سین (ئەفسانە)

سین
خواوەندی مانگ
نەخشی مۆری لوولەیی ھاشھامەر، ئێنسی (فەرمانڕەوا)ی ئیشکوون-سین نزیکەی ٢١٠٠ پێش زایین. کەسایەتییە دانیشتووەکە پێدەچێت پاشا ئوور-نامموو بێت، کە فەرمانڕەوایەتییەکە دەبەخشێت بە ھاشھامەر، کە لەلایەن لامما (خواوەندی پارێزەر)ەوە بەرەو ڕووی دەبردرێت. سین خۆی لە شێوەی مانگی یەکشەوەدا ئاماژەی پێکراوە.
ناوەکانی تر	ناننا، ناننا-سوێن، دیلیمباببار
ئاینی سەرەکی center	ئوور، حەڕان، تووتووب
هەسارە	مانگ
ئاژەڵەکان	گا
هێما	مانگی یەکشەوە
ژمارە	٣٠
Mount	بەلەمی مانگ
پەرستگاکان	ئێکیشنوگال، ئێحوولحوول
خێزانەکان	ئێنلیل و نینلیل
خوشک و براکان	نێرگال، نینازوو، ئێنبیلوولوو
Spouse	نینگال
Children	ئیناننا/عەشتار، ئووتوو/شەمەش، نینگوبلاگا، نووموشدا، ئامارازوو، ئاماراحێیا، نوسکا
هاوشێوەکان
حووری equivalent	کووشووە
ئوگاریتی equivalent	یاریخ
ھیتی و لوویی equivalent	ئارما
حاتی equivalent	کاشکوو
مەندایی equivalent	سین

سین (/ˈsiːn/) یان سوێن (ئەکەدی: 𒀭𒂗 𒍪) کە بە نانناش (سۆمەری: 𒀭𒋀𒆠) ناسراوە، خواوەندێکی مێزۆپۆتامی بوو کە نوێنەرایەتی مانگ دەکات. لەکاتێکدا ئەم دوو ناوە لە دوو زمانی جیاوازەوە سەرچاوەیان گرتووە، کە بە ڕیزبەندی ئەکەدی و سۆمەرین، بەڵام پێشتر لە سەردەمی بنەماڵە پێشوەختەکاندا بە گۆڕینەوە بۆ ئاماژەکردن بە یەک خواوەند بەکاردەھاتن. ھەندێک جار لە ناوی دووانەیی «ناننا-سوێن»دا تێکەڵ دەکران. سێیەم ناوی بە باشی سەلمێنراو بریتییە لە «دیلیمباببار» (𒀭𒀸𒁽𒌓). سەرەڕای ئەوەش، ناوی خواوەندی مانگ دەکرا بە لۆگۆگرامەکانی ڕەنگدانەوەی خاسیەتی مانگییەکەی نوێنەرایەتی بکرێت، وەک ^d30 (𒀭𒌍)، کە ئاماژەیە بۆ ڕۆژەکانی مانگی تریفەیی یان ^dU₄.SAKAR (𒀭𒌓𒊬)، کە لە زاراوەیەکی ئاماژە بۆ مانگی یەکشەوە وەرگیراوە. جگە لە ڕۆڵە ئەستێرەییەکەی، «سین» پەیوەندییەکی نزیکیشی بە مەڕدارییەوە ھەبوو. جگە لەوەش، ھەندێک بەڵگە ھەن کە دەریدەخەن ئەو دەیتوانی وەک دادوەری مردووەکان لە جیھانی ژێرزەویدا خزمەت بکات. نەریتێکی جیاواز کە تێیدا ئەو یان وەک خواوەندێکی ھاوپێگەی سەرۆکە ئاساییەکانی پانتێۆنی مێزۆپۆتامی، ئێنلیل و ئانوو، یان وەک پاشای خواوەندەکان لە خۆیدا دادەنرا، ھەروەھا سەلمێنراوە، ھەرچەندە تەنھا ناسینێکی سنوورداری ھەبوو. لە ھونەری مێزۆپۆتامیدا، ھێماکەی مانگی یەکشەوە بوو. کاتێک بە شێوەی مرۆڤ وێنا دەکرا، بە شێوەیەکی گشتی یان سەرپۆشێکی دەپۆشی کە بەوەوە ڕازاوەتەوە یان گۆچانێکی بەدەستەوە بوو کە بەوەوە لەسەرەوە ڕازاوەتەوە، ھەرچەندە لەسەر «کودووروو» مانگی یەکشەوە بە تەنیا وەک نوێنەرایەتییەک بۆ ئەو کاردەکات. ئەو ھەروەھا پەیوەندی بە بەلەمەوە ھەبوو.

