سووڕى ئاكينسن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

بزوێنەرى سووڕى ئاکینسن- جۆرێكى بزوێنەرى سووتانى ناوەكييە داهێنرا لەلايەن جێيمز ئاکینسن لە ١٨٨٢ز. سووڕى ئاکینسن دروست كراوه تا چووستی دەستەبەر بكات بەگوێرەی چڕی توانا.

جياوازيێكى هاوچەرخى ئەم بۆچوونە بەكاردەهێنرێت لە هەندێك جۆری بزوێنەرى ئۆتۆمۆبێلى هاوچەرخ. کاتێک لەسەرەتاوە داوا كردنى لەسەر نمونەی كارەبايي هايبريد دەبینین وەک تيۆتا پريوس، پاشان هايبريد و هەندێك ئۆتۆمبيلى نا هايبريد ئێستا بزوێنەرى تايبەتمەندى لەگەڵ دەمەوانەى گۆڕاوی كات دا دەنێتەوە، كە دەتوانێت بەردەوامبێت لە سووڕى ئاکینسن هەروەك ڕژێمى نيو-دەمەوان بەكار دەخات، ئابووريى باش بەدەست دێت لەو كاتەى سووڕى ئاکینسن بەردەوامدەبى، و وە چڕيى تواناى ئاسايى كاتێك بەردەوامدەبێ هەروەك، سووڕى بزوێنەرى ئۆتۆ .

نەخشەدانان[دەستکاری]

ئاکینسن سێ پرۆسەی جياوازی بەرهەم هێنا كە هەنگاوێكى پەستانى كورت و هەنگاوێکی کشانی درێژتر بوو. يەكەم سووڕى بزوێنەرى ئاکینسن ، بزوێنەرى جياكارانە، بەكارى هێنا لەبزوینەری پستنى بەرامبەر. دووەم و زۆر ناسراو، بزوێنەری سووڕ بوو، كە باڵێكى سەروى-سنتەرى بەكارهێنا تا پستنی چوار هەنگاوی دروست بكات لە يەك خولانەوەی كرانکشەفت.

له بزوێنەرى هاتنوچوندا هەنگاوەکانی هێنانە ناوەوە، پەستان، توانا، و هەنگاوى چونەدەرەوەی سووڕى چوار-هەنگاو لە یەک خولانەوەی كرانشەفتەكە، و دروست كرا تا بەدوور بگردرێت لە شكاندنى داهێننامەى مسۆگەر بزوێنەرى سورى ئۆتۆدا دەپۆشن.سێيەم و كۆتا بزوێنەری ئاکینسن، بزوێنەری یوتڵیت(utilite engine)، وەك هەر بزوێنەرێكى دوو-هەنگاوى بەكارى خست.

بەدرێژايى داڕژتنى ئاکینسن ئەوە بزوێنەرەكانيان هەيە هەنگاوێكى فراوان بوونە كە درێژترە لە هەنگاوى پەستان، و بە ئەم ڕێگەيە بزوێنەرەكە مەزنتر بە چووستی گەرمی بەدەست دەهێنێت لە بزوێنەرێكى پستنى ئاسايى بزوێنەرى ئاکینسن بەرهەم هێنران لەلايەن كۆمپانياى بزوێنەرى گازى بەريتانى و هەروەها ڕێگەی پێدرا بۆ پيشەگەرى دوور له كارگەكانى ديكە.

چەندین بزوێنەرى هاوچەرخ ئێستا كاتى دەمەوانەى نەگونجاو بەکاردێنن بۆ كاريگەری پەستانێكى كورتر/ هەنگاوی توانای درێژتر.

