سیرێنیا
سیرێنیا، کە بە گشتی بە مانگای دەریا یان سیرێنیان ناسراون، پلەیەکی گواندارە تەواو ئاوی و گیاخۆرەکانن کە لە زۆنگاو، ڕووبار، دەمەزەر، زەلکاوە دەریاییەکان، و ئاوە کەنارییە دەریاییەکاندا دەژین. سیرێنیای ئێستا دوو خێزانی جیاواز لەخۆدەگرێت: دوگۆنگیدای (دوگۆنگ و مانگای دەریای ستێلەری ئێستا لەناوچوو) و تریچیکیدای (ماناتییەکان، بەتایبەتی ماناتیی ئەمازۆنی، ماناتیی ھیندیی ڕۆژاوا، و ماناتیی ئەفریقای ڕۆژاوا) کە بە گشتی چوار جۆریان ھەیە.[١] خێزانەکانی پرۆتۆسیرێنیدای (سیرێنیای ئیۆسین) و پرۆراستۆمیدای (سیرێنیای وشکانی) لەناوچوون. سیرێنیانەکان لە پۆلی پێنونگولاتادا پۆلێن کراون، لەپاڵ فیلەکان و ھایراکسەکاندا، و لە سەردەمی ئیۆسیندا ٥٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر (mya) پەرەیان سەندووە. دوگۆنگیدای لە کۆتاییی ئیۆسین یان سەرەتای ئۆلیگۆسیندا (٣٠–٣٥ mya) لە تریچیکیدای جیابووەتەوە.[٢][٣]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Walker، Matt. «The giant cow that swam the ocean». BBC. لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Domning، Daryl P. (١٩٨٢). «Evolution of Manatees: A Speculative History». Journal of Paleontology. ٥٦ (3): ٥٩٩–٦١٩. ISSN ٠٠٢٢-٣٣٦٠. JSTOR ١٣٠٤٣٩٤.
- ↑ de Souza، Érica Martinha Silva؛ Freitas، Lucas؛ da Silva Ramos، Elisa Karen؛ Selleghin-Veiga، Giovanna؛ Rachid-Ribeiro، Michelle Carneiro؛ Silva، Felipe André؛ Marmontel، Miriam؛ dos Santos، Fabrício Rodrigues؛ Laudisoit، Anne؛ Verheyen، Erik؛ Domning، Daryl P. (١١ی شوباتی ٢٠٢١). «The evolutionary history of manatees told by their mitogenomes». Scientific Reports. ١١ (1): ٣٥٦٤. Bibcode:٢٠٢١NatSR..١١.٣٥٦٤D. doi:١٠.١٠٣٨/s٤١٥٩٨-٠٢١-٨٢٣٩٠-٢. ISSN ٢٠٤٥-٢٣٢٢. PMC ٧٨٧٨٤٩٠. PMID ٣٣٥٧٤٣٦٣.
{{cite journal}}:|bibcode=length بپشکنە (یارمەتی)
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) |