سەنات
سەنات | |
|---|---|
 گوندی سەنات | |
| پۆتانەکان: 37°21′13″N 42°47′19″E / 37.35366°N 42.78856°Eپۆتانەکان: 37°21′13″N 42°47′19″E / 37.35366°N 42.78856°E | |
| وڵات |  عێراق |
| ھەرێم |  کوردستان[١]باشووری کوردستان[٢] |
| پارێزگا | پارێزگای دھۆک |
| قەزا | قەزای زاخۆ |
| ناحیە | ناحیەی دەرکار |
| بەرزایی | ١١٩٠ مەتر (٣٬٩٠٠ پێ) |
| زمان و ئایین | |
| • زمان | کوردی(کرمانجی) و سریانی |
| • ئایین | مەسیحی |
| • ب پ م(٢٠١٧) | ٠٬٧٥٨[٣] بەرز · ٢٦مین |
| ناوچەی کاتی | UTC+٣:٣٠ (ناوچەی کاتی) |
| • ھاوین (DST) | UTC+٤:٣٠ (ھاوین) |
| تەلەفۆن | ٠٠٩٦٤ |
سەنات (بە عەرەبی: سناط)، (بە ئینگلیزی: Sanat، بە سوریانی: ܒܝܬ ܬܢܘܪܐ) یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی دەرکار، قەزای زاخۆ، پارێزگای دھۆک، باشووری کوردستان لە عێراق.[٤][٥][٦] دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی دەرکار بە دووری (٣٠)کم.[٧]
ناو
[دەستکاری]- سناط ناوێکی عەرەبییە و لە تۆمارەکانی دەوڵەت و نامەنووسی فەرمیدا ھاتووە.
- کورد بە دەنگی کورتی "ئە" دەیڵێنەوە (سەنات). نە ئەم ناوە و نە ناوی یەکەم سەرچاوەی مێژوویی نییە.
- سەبارەت بە ناوی سریانییش، (ئەسناخ)، ئەم وشەیە لە فەرھەنگی یوجین ماننادا وەک کردارێک بە واتای (دیوار/گەمارۆدان/دەورەدان / سیاج) ئاماژەی پێکراوە، و ناوێکە بە واتای زنجیر یان دیوار دێت. ڕەنگە بۆ گوندەکەش بگونجێت، بەو پێیەی بە شاخی سەخت دەورە دراوە، وەک ئەوەی وەکوو دیواردار بێت.
- ھەروەھا دەوترێت کە لە دوو وشەی (ئەس نوح)ەوە ھاتووە، واتە کەشتیی نووح، ئەم ناوە لە ڕاستییەکان نزیکترە لەوانی تر، بەو پێیەی ناوچەکە لە چیای جودی نزیکە، کە گێڕانەوەکان لەسەری دەڵێن کەشتییەکە دوای لافاوەکە ھاتۆتە خوارەوە. ڕەنگە مەعقول بێت خەڵکی گوندەکە ناوی گوند و ھێما جوگرافییەکانیان بە ناوی نوحەوە بنێن. وشەی نووح لە زمانی سوریانیدا بە واتای پشوودان دێت. ڕەنگە گوندەکە تاکە وێستگە بووبێت بۆ کاروانەکان کە لە زاخۆوە دەھاتن یان دەچوونە تورکیا، چونکە بەناو گوندەکەدا تێدەپەڕین و ماوەیەک لەوێ دەمانەوە. بەڵام دەگەڕێینەوە سەر ناوی نوح، کە بەھەمان شێوە نزیک دەبینینەوە لە ڕاستی مێژوویی، وەک دەبینین ئەم ناوە (نوح - نوخ) لە گوندەکانی نزیکدا دووبارە دەبێتەوە، بۆ نموونە (عەبراخ) وشەی (ئەبرا دەنووح)ە، بە واتای خاکی نوح، ھەروەھا ناوی گوندی (دور نوح)، کە لە تورکیادایە، لە وشەی دێری نوح یان دەروازەی نوحەوە وەرگیراوە، ھەروەھا (دشت نوح)، بە واتای دەشتی نوح.
- ناوی سەنات لە کتێبی باوک حەنا لە (ئاشووری مەسیحی) بەم شێوەیە ھاتووە: خانەقای (مار عەتقان)، کە تا ئێستاش لە ناوچەی سندی سەرووی زاخۆ بوونی ھەیە، و لە تەنیشتەوە گوندی بچووکی کلدان ھەیە کە پێیان دەوترێت (ئامرە). ئەم شوێنە لە تەنیشت گوندی (یاردە) دایە، کەمێک دوورتر گوندێکی مەسیحی ھەیە بە ناوی (ئەسنەخ) (بە عەرەبی، سناط).[٨]
مێژوو
[دەستکاری]لە ساڵی ١٩١٣ گوندی سەنات (ئەسناخ) ٦٠٠ کەس لە کاسۆلیکی کلدانی تێدا نیشتەجێ بوون.[٩] لە ساڵی ١٩٧٦ گوندەکە لەلایەن حکومەتی ناوەندی عێراقەوە وێران کرا.[١٠]
تا ساڵی ٢٠١٧ گوندەکە چۆڵ بوو بەڵام بوونی چەکداری پەکەکەی ھەبوو.[١١]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «ئاڵای ھەرێمی کوردستان». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ دکتۆر عبدوڵڵا غفور. «جوگرافیای کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997» (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ «ماددەی ١٤٠» (PDF) (بە عەرەبی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html
- ↑ https://zakho-sanat.yoo7.com/t68-topic
- ↑ https://archive.org/details/massacres-resistance-protectors-muslim-christian-relations-in-eastern-anatolia-d/page/426/mode/2up
- ↑ Donabed, Sargon (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press. p. 185
- ↑ https://www.shlama.org/population