ميلەر توانا كردارى ئەم تەكنيكە بەرهەم بهێنێت بۆ بزوێنەرى چوار-هەنگاوە، بۆيە ئەوە هەندێ جار ئاماژە بۆ دەكرێت هەروەكو سووڕى [ئاکینسن/ميللەر] ، وڵاتە يەكگرتووەكان داهێناننامە ٢٨١٧٣٢٢ له ٢٤، ١٢،١٩٥٧. لە ١٨٨٨، كێرەن داهێناننامەيێكى فەڕەنسى فيل و بزوێنەريێكى پيشاندان لە پيشانگەى پاريس لە ١٨٨٩. بزوێنەرى گازى كێرەن (چوار-هەنگاوە) سووڕێكى هاوشێوەى بەكار هێنا بۆ ميلەر، بەڵام بەبێ سوپەرچارجەر. ئەوە ئاماژە بۆ دەكرێت بۆ هەروەك " سووڕى كێرەن ".


[نەخشەكێشى بزوێنەرى هاوچەرخ چاك بوونى بەتواناييى-هاندانەى شاراوە سووڕى ئاکینسن-جورەكانى هەست پێ دەكەن دەتوانێت دەستەبەر بكات.

ئاکینسن" بزوێنەرى جياكارانە[دەستکاری]

يەكەم پيادە كردنى سووڕى ئاکینسن لە ١٨٨٢ بوو ؛ جيا لە پاشان نوسخە، ئەو ڕێك خەرا هەروەك بزوێنەرى پستنى بەرامبەر ، بزوێنەرى جياكارانەى ئاکینسن. لە ئەمە، كرانشەفتيێكى تاك بە بەسترايەوە بۆ دوو پستنيان بەرامبەرى يەكتر كرد بەناو لێكدانەكانى تۆگلە-جۆينتە كە نارێكييەكى هەبوو بۆ نيوە سوڕ، يەك پستن نەجوڵاو مايەوە لەو كاتەيى ديكە ئەوى نزيك بووەوە و هاتەوە، و پاشان بۆ داهاتوو نيوە سوڕ. دووەم ناوبراو پستن خەريكە نەجوڵاو بوو لەو كاتەى يەكەم و نزيك بوويەوە هاتەوە.

بەم جۆرە، لە هەر سوڕێك، يەك پستن هەنگاويێكى پەستان و هەنگاويێكى تواناى دەستەبەر كرد، و پاشان پستنى ديكە هەنگاويێكى فريدان و هەنگاويێكى پركردنەوە دەستەبەر كرد. هەروەك پستنى توانا مايەوە دەكێشێتەوە لەماوەى فريدان و پركردنەوە دەكات. ئەو كردارى بوو تا فريدان دەستەبەر بكات و پركردنەوە دەكات دەمەوانە بەكار دەهێنێت لەپشت بەندەرێك كە دا پۆشرا لەكاتى هەنگاوى پەستان و هەنگاوى توانا، و بۆيە دەمەوانەكان پێويستى نييە تا فشارى بڵند بەرگرى بكەن و بتوانن جۆرى سادەتر بن بەكارى هێنا لە زۆر بزوێنەرى هەڵم، ان تەنانەت دەمەوانەى زەڵ.

ئاتكەنسەن " بزوێنەرى سووڕ[دەستکاری]

بزوێنەرى داهاتوو دروستى كرد لەلايەن ئاکینسن لە ١٨٨٧ " بزوێنەرى سووڕ " ئەم بزوێنەريە بەناوى دەمەوانەى پۆپپەتى بەكار هێنا، و باڵێكى سەروى-سنتەر تا چوار پستن بەرهەم بهێنن بۆ لێدانى هەر سوڕى كرانشەفتەكە. هێنانە ناوەكە و هەنگاوى پەستان بەگرنگى كورتتر بوون لە فراوان بوونەكە و هەنگاوى چونەدەرەوە.

" سووڕ " بزوێنەر بەرهەم هێنران و فرۆشران بۆ چەندين ساڵ لەلايەن كۆمپانياى بزوێنەرى بەريتانى. ئاکینسن هەروەها ريگەدان بۆ بەرهەمهێنانى پيشەگەرى ديكە. قەبارەى مەوداكەى چەندێك تا سەرەوە تا ١٠٠ تواناى ئەسپ.

