سووڕى ئاكينسن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

بزوێنەری سووڕی ئاکینسن- جۆرێکی بزوێنەری سووتانی ناوەکییە داھێنرا لەلایەن جێیمز ئاکینسن لە ١٨٨٢ز. سووڕی ئاکینسن دروست کراوە تا چووستی دەستەبەر بکات بەگوێرەی چڕی توانا.

جیاوازیێکی ھاوچەرخی ئەم بۆچوونە بەکاردەھێنرێت لە ھەندێک جۆری بزوێنەری ئۆتۆمۆبێلی ھاوچەرخ. کاتێک لەسەرەتاوە داوا کردنی لەسەر نموونەی کارەبایی ھایبرید دەبینین وەک تیۆتا پریوس، پاشان ھایبرید و ھەندێک ئۆتۆمبیلی نا ھایبرید ئێستا بزوێنەری تایبەتمەندی لەگەڵ دەمەوانەی گۆڕاوی کات دا دەنێتەوە، کە دەتوانێت بەردەوامبێت لە سووڕی ئاکینسن ھەروەک ڕژێمی نیو-دەمەوان بەکار دەخات، ئابووریی باش بەدەست دێت لەو کاتەی سووڕی ئاکینسن بەردەوامدەبی، و و چڕیی توانای ئاسایی کاتێک بەردەوامدەبێ ھەروەک، سووڕی بزوێنەری ئۆتۆ.

نەخشەدانان[دەستکاری]

ئاکینسن سێ پرۆسەی جیاوازی بەرھەم ھێنا کە ھەنگاوێکی پەستانی کورت و ھەنگاوێکی کشانی درێژتر بوو. یەکەم سووڕی بزوێنەری ئاکینسن، بزوێنەری جیاکارانە، بەکاری ھێنا لەبزوینەری پستنی بەرامبەر. دووەم و زۆر ناسراو، بزوێنەری سووڕ بوو، کە باڵێکی سەروی-سنتەری بەکارھێنا تا پستنی چوار ھەنگاوی دروست بکات لە یەک خولانەوەی کرانکشەفت.

لە بزوێنەری ھاتنوچوندا ھەنگاوەکانی ھێنانە ناوەوە، پەستان، توانا، و ھەنگاوی چونەدەرەوەی سووڕی چوار-ھەنگاو لە یەک خولانەوەی کرانشەفتەکە، و دروست کرا تا بەدوور بگردرێت لە شکاندنی داھێننامەی مسۆگەر بزوێنەری سووری ئۆتۆدا دەپۆشن. سێیەم و کۆتا بزوێنەری ئاکینسن، بزوێنەری یوتڵیت(utilite engine)، وەک ھەر بزوێنەرێکی دوو-ھەنگاوی بەکاری خست.

بەدرێژایی داڕژتنی ئاکینسن ئەوە بزوێنەرەکانیان ھەیە ھەنگاوێکی فراوان بوونە کە درێژترە لە ھەنگاوی پەستان، و بە ئەم ڕێگەیە بزوێنەرەکە مەزنتر بە چووستی گەرمی بەدەست دەھێنێت لە بزوێنەرێکی پستنی ئاسایی بزوێنەری ئاکینسن بەرھەم ھێنران لەلایەن کۆمپانیای بزوێنەری گازی بەریتانی و ھەروەھا ڕێگەی پێدرا بۆ پیشەگەری دوور لە کارگەکانی دیکە.

چەندین بزوێنەری ھاوچەرخ ئێستا کاتی دەمەوانەی نەگونجاو بەکاردێنن بۆ کاریگەری پەستانێکی کورتر/ ھەنگاوی توانای درێژتر.

