بۆ ناوەڕۆک بازبدە

سیڤاستۆپۆڵ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
سیڤاستۆپۆڵ
بە ڕووسی: Севастополь
دامەزران١ی کانوونی دووەمی ١٧٨٣
ناو بە زمانی فەرمیСевастополь
ناسناوСевас، Севас
ناسناوی خەڵکsebastopolitani
زمانی فەرمیزمانی ئوکراینی، زمانی ڕووسی
سروودی نیشتمانیLegendary Sevastopol
وڵاتئوکراینا، ڕووسیا
پایتەختیSevastopol Gradonachalstvo، Sevastopol Gradonachalstvo
ناوچەی جوگرافیکریمیا
پۆتانی شوێن٤٤°٣٦′١٨″N ٣٣°٣١′٢١″E
بەرزترین خاڵQ112222397
نووسینگەی بەڕێوەبردنGovernor of the City of Sevastopol
سەرۆکMikhail Razvozhayev
ئەنجومەنی یاسادانەرSevastopol Municipality، Legislative Assembly of Sevastopol
دانیشتووان٤٨٥٬٣٨٦
بەرزی لە ئاستی دەریا١٥ مەتر
ھاوسنوورە لەگەڵRepublic of Crimea، Autonomous Republic of Crimea
لە پێشRepublic of Crimea
لە دوایRepublic of Crimea
ڕووداوە بەرچاوەکانSiege of Sevastopol، Siege of Sevastopol، Sevastopol attacks (2022–present)
خەڵاتەکانHero City of the Soviet Union، Hero City of Ukraine
ڕووبەر٨٦٣٫٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە
کۆدی پۆستە99000–99699
وێبگەhttps://sevastopolis.com/
وەسفی ئاڵاFlag of Sevastopol
وەسفی نیشانcoat of arms of Sevastopol
جوگرافیای ئەم بابەتەgeography of Sevastopol
ئابووری بابەتeconomy of Sevastopol
کۆدی تەلەفۆن0692
کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل92، СН
Category for honorary citizens of entityCategory:Honorary citizens of Sevastopol
Map

سیڤاستۆپۆڵ گەورەترین شاری کریمیا و بەندەرێکی سەرەکییە لەسەر دەریای ڕەش. بەهۆی شوێنی ستراتیژی و گونجاوی لەنگەرگەکانی شارەکە بۆ کەشتیوانی، سیڤاستۆپۆڵ بە درێژاییِ مێژووەکەی بەندەر و بنکەیەکی دەریاییِ گرنگ بووە. لە کاتی دامەزراندنی شارەکەوە لە ساڵی ١٧٨٣دا، بنکەیەکی سەرەکی بووە بۆ کەشتیگەلی دەریای ڕەشی ڕووسیا. لە ماوەی شەڕی سارددا لە سەدەی بیستەمدا، شارێکی داخراو بوو. کۆی ڕووبەری کارگێڕییەکەی ٨٦٤ square kilometre (٣٣٤ sq mi) یە و ڕێژەیەکی بەرچاو لە زەوییە گوندنشینەکان لەخۆدەگرێت. دانیشتووانی شارنشینی کە زیاتر لە دەوری کەنداوی سیڤاستۆپۆڵ چڕبوونەتەوە، ٤٧٩،٣٩٤ کەسن،[١] و کۆی گشتیی ژمارەی دانیشتووانی ٥٤٧،٨٢٠ کەسە.[٢]

سیڤاستۆپۆڵ، لەگەڵ بەشەکەی تری کریمیا، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیدا وەک بەشێک لە ئوکراینا ناسراوە، و لەژێر چوارچێوەی یاساییی ئوکراینادا، لە ڕووی کارگێڕییەوە یەکێکە لەو دوو شارەی کە پێگەی تایبەتیان هەیە (ئەویتریان کیێڤە). بەڵام لە ٢٧ی شوباتی ٢٠١٤ەوە لەلایەن ڕووسیاوە داگیر کراوە، پێش ئەوەی ڕووسیا لە ١٨ی ئاداری ٢٠١٤دا کریمیا بە خۆیەوە بلکێنێت و پێگەی شارێکی فیدراڵیی ڕووسیای پێ ببخشێت. هەردوو وڵاتی ئوکراینا و ڕووسیا شارەکە لە ڕووی کارگێڕییەوە بە جیاواز لە کۆماری خۆسەری کریمیا و کۆماری کریمیا (بەسەر یەکەوە) دادەنێن. دانیشتووانی شارەکە زۆرینەیەکی نەتەوەییی ڕووسن و کەمینەیەکی بەرچاوی ئوکراینییەکان و تاتارەکانی کریمیای تێدایە.

تایبەتمەندییە دەریایی و کەشتیوانییە بێوێنەکانی سیڤاستۆپۆڵ بوونەتە بنەمایەک بۆ ئابوورییەکی بەهێز. شارەکە خاوەنی زستانی فێنک و هاوینی کەمێک گەرمە، کە ئەم تایبەتمەندییانە یارمەتیدەرن تا ببێتە هاوینەهوارێکی کەنار دەریاییی ناسراو و ناوەندێکی گەشتیاری، بە تایبەتی بۆ گەشتیارانی کۆمارەکانی پێشووی یەکێتیی سۆڤیەت. هەروەها شارەکە ناوەندێکی گرنگە بۆ توێژینەوەکانی زیندەزانیی دەریایی. بە تایبەتی، سوپا لە ساڵانی ١٩٦٠ەوە لەم شارەدا توێژینەوەی لەسەر دۆلفینەکان کردووە و ڕاهێنانی پێکردوون بۆ بەکارهێنانی سەربازی.[٣]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. crimea.gks.ru (بە ڕووسی) https://web.archive.org/web/20210412084330/https://crimea.gks.ru/storage/mediabank/s8niUD5P/%D1%87%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20(2).pdf. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢١ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  2. https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx. لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  3. Narula، Svati Kirsten (٢٦ی ئازاری ٢٠١٤). «Ukraine Was Never Crazy About Its Killer Dolphins, Anyway». The Atlantic (بە ئینگلیزی). لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٢ ھێنراوە.