ئاکینسن " [يوتايليت] بزوێنەر[دەستکاری]

ئاتكەنسەن [يوتايليت] بزوێنەر


بزوێنەری يوتايليت ئاکینسن١٨٩٢

سێيەم داڕژتنى ئاکینسن " يوتايليت بزوێنەر " بەناوى. ئاکینسن" سووڕ " بزوێنەر كارا بوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لێكدانەكانى زەحمەت بوو تا هاوسەنگ بكات بۆ كردارى خێراييى بڵند. ئاتكەنسەن چاك بوونێكى هەست پێ كرد پێويست بوو تا سووڕى كار پى كراوتر بكات هەروەك بڵندترين بزوێنەر ى خێرايى.

بەم داڕژتنە نوێ، ئاکینسن بەتوانا بوو تا لێكدانەكانى لا ببات وەيەكێكى ئاساييتر بكات، باش هاوسەنگكردنى بزوێنەر بەتواناى كار خستنى لە خێرايى سەرەوە تا ٦٠٠ سور بو هەر دەقەيەك و بەتواناى بەرهەم هێنانى توانا هەر سۆڕێك، هێشتا ئەو هەمووى بەتواناييەكەيى " بزوێنەرى سووڕ "ى هەريەێكێك بەڕێژەيى هەنگاوى پەستانى كورت وێك درێژتر هەنگاوى فراوان بوونى پاراست. [يوتايليت] زۆر وەك يەێك پێوانەيى دوو-هەنگاو بەكار دەخات ئەوەندە نەبێ كە بەندەرى دەرچەى چونەدەرەوە شوێن ديارى دەكرێت

لە كاتى هەنگاوى تواناى فراوان بوون، كامێرايێك زمانەى بەكار خست (كە دەمێنێتەوەو بە داخراوى هەتا پستنەكە لە كۆتاييى هەنگاوەكە نزيك ببێتەوە) فشار لێوە ڕێ دەگرێت لە دوور بوون هەروەك پستنەكە ڕابردوو بۆ دەرچەى چونەدەرەوە دەگوازێتەوە.

دەمەوانەى چونەدەرەوە دەكرێتەوە نزيك خوارەوەى هەنگاوەكە؛ ئەو كراوە دەمێنێتەوە هەروەك پستنەكە دواوە سەركردايەتى دەكات بەرەو پەستان، ڕێ دان بە پربونى هەواى تازە لوولەكەكە و چونەدەرەوەكە لە دوور دەبن هەتا دەمەوانەكە دا بپۆشرێت لەلايەن پستنەكە

لەدواى دەرچەى چونەدەرەوەى پستنەكە دا دەپۆشرێت دەست پێ دەكات تاكە مانەوە هەوا بپەستێت لە لوولەكەكە.ێك پەمپى سووتەمەنيى پستنى بچووك شلە دەرزى لى دەدات لەماوەى پەستان سەرچاوەى داگيرساندن بۆڕيێكى موحتەمەل گەرم بوو هەروەك لە ئاتكەنسەنى بزوێنەرى ديكە. ئەم داڕژتنە بزوێنەريێكى دوو-هەنگاوە بووى بە هۆى لەگەڵ پەستانێكى كورت و درێژتر هەنگاوى فراوان بوون

. كە [يوتايليت] بزوێنەرە تاقيى كردەوە هەروەك تەنانەت كاراتر لە ئاکینسنی پێشوو " جياكارانە " و " سووڕ " داڕژتن. زۆر كەم بەرهەم نەهێنرا، و هيچ نازانرێت تا بژيێت. داهێناننامەى بەريتانى لێوەيە ١٨٩٢، ٢٤٩٢. هيچ داهێناننامەى وڵاتە يەكگرتووەكان بۆكە [يوتايليت] بزوێنەر دەزانرێت.