میلەر توانا کرداری ئەم تەکنیکە بەرھەم بھێنێت بۆ بزوێنەری چوار-ھەنگاوە، بۆیە ئەوە ھەندێ جار ئاماژە بۆ دەکرێت ھەروەکو سووڕی [ئاکینسن/میللەر]، وڵاتە یەکگرتووەکان داھێناننامە ٢٨١٧٣٢٢ لە ٢٤، ١٢٬١٩٥٧. لە ١٨٨٨، کێرەن داھێناننامەیێکی فەڕەنسی فیل و بزوێنەریێکی پیشاندان لە پیشانگەی پاریس لە ١٨٨٩. بزوێنەری گازی کێرەن (چوار-ھەنگاوە) سووڕێکی ھاوشێوەی بەکار ھێنا بۆ میلەر، بەڵام بەبێ سوپەرچارجەر. ئەوە ئاماژە بۆ دەکرێت بۆ ھەروەک " سووڕی کێرەن ".

[نەخشەکێشی بزوێنەری ھاوچەرخ چاک بوونی بەتواناییی-ھاندانەی شاراوە سووڕی ئاکینسن-جورەکانی ھەست پێ دەکەن دەتوانێت دەستەبەر بکات.

ئاکینسن" بزوێنەری جیاکارانە[دەستکاری]

یەکەم پیادە کردنی سووڕی ئاکینسن لە ١٨٨٢ بوو ؛ جیا لە پاشان نوسخە، ئەو ڕێک خەرا ھەروەک بزوێنەری پستنی بەرامبەر ، بزوێنەری جیاکارانەی ئاکینسن. لە ئەمە، کرانشەفتیێکی تاک بە بەسترایەوە بۆ دوو پستنیان بەرامبەری یەکتر کرد بەناو لێکدانەکانی تۆگلە-جۆینتە کە نارێکییەکی ھەبوو بۆ نیوە سوڕ، یەک پستن نەجوڵاو مایەوە لەو کاتەیی دیکە ئەوی نزیک بووەوە و ھاتەوە، و پاشان بۆ داھاتوو نیوە سوڕ. دووەم ناوبراو پستن خەریکە نەجوڵاو بوو لەو کاتەی یەکەم و نزیک بوویەوە ھاتەوە.

بەم جۆرە، لە ھەر سوڕێک، یەک پستن ھەنگاویێکی پەستان و ھەنگاویێکی توانای دەستەبەر کرد، و پاشان پستنی دیکە ھەنگاویێکی فریدان و ھەنگاویێکی پرکردنەوە دەستەبەر کرد. ھەروەک پستنی توانا مایەوە دەکێشێتەوە لەماوەی فریدان و پرکردنەوە دەکات. ئەو کرداری بوو تا فریدان دەستەبەر بکات و پرکردنەوە دەکات دەمەوانە بەکار دەھێنێت لەپشت بەندەرێک کە دا پۆشرا لەکاتی ھەنگاوی پەستان و ھەنگاوی توانا، و بۆیە دەمەوانەکان پێویستی نییە تا فشاری بڵند بەرگری بکەن و بتوانن جۆری سادەتر بن بەکاری ھێنا لە زۆر بزوێنەری ھەڵم، ان تەنانەت دەمەوانەی زەڵ.

ئاتکەنسەن " بزوێنەری سووڕ[دەستکاری]

بزوێنەری داھاتوو دروستی کرد لەلایەن ئاکینسن لە ١٨٨٧ " بزوێنەری سووڕ " ئەم بزوێنەریە بەناوی دەمەوانەی پۆپپەتی بەکار ھێنا، و باڵێکی سەروی-سنتەر تا چوار پستن بەرھەم بھێنن بۆ لێدانی ھەر سوڕی کرانشەفتەکە. ھێنانە ناوەکە و ھەنگاوی پەستان بەگرنگی کورتتر بوون لە فراوان بوونەکە و ھەنگاوی چونەدەرەوە.

" سووڕ " بزوێنەر بەرھەم ھێنران و فرۆشران بۆ چەندین ساڵ لەلایەن کۆمپانیای بزوێنەری بەریتانی. ئاکینسن ھەروەھا ریگەدان بۆ بەرھەمھێنانی پیشەگەری دیکە. قەبارەی مەوداکەی چەندێک تا سەرەوە تا ١٠٠ توانای ئەسپ.

