سەرژمێریی ئەمریکا
| سەرژمێریی ئەمریکا | |
|---|---|
 | |
| لقی | سەرژمێری |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠ |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەقی بنەڕەتی | ماددەی یەکەمی دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کارپێکەر | نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| وێبگە | https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census.html |
| بەستەری وەسفکراو | https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/us-census/ |
سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان (کۆی سەرژمێرییەکان یان سەرژمێری) سەرژمێرییەکی دە ساڵ جارێکە کە بەپێی یاسا لەلایەن دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە فەرمانی پێدراوە. یەکەم سەرژمێری دوای شۆڕشی ئەمریکا لە ١٧٩٠ لەژێر چاودێریی سکرتێری دەوڵەت تۆماس جێفەرسۆن ئەنجامدرا. لەو کاتەوە تا ئێستا ٢٤ سەرژمێریی فیدراڵی ھەبووە.[١] سەرژمێرییەکە خاکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانیش دەگرێتەوە.[٢] نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەرپرسە لە ئەنجامدانی سەرژمێرییەکە.
دوایین سەرژمێریی نیشتمانی لە ساڵی ٢٠٢٠دا ڕوویدا؛ سەرژمێریی داھاتوو بۆ ساڵی ٢٠٣٠ دیاریکراوە. لە ساڵی ٢٠١٣وە، نووسینگەی سەرژمێری دەستی بە گفتوگۆ کردووە دەربارەی بەکارھێنانی تەکنەلۆژیا بۆ یارمەتیدانی کۆکردنەوەی داتا کە لە سەرژمێریی ٢٠٢٠ەوە دەستی پێکرد. لە ساڵی ٢٠٢٠دا، ھەموو خێزانێک بانگھێشتنامەیەکیان پێگەیشت بۆ تەواوکردنی سەرژمێرییەکە لە ڕێگەی ئینتەرنێت، تەلەفۆن یان ڕاپۆرتەنامەی سەر کاغەز.[٣] بۆ ئەو ساڵانەی کە دەکەونە نێوان سەرژمێرییە دە ساڵییەکان، نووسینگەی سەرژمێری خەمڵاندنەکان بە بەکارھێنانی ڕاپرسی و مۆدێلە ئامارییەکان بڵاودەکاتەوە، بەتایبەتی پڕۆگرامی خەمڵاندنی دانیشتووان و ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی.
سەرژمێرییەکانی نێوان ١٩٤٠ و ٢٠٠٠ (ھەردووکیان دەگرێتەوە) وەرژەنێکی «شێوەی درێژ»یان ھەبوو، کە تەنھا بۆ بەشێکی دیاریکراو لە خێزانەکان دەنێردرا، بە پرسیاری زیاتر دەربارەی تایبەتمەندییە کۆمەڵایەتی-ئابوورییەکان و نیشتەجێبوون.[٤]
سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان جیاوازە لە سەرژمێریی کشتوکاڵ، کە چیتر لەژێر بەرپرسیارێتیی نووسینگەی سەرژمێریدا نییە. ھەروەھا جیاوازە لەو سەرژمێرییە ناوخۆییانەی کە لەلایەن ھەندێک ویلایەت یان دەسەڵاتە ناوخۆیییەکانەوە ئەنجام دەدرێن.
بنەمای یاسایی
[دەستکاری]سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی ماددەی یەکەم، بەشی ٢ی دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکان فەرمانی پێدراوە، کە دەڵێت: «پێویستە نوێنەران و باجە ڕاستەوخۆکان لە نێوان ویلایەتە جیاوازەکاندا دابەش بکرێن… بەپێی ژمارەی ھەر یەکێکیان…. ژمارەکردنی ڕاستەقینە دەبێت لە ماوەی سێ ساڵدا دوای یەکەم کۆبوونەوەی کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکان، و لە ماوەی ھەموو ماوەیەکی دە ساڵەی دواتردا ئەنجام بدرێت».[١] بەشی ٢ی ھەموارکردنەوەی چواردەھەم ماددەی یەکەم، بەشی ٢ی ھەموار کردەوە تا ئەوە بگرێتەوە کە «ژمارەی ھەر یەکێک» لە «ویلایەتە جیاوازەکان» دیاری دەکرێت بە «ژماردنی کۆی ژمارەی کەسەکان لە ھەر ویلایەتێکدا، بەبێ ئەژمارکردنی ئەو ھیندییانەی باجیان لێ وەرناگیرێت». نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان (بە فەرمی بەڕێوەبەرایەتیی سەرژمێری، وەک لە ناوونیشانی ١٣ی یوو ئێس سی § ١١دا پێناسە کراوە) بەرپرسە لە سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان. بەڕێوەبەرایەتیی سەرژمێری بەشێکە لە وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 «History of the U.S. Census Bureau». لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «decennial» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ «When was Puerto Rico first included in a census of the United States? - History - U.S. Census Bureau». U.S. Census Bureau.
- ↑ «Responding to the Census». U.S. Census Bureau. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Continuity and Change in the U.S. Decennial Census». PRB (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (ئازاری ٢٠٢٦) |