سووڕى جولەيكەرمى نمونەيى[دەستکاری]

سووڕى گازی ئاکینسن

١–٢ (ايسينترۆپيك)، يان پێچەوانە، پەستانى گەرمى نەگۆر

٢–٣ (ايسۆچۆريك) گەرم دەكەن

٣–٤(ايسۆباريك)  هێلى پەستانى يەكسانى گەرم كردن             ٤–٥ فراوان بوونى يسەنترۆپيك

٥–٦ (يسۆچۆريك) سارد دەبنەوە                                           ٦–١ هێلى پەستانى يەكسانى سارد بوونەوە

ئاتكينسۆنى هاوچەرخ-سورى بزوێنەر[دەستکاری]

بزوێنەريێكى بچووك لەگەڵ ئاتكينسۆن-ستايلى لێكدانەكان لەنێوان پستنەكە و فلايويل. بزوێنەرى ئاتكينسۆن-سورى هاوچەرخ دوور بەمە ڕێچكەى وزەى ئاڵۆز دەكەن

.لە ٢٠ ەمى سەدەى كۆتايى، زاراوەكە " سووڕى ئاکینسن" دەستى پێ كرد كە ڕا بهێنرێت بۆ گۆڕراوى بزوێنەرى سورى ئۆتۆ باس بكات — كە تياييدا دەمەوانەى هێنانە ناوەوە درێژتر دەگيرێت لە ئاسايى، ڕێ دانى ڕۆيشتنێكى پێچەوانەى هێنانە ناو پەخش دەكات بۆ جۆرجۆرى هێنانە ناوەوە. ئەمە وادادەنرێت سووڕى ئاتكەنسەن لاسايى كردنەوە زۆربەى بە شێوەيەكى ديار بەكار دەهێنرێت لە تويۆتا  [1 ئێن زێد - ئێف ئێكس ئى ] بزوێنەى زووى  پريوس.

ڕێژەى پەستانى كاريگەر كەم دەكرێتەوە — بۆ كات هەواكە لە لوولەكەكە بەئازادى دوور دەبێت دەپەستێورێت — بەڵام ڕێژەى فراوان بوون نەگۆڕاوە (واتە، ڕێژەى پەستان بچووكترە لە ڕێژەى فراوان بوون(

ئامانجەكەى سووڕى ئاکینسنی هاوچەرخ ئەوەيە تا فشارەكە بكات لە ژوورى سوتان لە كۆتاييىەكە تواناى هەنگاو يەكسان بۆ فشارى تايبەتى بە بەرگە هەوا. كاتێك ئەمە ڕوو دەدات، هەموو وزەيە بەردەست دەكەوێ لێوە.

بۆ هەريەك بەشى هەوا دەدات،كە مەزنتر ڕێژەى فراوان بوون وزەى زياتر لە گەرميەوە دەگۆڕێت بۆ وزەى ميكانيكيى بەسوود — واتا بزوێنەر ەكە كاراترە

زيانەكەى بزوێنەرى ئاکینسن-سورى چوار-هەنگاوى بزوێنەرى بەرامبەرى سورى ئۆتتۆى باو چڕيى توانا كەم دەكرێتەوە. بەهۆى پشكێكى بچووكترى هەنگاوى پەستان تەرخانى كرد بۆ پەستانى هەواى هێنانە ناو، بزوێنەريێكى سورى ئاکینسن ناگرێتە خۆ هەروەك زۆر هەوا هەروەك لەوانەيەيێك بە هەمان شێوە و دروستى كرد بزوێنەرى سورى ئۆتتۆ بزوێنەرى چوار- هەنگاو ى ئەم جۆرە كە هەمان جۆرى جوولەى دەمەوانەى هێنانە ناو بەكار دەهێنێت بەڵام هێزى هاندەرى زۆر لێ كرد تا بگات بە لەدەستدانەكەى چڕيى توانايە ناسراو بە بزوێنەرى سورى ميللەر.