ئاکینسن " [یوتایلیت] بزوێنەر[دەستکاری]

ئاتکەنسەن [یوتایلیت] بزوێنەر


بزوێنەری یوتایلیت ئاکینسن١٨٩٢

سێیەم داڕژتنی ئاکینسن " یوتایلیت بزوێنەر " بەناوی. ئاکینسن" سووڕ " بزوێنەر کارا بوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لێکدانەکانی زەحمەت بوو تا ھاوسەنگ بکات بۆ کرداری خێراییی بڵند. ئاتکەنسەن چاک بوونێکی ھەست پێ کرد پێویست بوو تا سووڕی کار پی کراوتر بکات ھەروەک بڵندترین بزوێنەر ی خێرایی.

بەم داڕژتنە نوێ، ئاکینسن بەتوانا بوو تا لێکدانەکانی لا ببات وەیەکێکی ئاساییتر بکات، باش ھاوسەنگکردنی بزوێنەر بەتوانای کار خستنی لە خێرایی سەرەوە تا ٦٠٠ سوور بو ھەر دەقەیەک و بەتوانای بەرھەم ھێنانی توانا ھەر سۆڕێک، ھێشتا ئەو ھەمووی بەتوانایییەکەیی " بزوێنەری سووڕ "ی ھەریەێکێک بەڕێژەیی ھەنگاوی پەستانی کورت وێک درێژتر ھەنگاوی فراوان بوونی پاراست. [یوتایلیت] زۆر وەک یەێک پێوانەیی دوو-ھەنگاو بەکار دەخات ئەوەندە نەبێ کە بەندەری دەرچەی چونەدەرەوە شوێن دیاری دەکرێت

لە کاتی ھەنگاوی توانای فراوان بوون، کامێرایێک زمانەی بەکار خست (کە دەمێنێتەوەو بە داخراوی ھەتا پستنەکە لە کۆتاییی ھەنگاوەکە نزیک ببێتەوە) فشار لێوە ڕێ دەگرێت لە دوور بوون ھەروەک پستنەکە ڕابردوو بۆ دەرچەی چونەدەرەوە دەگوازێتەوە.

دەمەوانەی چونەدەرەوە دەکرێتەوە نزیک خوارەوەی ھەنگاوەکە؛ ئەو کراوە دەمێنێتەوە ھەروەک پستنەکە دواوە سەرکردایەتی دەکات بەرەو پەستان، ڕێ دان بە پربونی ھەوای تازە لوولەکەکە و چونەدەرەوەکە لە دوور دەبن ھەتا دەمەوانەکە دا بپۆشرێت لەلایەن پستنەکە

لەدوای دەرچەی چونەدەرەوەی پستنەکە دا دەپۆشرێت دەست پێ دەکات تاکە مانەوە ھەوا بپەستێت لە لوولەکەکە. ێک پەمپی سووتەمەنیی پستنی بچووک شلە دەرزی لی دەدات لەماوەی پەستان سەرچاوەی داگیرساندن بۆڕیێکی موحتەمەل گەرم بوو ھەروەک لە ئاتکەنسەنی بزوێنەری دیکە. ئەم داڕژتنە بزوێنەریێکی دوو-ھەنگاوە بووی بەھۆی لەگەڵ پەستانێکی کورت و درێژتر ھەنگاوی فراوان بوون

. کە [یوتایلیت] بزوێنەرە تاقیی کردەوە ھەروەک تەنانەت کاراتر لە ئاکینسنی پێشوو " جیاکارانە " و " سووڕ " داڕژتن. زۆر کەم بەرھەم نەھێنرا، و ھیچ نازانرێت تا بژیێت. داھێناننامەی بەریتانی لێوەیە ١٨٩٢، ٢٤٩٢. ھیچ داھێناننامەی وڵاتە یەکگرتووەکان بۆکە [یوتایلیت] بزوێنەر دەزانرێت.