خواوەند نینگال وەک ھاوسەری «سین» دادەنرا. باشترین منداڵە سەلمێنراوەکانیان ئیناننا (عەشتار) و ئووتوو (شەمەش)ن، ھەرچەندە خواوەندەکانی تریش، بۆ نموونە نینگوبلاگا یان نووموشدا، دەکرا وەک ئەندامی خێزانەکەیان دابنرێن. پێشی وابوو کە «سین» خواوەندێکی کارگێڕی (سوککال)ی ھەیە بە ناوی ئالاممووش، و دارودەستەی جۆراوجۆر، وەک نینئیگارا، نینووریما و نیمینتاببا. ئەو ھەروەھا پەیوەندی بە خواوەندە مانگییەکانی دیکەوە ھەبوو، وەک کووشووەی حووری یان یاریخی ئوگاریتی.

ناوەندی سەرەکی پەرستنی «سین» ئوور بوو. ئەو پێشتر لە سەردەمی بنەماڵە پێشوەختەکاندا پەیوەندی بەم شارەوە ھەبووە و وەک خواوەندی پارێزەری و فەرمانڕەوای خودایی ناسراو بوو. پەرستگاکەی کە لەوێ ھەڵکەوتبوو بە ناوی ڕێوڕەسمی ئێکیشنوگال دەناسرا، و لە ڕێگەی مێژووەکەیەوە لەلایەن چەندین فەرمانڕەوای مێزۆپۆتامییەوە دووبارە دروستکرایەوە. ئور ھەروەھا شوێنی نیشتەجێبوونی قەشە ڕەبەنەکانی «ئین»ی ناننا بوو، کە بەناوبانگترینیان ئێنھێدوواننا بوو. جگە لەوەش، لە سەردەمی بابلی کۆن بە دواوە ئەو پەیوەندییەکی نزیکیشی بە حەڕانەوە ھەبوو. گرنگی ئەم شارە وەک ناوەندی پەرستنی ئەو لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین گەشەی کرد، وەک لە سەرچاوەکانی نیۆ-ھیتی، ئاشووری نوێ و بابلی نوێدا ڕەنگی داوەتەوە. پەرستگای «سین» لە سەردەمەکانی دواتریشدا مابووەوە، لەژێر دەسەڵاتی ئەخمەنی، سێلووکی و ڕۆمانی. «سین» لە زۆرێک لە شارەکانی تری مێزۆپۆتامیاشدا دەپەرسترا. ئەو پەرستگایانەی بۆ ئەو تەرخانکرابوون بۆ نموونە لە تووتووب ھەبوون، کە پێشتر وەک یەکێکی تر لە ناوەندە سەرەکییەکانی پەرستنی ئەو دادەنرا، ھەروەھا لە ئوورووم، بابل، ئورووک، نیپپوور و ئاشوور. ئەو ڕادەیەی کە بیروباوەڕەکانی پەیوەست بەو کاریگەرییان لەسەر سابیئەکان ھەبووە، کە کۆمەڵگەیەکی ئایینی بوون و دوای فەتحی ئیسلامی لە حەڕان دەژیان، جێگەی مشتومڕە.