بزوێنەرى سورى ئاتكينسۆن خوڵاوە بە تەوەرى[دەستکاری]

بزوێنەرى سورى ئاتكينسۆن خوڵاوە بە تەوەرى

سووڕى ئاکینسن دەتوانێت بەكار بهێنرێت لە بزوێنەريێكى خوڵاوە بە تەوەرى. لە ئەم ڕێكخستنە، زۆر بوونێك لە هەردووك توانا و بەتوانايى دەتوانن بەدەست بهێنرێن كاتێك بە بەراورد لەگەڵ سووڕى ئۆتەو. ئەم جۆرەى بزوێنەر تواناى ئەوە دەهێلێتەوە ئەنجام دەدات لە سوريكدا، هەروەها پەستانى جياواز و قەبارەى فراوان بوونى سووڕى ئاکینسنی ڕەسەن.

گازى ماندوو لە بزوێنەرەوە دەر دەكرێت لەلايەن كۆمپرەسەد-اير پاك كردنەوە. ئەم گۆڕينەى سووڕى ئاکینسنی بەكارهێنانەكەى سووتەمەنيى بەديزل ڕێ دەدات وەكو ديزل و هايدرۆجين.

زيانى ئەم داڕژتنە پێداويستيەكە دەگرێتەوە كە ڕۆتۆڕ مۆر زۆر بەتوندى لار دەبێتەوە لەسەر ديوارى خانووبەرەى دەرەوە و لەدەستدانى ميكانيكى دووچار بوويان بەناو لێكخشان لەنێوان بەخێرايى دێت ودوچيى بەشێكى شێوەى ڕيزپەڕ. پەيوەنديى دەرەوەيى ببينە لەخوارەوە بۆ زانياريى زياتر

ئۆتۆمبيلى بەكارهينانى ئاکینسن[دەستکاری]

-سورى بزوێنەرەكان[دەستکاری]

Hyundai Ioniq hybrid
2010 Ford Fusion Hybrid (North America)

لەو كاتەيێك گۆڕراو بزوێنەرى پستنى سورى ئۆتتۆ بەكار هێنانى سووڕى ئاکینسن بەتواناييى سووتەمەنيى باش دەستەبەر دەكات، ئەوە لەسەر حيسابى كارەبا-لە-جيگۆڕكيێكى خوارووترە هەروەك بە بەراورد لەگەڵ مەكينەيێكى چوار- هەنگاوى ئاسايى. ئەگەر داوا بكەن بۆ تواناى زياتر پچڕپچڕە، تواناى بزوێنەرەكە دەتوانێت زياد بكرێت لەلايەن ماتۆڕێكى كارەبايى لەماوەى كات كاتێك تواناى زياتر پێويستەئەم شێوەيە بنەمايێكى ئاتكەنسەن دريڤەتراينى كارەباييى سورى هايبرايد -بنچينەييە. ئەمانە ماتۆڕى كارەبايى دەتوانن سەربەخۆى بەكار بهێنرێن، يان لە تێكەڵە لەگەڵ، بزوێنەرى سورى ئاتكينسۆن- ، تا كاراترين ڕێگاى بەرهەم هێنانيەكە ئارەزوو كراو توانا دەستەبەر بكات. ئەم دەرچونە يەكەمجارى چووە ناو بەرهەمهێنان لە كۆتايى ١٩٩٧ لەكە فيرست جەنەرەيشن. تەويەوتە پريوسى

تا تەممووز ٢٠١٨، زۆر بەرهەمهێنان ئۆتۆمبيلى هايبرايد ڤيسل دريڤەتراينس بيردۆزى سورى ئاتكينسۆن بەكارهێنا — بۆ نموونە، لە:

·        Chevrolet Volt

·        Chrysler Pacifica (front-wheel drive) plug-in hybrid model minivan

·        Ford C-Max (front-wheel drive / US market) hybrid and plug-in hybrid models

·        Ford Escape/Mercury Mariner/Mazda Tribute electric (front- and four-wheel drive) with a compression ratio of 12.4:1

·        Ford Fusion Hybrid/Mercury Milan Hybrid/Lincoln MKZ Hybrid electric (front-wheel drive) with a compression ratio of 12.3:1

·        Honda Accord Plug-in Hybrid

·        Honda Accord Hybrid (front-wheel drive)

·        Honda Clarity Plug-In Hybrid

·        Honda Insight (front-wheel drive)

·        Honda Fit (front-wheel drive) some of the 3rd generation engines switch between Atkinson and Otto cycles.