سووڕی جولەیکەرمی نموونەیی[دەستکاری]

سووڕی گازی ئاکینسن

١–٢ (ایسینترۆپیک)، یان پێچەوانە، پەستانی گەرمی نەگۆر

٢–٣ (ایسۆچۆریک) گەرم دەکەن

٣–٤(ایسۆباریک) ھێلی پەستانی یەکسانی گەرم کردن ٤–٥ فراوان بوونی یسەنترۆپیک

٥–٦ (یسۆچۆریک) سارد دەبنەوە ٦–١ ھێلی پەستانی یەکسانی سارد بوونەوە

ئاتکینسۆنی ھاوچەرخ-سوری بزوێنەر[دەستکاری]

بزوێنەریێکی بچووک لەگەڵ ئاتکینسۆن-ستایلی لێکدانەکان لەنێوان پستنەکە و فلایویل. بزوێنەری ئاتکینسۆن-سوری ھاوچەرخ دوور بەمە ڕێچکەی وزەی ئاڵۆز دەکەن

. لە ٢٠ ەمی سەدەی کۆتایی، زاراوەکە «سووڕی ئاکینسن» دەستی پێ کرد کە ڕا بھێنرێت بۆ گۆڕراوی بزوێنەری سووری ئۆتۆ باس بکات — کە تیاییدا دەمەوانەی ھێنانە ناوەوە درێژتر دەگیرێت لە ئاسایی، ڕێ دانی ڕۆیشتنێکی پێچەوانەی ھێنانە ناو پەخش دەکات بۆ جۆرجۆری ھێنانە ناوەوە. ئەمە وادادەنرێت سووڕی ئاتکەنسەن لاسایی کردنەوە زۆربەی بە شێوەیەکی دیار بەکار دەھێنرێت لە تویۆتا [١ ئێن زێد - ئێف ئێکس ئی] بزوێنەی زووی پریوس.

ڕێژەی پەستانی کاریگەر کەم دەکرێتەوە — بۆ کات ھەواکە لە لوولەکەکە بەئازادی دوور دەبێت دەپەستێورێت — بەڵام ڕێژەی فراوان بوون نەگۆڕاوە (واتە، ڕێژەی پەستان بچووکترە لە ڕێژەی فراوان بوون(

ئامانجەکەی سووڕی ئاکینسنی ھاوچەرخ ئەوەیە تا فشارەکە بکات لە ژووری سووتان لە کۆتایییەکە توانای ھەنگاو یەکسان بۆ فشاری تایبەتی بە بەرگە ھەوا. کاتێک ئەمە ڕوو دەدات، ھەموو وزەیە بەردەست دەکەوێ لێوە.

بۆ ھەریەک بەشی ھەوا دەدات، کە مەزنتر ڕێژەی فراوان بوون وزەی زیاتر لە گەرمییەوە دەگۆڕێت بۆ وزەی میکانیکیی بەسوود — واتا بزوێنەر ەکە کاراترە

زیانەکەی بزوێنەری ئاکینسن-سوری چوار-ھەنگاوی بزوێنەری بەرامبەری سووری ئۆتتۆی باو چڕیی توانا کەم دەکرێتەوە. بەھۆی پشکێکی بچووکتری ھەنگاوی پەستان تەرخانی کرد بۆ پەستانی ھەوای ھێنانە ناو، بزوێنەریێکی سووری ئاکینسن ناگرێتە خۆ ھەروەک زۆر ھەوا ھەروەک لەوانەیەیێک بە ھەمان شێوە و دروستی کرد بزوێنەری سووری ئۆتتۆ بزوێنەری چوار- ھەنگاو ی ئەم جۆرە کە ھەمان جۆری جوولەی دەمەوانەی ھێنانە ناو بەکار دەھێنێت بەڵام ھێزی ھاندەری زۆر لێ کرد تا بگات بە لەدەستدانەکەی چڕیی توانایە ناسراو بە بزوێنەری سووری میللەر.

