان. چوار خەباتکارێکی دیتر بەڕ لەوەی سێدارە بدڕێن، سزاکەیان گوڕدڕا بو زیندانی کردن. هەندێک لەوان تەمەنیان لە ٩٠ سالی زیاتر بوو، چونکە تورکەکان نەیاندەویست ناوی خویان خراب بکەن. بەڵام بە پێی یاساکان نەدەبوو سەید ڕەزا لەسێدارە بدڕا، چونکە تەمەنی لە سنوری سێدارەدان تێپەری بوو بەڵام تورکەکان ئەوی لە ێدارە دڕا.

سیاسەتمەدار و خەباتکارەکانی لە سێدارەدڕاو[دەستکاری]

  • سەید ڕەزا
  • ڕەسیک حوسەین کوڕی سەید ڕەزا
  • سەید حوسەین، سەید ووشێن، سەید حوسێنێ شێخی
  • فندق ئاغای یوسڤی
  • فندق کوڕی قەمەر
  • حەسەن ئاغای دەمەنی، حەسەنی جیبو، حەسەنی کوڕی جەبرال
  • حەسەنی قورێشی، حەسەنی کوڕی ئولکیێ
  • عەلی ئاغای میرزا، عەلی کوڕی میرزا عەلی

ئەو کەسانەی لە سێدارەدان ڕزگاریان بوو[دەستکاری]

  • جەبرال ئاغای دەمەنی، جڤێ کەژی، جبویێ دەمەنی، قەمر ئاغای یوسڤی
  • قەمەر ئاغای حەدەری (تەمەنی ٩٦ سال بوو و بە ٣١ سال زیندان کردن سزا دڕا و لە زیندان دا گانی لە دەست دا)

سەرچاوەکان[دەستکاری]