·        Hyundai Sonata Hybrid (front-wheel drive)

·        Hyundai Elantra Atkinson-cycle models

·        Hyundai Grandeur hybrid (front-wheel drive)

·        Hyundai Ioniq hybrid, plug-in hybrid (front-wheel drive)

·        Hyundai Palisade 3.8 L Lambda II V6 GDi

·        Infiniti M35h hybrid (rear-wheel drive)

·        Kia Forte 147 hp 2.0 petrol only (front-wheel drive)

·        Kia Niro hybrid (front-wheel drive)

·        Kia Optima Hybrid Kia K5 hybrid 500h (front-wheel drive) with a compression ratio of 13:1

·        Kia Cadenza Hybrid Kia K7 hybrid 700h (front-wheel drive)

·        Kia Telluride 3.8 L Lambda II V6 GDi

·        Lexus CT 200h (front-wheel drive)

·        Lexus ES 300h (front-wheel drive)

·        Lexus GS 450h hybrid electric (rear-wheel drive) with a compression ratio of 13:1

·        Lexus RC F (rear-wheel drive)

·        Lexus GS F (rear-wheel drive)

·        Lexus HS 250h (front-wheel drive)

·        Lexus IS 200t (2016)

·        Lexus NX hybrid electric (four-wheel drive)

·        Lexus RX 450h hybrid electric (four-wheel drive)

·        Lexus LC (rear-wheel drive)

·        Mazda Mazda6 (2013 for the 2014 model year)

·        Mercedes ML450 Hybrid (four-wheel drive) electric

·        Mercedes S400 Blue Hybrid (rear-wheel drive) electric

·        Mitsubishi Outlander PHEV (2018 for the 2019 model year, plug-in hybrid four-wheel drive)

·        Toyota Camry Hybrid electric (front-wheel drive) with a compression ratio of 12.5:1

·        Toyota Avalon Hybrid (front wheel drive)

·        Toyota Highlander Hybrid (2011 and newer)

·        Toyota Prius hybrid electric (front-wheel drive) with a (purely geometric) compression ratio of 13.0:1

·        Toyota Yaris Hybrid (front-wheel drive) with a compression ratio of 13.4:1

·        Toyota Auris Hybrid (front-wheel drive)

·        Toyota Tacoma V6 (beginning in 2015 for the 2016 model year)

·        Toyota RAV4 Hybrid (beginning in 2015 for the 2016 model year)

·        Toyota Sienna (2016 for the 2017 model year)

·        Toyota C-HR Hybrid (2016 - present)

·        Subaru Crosstrek Hybrid (2018 for the 2019 model year, all-wheel drive)

داهێناننامە[دەستکاری]

داهێناننامەى ١٨٨٧ (وڵاتە يەكگرتووەكان ٣٦٧٤٩٦)ەكە ميكانيكى لێكدانەكانى پێويست باس دەكات تا هەموو چوار هەنگاوى سووڕى چوار- هەنگاو بەدەست بهێنن بۆ بزوێنەريێكى گاز لە نێو يەك سوڕى كرانشەفت. هەروەها ئاماژەيێك هەيە بۆيێك ١٨٨٦ داهێناننامەى ئاتكەنسەن (وڵاتە يەكگرتووەكان ٣٣٦٥٠٥)، كەيێك بزوێنەرى گازى ئۆپپۆسەد-پيستۆن باس دەكات. داهێناننامەى بەريتانى بۆ " [وتيليتە] ' " لێوەيە ١٨٩٢ (٢٤٩٢).