سەقیفەی بەنی ساعیدە

سەقیفەی بەنی ساعیدە ئەو شوێنەیە کە ئەنسارەکان لە ١٢ی ڕەبیعولئەووەل لە ساڵی ١١ی کۆچی دا کۆبوونەوە کە ھاوتایە لەگەڵ ٧ی حوزەیرانی ٦٣٢، ڕاستەوخۆ دوای مردنی پێغەمبەر محەممەد، بۆ ڕاوێژکردن لەسەر بەیعەتدان بە سەرکردەیەکی موسڵمانان. سەرەتا سەعدی کوڕی عوبادەیان ھەڵبژارد، پاشان ئەبوبەکر و عومەر کوڕی خەتتاب و ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح گەیشتنە سەقیفە و بابەتەکە بە بەیعەتدان ئەبووبەکر کۆتایی ھات.

سەقیفەی بەنی ساعیدە دەکەوێتە لای باکووری ڕۆژاوای مزگەوتی پێغەمبەر، لە ناوەڕاستی شوێنی نیشتەجێبوونی ھۆزی بەنی ساعیدەی خەزرەجی. سەقیفەکە لەناو کێڵگەیەکدا بوو کە خانووی پەرش و بڵاوی تێدا بوو، کە ھۆزی بەنی ساعیدە لەناو باخەکانی تەنیشت یەکتردا نیشتەجێ بوون. سەقیفەی بەنی سەعیدە ئەوەندە گەورە بوو کە ژمارەیەکی بەرچاوی ئەنسار ی تێدابوو. لە بەردەمیدا شوێنێکی کراوەی فراوان بوو کە دەتوانێت ئەم ژمارەیە لەخۆبگرێت ئەگەر خودی پەناگە زۆر بچووک بووبێتەوە. لە نزیکەوە بیرێکی سەر بە بەنی سەعیدە بوو. ئەم سەقیفەیە دواتر گۆڕدرا بۆ بینایەک، فۆرمەکەی بە تێپەڕبوونی سەدەکان گۆڕانی بەسەردا ھات. ئێستا باخچەیەکە کە ڕووی لە دیواری ڕۆژاوای مزگەوتی پێغەمبەرە.

تابلۆی ئێستا لەبەردەم شوێنی سەقیفەکە

چیرۆکی سەقیفەی بەنی ساعیدە

لە ڕۆژی کۆچی دوایی پێغەمبەردا، ١٢ی ڕەبیعولئەووەل، ١١ی کۆچی (ھاوتا لەگەڵ ٧ی حوزەیرانی ٦٣٢ی زایینی) کۆمەڵێک ئەنسار لە سەقیفە (١)ی بەنی سەعیدە کۆبوونەوە، کە ناوچەیەکی داڵدەدراو بوو و خەڵک پەنایان دەبرد لە خۆر. ئەمە ئەو ماڵە بوو کە بە نەریت کۆبوونەوە و ئەنجومەنەکانیان تێدا ئەنجام دەدا و ھی بەنی سەعیدە بوو. ئەنسارەکان، ھەردوو ئەوس و خەزرەج، کۆبوونەوە بۆ ھەڵبژاردنی سەرکردەیەک لە نێوان خۆیاندا، و ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی بەیعەت بە سەعد کوڕی عوبادە بدەن. دانیشتیان و بە عەمامەیەک پێچانەوە و سەرینێکیان بۆ دانا. لەم نێوەندەدا عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب و زوبێر کوڕی عەوام و تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا لە ماڵی فاتیمەی زەھرا بوون. موھاجیرونەکان لەگەڵ ئەبوبەکر کۆبوونەتەوە کاتێک دوای مردنی پێغەمبەر قسەی لەگەڵ کردوون وەک چۆن پێغەمبەر دیاریی کردبوو بۆ سەرکردایەتیکردنی موسڵمانان لە نوێژدا لە کاتی نەخۆشیەکەیدا.

جا عومەر بە ئەبوبەکری وت: ئەی ئەبوبەکر با لە ئەنسارەوە بچینە لای براکانمان؛ بۆیە چوونە دەرەوە و لە ڕێگادا دوو پیاوی ئەنساریان بینی، ئەوانیش: ئووەیمی کوڕی سەعیدە و مەعنی کوڕی عەدی برای بەنو عەجلان. (٢) ئەوەی لە سەقیفەدا ڕوویدا سەبارەت بە کۆبوونەوەی ئەنسار لە دەوروبەری سەعد کوڕی عوبادە پێیان وتن، بۆیە ڕۆیشتن تا گەیشتنە سەقیفەی بنو سەعیدە؛ کە دانیشتن، وتاربێژی ئەنسار ھەستا و ستایشی خودای کرد و وتی: «.

کاتێک بێدەنگ بوو، عومەر کوڕی خەتتاب ویستی قسە بکات، دوای ئەوەی وتارێکی ئامادە کردبوو کە بەنیازی بوو بیدات. ئەبوبەکر ئیشارەتی بۆ کرد کە چاوەڕێی بکات، پاشان وەستا و وتی: «دەستی عومەر کوڕی خەتتاب و ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح بەرزکردەوە بۆ ھەڵبژاردن. عومەر وتی: ھیچ شتێکی ترم بەدڵ نەبوو کە دەیگوت، بەخوا پێم باشترە سەرم لێبکرێتەوە نەک پەیوەست بم بە گوناھەوە نەک سەرکردایەتی بەسەر گەلێکدا بگرم کە ئەبوبەکر لەنێویاندا ھەیە، مەگەر لە ساتەوەختی مردندا ڕۆحم بگۆڕێت.

پاشان یەکێک لە ئەنسارەکان کە دەوترێت حوبابی کوڕی مونزیرە وتی: «ئاژاوەگێڕییەکە گەشەی کرد و دەنگەکان بەرزبوونەوە. فەرمووی: ئەی گەلی ئەنسار، ئایا نازانن پێغەمبەری خودا فەرمانی بە ئەبوبەکر کردووە کە پێشەنگایەتی خەڵک بکات لە نوێژدا، کامتان ئامادەیە پێش ئەبوبەکر بکەوێت؟ ئەنسار لە وەڵامدا وتی: ئێمە لە پێش ئەبوبەکر پەنا بۆ خودا دەگرین. عومەر فەرموویەتی: (ئەی ئەبوبەکر دەست درێژ بکە). بۆیە دەستی درێژ کرد، منیش بەیعەتم پێدا، موھاجیرینیش بەیعەتی پێدا، پاشان ئەنسار بەیعەتی پێدا. پاشان پەلەمان کردە سەر سەعدی کوڕی عوبادە، یەکێکیان وتی: سەعدتان کوشتووە. واتە: وازم لێ ھێناوە. لە یەکێک لە گێڕانەوەکاندا عومەر دەڵێت: (ئەی موسڵمانان، ئەو کەسانەی شایستەترین فەرمانی پێغەمبەر بوون، دووەم کەس بوون لەو دووانە کاتێک لە ئەشکەوتەکەدا بوون، ئەبوبەکریش یەکەم و کۆنترینیان بوو). پاشان دەستی گرت و پیاوێکی خەڵکی ئەنسار بەناوی بەشیر کوڕی سەعد ھەنگاوی نا و دەستی لێدا پێش ئەوەی عومەر دەستی لێبدات، پاشان دەستی لێدا و خەڵکەکە بەیعەتیان دا.