بزوێنەری سووری ئاتکینسۆن خوڵاوە بە تەوەری[دەستکاری]

بزوێنەری سووری ئاتکینسۆن خوڵاوە بە تەوەری

سووڕی ئاکینسن دەتوانێت بەکار بھێنرێت لە بزوێنەریێکی خوڵاوە بە تەوەری. لە ئەم ڕێکخستنە، زۆر بوونێک لە ھەردووک توانا و بەتوانایی دەتوانن بەدەست بھێنرێن کاتێک بە بەراورد لەگەڵ سووڕی ئووەتەو. ئەم جۆرەی بزوێنەر توانای ئەوە دەھێلێتەوە ئەنجام دەدات لە سووریکدا، ھەروەھا پەستانی جیاواز و قەبارەی فراوان بوونی سووڕی ئاکینسنی ڕەسەن.

گازی ماندوو لە بزوێنەرەوە دەر دەکرێت لەلایەن کۆمپرەسەد-ایر پاک کردنەوە. ئەم گۆڕینەی سووڕی ئاکینسنی بەکارھێنانەکەی سووتەمەنیی بەدیزل ڕێ دەدات وەکو دیزل و ھایدرۆجین.

زیانی ئەم داڕژتنە پێداویستییەکە دەگرێتەوە کە ڕۆتۆڕ مۆر زۆر بەتوندی لار دەبێتەوە لەسەر دیواری خانووبەرەی دەرەوە و لەدەستدانی میکانیکی دووچار بوویان بەناو لێکخشان لەنێوان بەخێرایی دێت ودوچیی بەشێکی شێوەی ڕیزپەڕ. پەیوەندیی دەرەوەیی ببینە لەخوارەوە بۆ زانیاریی زیاتر

ئۆتۆمبیلی بەکارھینانی ئاکینسن[دەستکاری]

-سوری بزوێنەرەکان[دەستکاری]

Hyundai Ioniq hybrid
2010 Ford Fusion Hybrid (North America)

لەو کاتەیێک گۆڕراو بزوێنەری پستنی سووری ئۆتتۆ بەکار ھێنانی سووڕی ئاکینسن بەتواناییی سووتەمەنیی باش دەستەبەر دەکات، ئەوە لەسەر حیسابی کارەبا-لە-جیگۆڕکیێکی خوارووترە ھەروەک بە بەراورد لەگەڵ مەکینەیێکی چوار- ھەنگاوی ئاسایی. ئەگەر داوا بکەن بۆ توانای زیاتر پچڕپچڕە، توانای بزوێنەرەکە دەتوانێت زیاد بکرێت لەلایەن ماتۆڕێکی کارەبایی لەماوەی کات کاتێک توانای زیاتر پێویستەئەم شێوەیە بنەمایێکی ئاتکەنسەن دریڤەتراینی کارەباییی سووری ھایبراید -بنچینەیییە. ئەمانە ماتۆڕی کارەبایی دەتوانن سەربەخۆی بەکار بھێنرێن، یان لە تێکەڵە لەگەڵ، بزوێنەری سووری ئاتکینسۆن-، تا کاراترین ڕێگای بەرھەم ھێنانییەکە ئارەزوو کراو توانا دەستەبەر بکات. ئەم دەرچونە یەکەمجاری چووە ناو بەرھەمھێنان لە کۆتایی ١٩٩٧ لەکە فیرست جەنەرەیشن. تەویەوتە پریوسی

تا تەممووز ٢٠١٨، زۆر بەرھەمھێنان ئۆتۆمبیلی ھایبراید ڤیسل دریڤەتراینس بیردۆزی سووری ئاتکینسۆن بەکارھێنا — بۆ نموونە، لە:

· Chevrolet Volt

· Chrysler Pacifica (front-wheel drive) plug-in hybrid model minivan

· Ford C-Max (front-wheel drive / US market) hybrid and plug-in hybrid models

· Ford Escape/Mercury Mariner/Mazda Tribute electric (front- and four-wheel drive) with a compression ratio of 12.4:1

· Ford Fusion Hybrid/Mercury Milan Hybrid/Lincoln MKZ Hybrid electric (front-wheel drive) with a compression ratio of 12.3:1

· Honda Accord Plug-in Hybrid

· Honda Accord Hybrid (front-wheel drive)

· Honda Clarity Plug-In Hybrid

· Honda Insight (front-wheel drive)

· Honda Fit (front-wheel drive) some of the 3rd generation engines switch between Atkinson and Otto cycles.

