سووریجەی ئەڵمانی

سووریجەی ئەڵمانی (بە ئینگلیزی: Rubella یان German measles؛ لە لاتینییەوە بە واتای «سووریجەی بچووک») نەخۆشییەکی ڤایرۆسیی گواستراوەیە کە لە ڕێگەی کوتانەوە (ڤاکسین) دەکرێت ڕێگری لێ بکرێت. ئەم نەخۆشییە زۆرجار سووکە، بە شێوەیەک کە نیوەی کەسانی تووشبوو پێی نازانن.

نیشانەکان

نیشانەکانی نەخۆشییەکە زۆرجار دوو ھەفتە دوای بەرکەوتن بە ڤایرۆسەکە دەردەکەون و بریتین لە:

پەڵەی پێستی (Rash): کە سەرەتا لە دەموچاوەوە دەست پێدەکات و بۆ تەواوی لەش بڵاو دەبێتەوە و سێ ڕۆژ دەخایەنێت. ئەم پەڵانە وەک سوورێژەی ئاسایی گەش و ڕوون نین و ھەندێک جار دەخورێن.
ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکان: کە نیشانەیەکی زۆر باوە و لەوانەیە چەند ھەفتەیەک بخایەنێت.
نیشانەکانی تری وەک تا، گەرووئێشە، ماندوێتی، و ئازاری جومگەکان (بەتایبەت لە کەسانی پێگەیشتوودا).

مەترسی لەسەر دووگیانی

مەترسیدارترین لایەنی سوورێژەی ئەڵمانی تووشبوونی ژنانە لە سەرەتای ماوەی دووگیانیدا؛ ئەمەش دەکرێت ببێتە ھۆی لەبارچوونی کۆرپەلە یان لەدایکبوونی منداڵ بە «نیشانەی سوورێژەی ئەڵمانیی زگماکی» (CRS). ئەم نیشانەیە دەبێتە ھۆی دروستبوونی کێشەی توند لە چاوەکان (وەک ئاوی سپی)، نابیستی (کەڕی)، و کێشە لە دڵ و مێشکی منداڵەکەدا. پاش ھەفتەی ٢٠ەمی دووگیانی، ئەم مەترسییە زۆر کەم دەبێتەوە.

ھۆکار و گواستنەوە

نەخۆشییەکە تەنھا تووشی مرۆڤ دەبێت و لە ڕێگەی ھەواوە (کۆکە و پژمینی کەسی تووشبوو) دەگوازرێتەوە. مێرووەکان ئەم نەخۆشییە ناگوێزنەوە. کەسانی تووشبوو لە ماوەی ھەفتەیەک پێش دەرکەوتنی پەڵەکان و ھەفتەیەک دوای ئەوەش دەتوانن ڤایرۆسەکە بڵاو بکەنەوە، بەڵام ئەو کۆرپەلانەی بە نیشانەی زگماکیی CRS لەدایک دەبن، دەکرێت پتر لە ساڵێک ڤایرۆسەکە بڵاو بکەنەوە. پاش چاکبوونەوە، مرۆڤ بەرگریی ھەمیشەیی دژی نەخۆشییەکە پەیدا دەکات. دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە لە ڕێگەی پشکنینی خوێن، قوڕگ یان میزەوە دەبێت.

ڕێگری و چارەسەر

ئەم نەخۆشییە بەھۆی ڤاکسینی سوورێژەی ئەڵمانییەوە ڕێگری لێ دەکرێت، کە تەنھا یەک ژەم (دۆز) لێی پتر لە ٩٥٪ کاریگەرە. زۆرجار ئەم ڤاکسینە لەگەڵ ڤاکسینی سوورێژە و مەڵەکوت تێکەڵ دەکرێت کە بە ڤاکسینی (MMR) دەناسرێت. ئەگەر ڕێژەی کوتان لە کۆمەڵگەیەکدا لە ٨٠٪ کەمتر بێت، مەترسیی تووشبوونی ژنانی تەمەنەن دووگیانی زیاتر دەبێت. پاش تووشبوون، ھیچ چارەسەرێکی تایبەت و بڕیارنەدراو بۆ نەخۆشییەکە نییە.

ئەمانەش ببینە

سەرچاوەکان

ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦.