سیسارکە

نزیکەی 30 جۆری سیسارکە لە کۆی 4600 جۆری سیسارکە پەیوەندییان بە شوێنی ژیانی مرۆڤەوە هەیە . هەندێک جۆر مێرووی ناسراون .

سیسارکەی مۆدێرن گرووپێکی کۆن و کۆنن کە بۆ یەکەمجار لە سەردەمی کۆتاییەکانی جوراسیک دەرکەوتن، لەگەڵ باوباپیرانیان کە بە " ڕۆچۆید " ناسراون، پێدەچێت لە سەردەمی کاربۆنیفرۆسدا سەرچاوەیان گرتبێت نزیکەی ٣٢٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر. بەڵام ئەو باوباپیرانە سەرەتاییانە هێلکەدانکەرانی ناوەوەی کۆترە مۆدێرنەکانیان نەبوو. سیسارکە تا ڕادەیەک مێروویەکی گشتگیرن کە گونجانی تایبەتیان نییە (وەک بەشەکانی دەمی مژینی کۆپان و کێشە ڕاستەقینەکانی تر)؛ ئەوان بەشەکانی دەمیان جوین و ڕەنگە لە سەرەتاییترین مێرووە زیندووەکانی نیۆپتێران بن. ئەوان مێروویەکی باو و بەهێزن کە توانای بەرگەگرتنی چەندین کەشوهەوایان هەیە, لە سەرمای جەمسەری باکوورەوە تا گەرمای گەرم . زۆرجار سیسارکەی ناوچە گەرمەکان زۆر گەورەترن لە جۆرەکانی مامناوەند.

سیسارکەی مۆدێرن بە گروپێکی تاکڕەگەز نازانرێت، چونکە لەسەر بنەمای جینات دەرکەوتووە کە مێروولەکان بە قووڵی لە ناو گروپەکەدا هێلانەیان کردووە، لەگەڵ هەندێک گروپی سیسارکە پەیوەندییەکی نزیکتریان بە مێروولەکانەوە هەیە وەک لە سیسارکەکانی تر، بەم شێوەیەش دەبێتە هۆی ئەوەی بلاتاریای پارافیلێتی بێت . هەردوو سیسارکە و مێروولە لە بلاتۆدیادا جێگیرکراون.

هەندێک جۆر، وەکو سیسارکەی ئەڵمانی کۆمەڵایەتی، پێکهاتەیەکی کۆمەڵایەتی وردیان هەیە کە پەناگەی هاوبەش، وابەستەیی کۆمەڵایەتی، گواستنەوەی زانیاری و ناسینەوەی خزم لەخۆدەگرێت. سیسارکە لە دێرینی کلاسیکەوە لە کولتوری مرۆڤدا دەرکەوتووە . بە شێوەیەکی باو وەک ئافاتێکی گەورە و پیس وێنا دەکرێن، هەرچەندە زۆربەی جۆرەکان بچووکن و بێ زیانن و لە شوێنی نیشتەجێبوونی بەرفراوان لە سەرانسەری جیهاندا دەژین.