· Hyundai Sonata Hybrid (front-wheel drive)

· Hyundai Elantra Atkinson-cycle models

· Hyundai Grandeur hybrid (front-wheel drive)

· Hyundai Ioniq hybrid, plug-in hybrid (front-wheel drive)

· Hyundai Palisade 3.8 L Lambda II V6 GDi

· Infiniti M35h hybrid (rear-wheel drive)

· Kia Forte 147 hp 2.0 petrol only (front-wheel drive)

· Kia Niro hybrid (front-wheel drive)

· Kia Optima Hybrid Kia K5 hybrid 500h (front-wheel drive) with a compression ratio of 13:1

· Kia Cadenza Hybrid Kia K7 hybrid 700h (front-wheel drive)

· Kia Telluride 3.8 L Lambda II V6 GDi

· Lexus CT 200h (front-wheel drive)

· Lexus ES 300h (front-wheel drive)

· Lexus GS 450h hybrid electric (rear-wheel drive) with a compression ratio of 13:1

· Lexus RC F (rear-wheel drive)

· Lexus GS F (rear-wheel drive)

· Lexus HS 250h (front-wheel drive)

· Lexus IS 200t (2016)

· Lexus NX hybrid electric (four-wheel drive)

· Lexus RX 450h hybrid electric (four-wheel drive)

· Lexus LC (rear-wheel drive)

· Mazda Mazda6 (2013 for the 2014 model year)

· Mercedes ML450 Hybrid (four-wheel drive) electric

· Mercedes S400 Blue Hybrid (rear-wheel drive) electric

· Mitsubishi Outlander PHEV (2018 for the 2019 model year, plug-in hybrid four-wheel drive)

· Toyota Camry Hybrid electric (front-wheel drive) with a compression ratio of 12.5:1

· Toyota Avalon Hybrid (front wheel drive)

· Toyota Highlander Hybrid (2011 and newer)

· Toyota Prius hybrid electric (front-wheel drive) with a (purely geometric) compression ratio of 13.0:1

· Toyota Yaris Hybrid (front-wheel drive) with a compression ratio of 13.4:1

· Toyota Auris Hybrid (front-wheel drive)

· Toyota Tacoma V6 (beginning in 2015 for the 2016 model year)

· Toyota RAV4 Hybrid (beginning in 2015 for the 2016 model year)

· Toyota Sienna (2016 for the 2017 model year)

· Toyota C-HR Hybrid (2016 - present)

· Subaru Crosstrek Hybrid (2018 for the 2019 model year, all-wheel drive)

داھێناننامە[دەستکاری]

داھێناننامەی ١٨٨٧ (وڵاتە یەکگرتووەکان ٣٦٧٤٩٦)ەکە میکانیکی لێکدانەکانی پێویست باس دەکات تا ھەموو چوار ھەنگاوی سووڕی چوار- ھەنگاو بەدەست بھێنن بۆ بزوێنەریێکی گاز لە نێو یەک سوڕی کرانشەفت. ھەروەھا ئاماژەیێک ھەیە بۆیێک ١٨٨٦ داھێناننامەی ئاتکەنسەن (وڵاتە یەکگرتووەکان ٣٣٦٥٠٥)، کەیێک بزوێنەری گازی ئۆپپۆسەد-پیستۆن باس دەکات. داھێناننامەی بەریتانی بۆ " [وتیلیتە] ' " لێوەیە ١٨٩٢ (٢٤٩٢).